<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X03n0221"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 221 续花严经略疏刊定记</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 221 续花严经略疏刊定记</title> <author>唐 慧苑述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp7"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>13卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">3</idno>.<idno type="no">221</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">续花严经略疏刊定记</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00036"> <charName>CBETA CHARACTER CB00036</charName> <mapping cb:dec="983076" type="PUA">U+F0024</mapping> <mapping type="unicode">U+27090</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[廿/积]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00830"> <charName>CBETA CHARACTER CB00830</charName> <mapping cb:dec="983870" type="PUA">U+F033E</mapping> <mapping type="unicode">U+28DC2</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>阙</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[门@报]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01002"> <charName>CBETA CHARACTER CB01002</charName> <mapping cb:dec="984042" type="PUA">U+F03EA</mapping> <mapping type="unicode">U+3775</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[得-彳]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01919"> <charName>CBETA CHARACTER CB01919</charName> <mapping cb:dec="984959" type="PUA">U+F077F</mapping> <mapping type="unicode">U+7CD3</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>穀</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穀-(一/禾)+辨]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB11890"> <charName>CBETA CHARACTER CB11890</charName> <mapping cb:dec="994930" type="PUA">U+F2E72</mapping> <mapping type="unicode">U+2764D</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[失/衣]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17473"> <charName>CBETA CHARACTER CB17473</charName> <mapping cb:dec="1000513" type="PUA">U+F4441</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+览]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-10-11T10:33:10"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0570a" n="0570a"/> <lb ed="X" n="0570a01"/> <lb ed="X" n="0570a02"/><cb:docNumber>No. 221</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0570a03"/><lb ed="R005" n="0001a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>续花严略疏刊定记卷第一 <lb ed="X" n="0570a04"/><lb ed="R005" n="0001a01"/><note place="inline">本末合</note><note place="inline">尽文前十门中九门</note></cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0570a05"/><lb ed="R005" n="0001a02"/><byline cb:type="author">京兆静法寺沙门慧苑述</byline> <lb ed="X" n="0570a06"/><lb ed="R005" n="0001a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">前文</cb:mulu><p xml:id="pX03p0570a0601">刊定记者，苑以薄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570001" n="0570001"/>祐□□和尙遽迁生所，制兹略疏。 <lb ed="X" n="0570a07"/><lb ed="R005" n="0001a04"/>经纔四分之一，始自妙严品，讫乎第<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570002" n="0570002"/>二十行，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570003" n="0570003"/>幷能造 <lb ed="X" n="0570a08"/><lb ed="R005" n="0001a05"/>十定疏前之九定。而悬谈与中间及十定後疏，幷未 <lb ed="X" n="0570a09"/><lb ed="R005" n="0001a06"/>修葺。其<anchor xml:id="nkr_note_add_0570a0901" n="0570a0901"/><anchor xml:id="beg0570a0901" n="0570a0901"/>已<anchor xml:id="end0570a0901"/>撰者，不遑剪刻。今故纠集廣略之文，会撮 <lb ed="X" n="0570a10"/><lb ed="R005" n="0001a07"/>旧新之说，再勘梵本，雠校异同。顺宗和教，存之以折 <lb ed="X" n="0570a11"/><lb ed="R005" n="0001a08"/>衷；简言通意，牋之以笔削云尔。</p> <lb ed="X" n="0570a12"/><lb ed="R005" n="0001a09"/><p xml:id="pX03p0570a1201">将释此经，略开十门：一教起所因，二藏部所摄，三显 <lb ed="X" n="0570a13"/><lb ed="R005" n="0001a10"/>教差别，四简所被機，五能诠教体，六所诠宗趣，七显 <lb ed="X" n="0570a14"/><lb ed="R005" n="0001a11"/>義分齐，八部类传译，九具释题目，十依文正释。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0570a15"/><lb ed="R005" n="0001a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一教起所因</cb:mulu><p xml:id="pX03p0570a1501">初中有二：先总辨名意，後正显教起。言总辨名意者， <lb ed="X" n="0570a16"/><lb ed="R005" n="0001a13"/>观夫大像无形，赴感则形而无极；大音无说，应器则 <lb ed="X" n="0570a17"/><lb ed="R005" n="0001a14"/>说而无穷。盖知形不自形，感赴而形矣；说无自说，器 <lb ed="X" n="0570a18"/><lb ed="R005" n="0001a15"/>应而说焉。无形而形，弥十方而不廣，赴无极而不疲； <lb ed="X" n="0570a19"/><lb ed="R005" n="0001a16"/>无说而说，互九世而不延，应无穷而不倦。大方廣<persName>佛</persName>华 <lb ed="X" n="0570a20"/><lb ed="R005" n="0001a17"/>严经者，实可谓不思议之秘藏，难测量之教海。文言 <lb ed="X" n="0570a21"/><lb ed="R005" n="0001a18"/>浩瀚，该众典以为源；理趣渊玄，会殊途而同致。其为 <lb ed="X" n="0570a22"/><lb ed="R005" n="0001b01"/>体也，则不生不灭，非有非无。用不灭为无生，以不生 <lb ed="X" n="0570a23"/><lb ed="R005" n="0001b02"/>为无灭。事包万类，理极一如。理无事而不融，事无理 <lb ed="X" n="0570a24"/><lb ed="R005" n="0001b03"/>而不液。故触类成教，即教亡言。混真俗于双际，跨空 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0570b" n="0570b"/> <lb ed="X" n="0570b01"/><lb ed="R005" n="0001b04"/>有于中道。筌罤绝寄，教网逾张。鱼兔无依，義山弥峻。 <lb ed="X" n="0570b02"/><lb ed="R005" n="0001b05"/>其为德也，同异类之殊体，则微细容<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570004" n="0570004"/>持；同异类之别 <lb ed="X" n="0570b03"/><lb ed="R005" n="0001b06"/>躯，则辗转重现。微细之境难信，晓之以芥甁；重现之 <lb ed="X" n="0570b04"/><lb ed="R005" n="0001b07"/>相易疑，喩之以帝网。其为用也，则不分而遍，不去而 <lb ed="X" n="0570b05"/><lb ed="R005" n="0001b08"/>臻。一多大小而互为，延促静乱而相摄。多劫入于一 <lb ed="X" n="0570b06"/><lb ed="R005" n="0001b09"/>念，非卷非舒；微尘纳于世界，无增无减。于是刹该净 <lb ed="X" n="0570b07"/><lb ed="R005" n="0001b10"/>秽，娑婆震而华藏动；主融报化，瞻卢舍以见牟尼。括 <lb ed="X" n="0570b08"/><lb ed="R005" n="0001b11"/>三际之二七日，乃阐扬之时分；总五位之一多身，为 <lb ed="X" n="0570b09"/><lb ed="R005" n="0001b12"/>辅翼之圆满。即此即彼之体用，不起而陞四天；互隐 <lb ed="X" n="0570b10"/><lb ed="R005" n="0001b13"/>互显之主伴，不谋而应十刹。现能仁之海印，七处昭 <lb ed="X" n="0570b11"/><lb ed="R005" n="0001b14"/>彰；开所化之莲花，九会彪炳。若乃具金刚种，虽八难 <lb ed="X" n="0570b12"/><lb ed="R005" n="0001b15"/>而闻经；阙智眼因，对十身而莫睹。善财询友，表随顺 <lb ed="X" n="0570b13"/><lb ed="R005" n="0001b16"/>以南行；妙德从機，显滥觞于东庙。然则大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570005" n="0570005"/>以体性包 <lb ed="X" n="0570b14"/><lb ed="R005" n="0001b17"/>含，方廣业用周遍。<persName>佛</persName>谓两悟圆极，华喩万行披敷。严 <lb ed="X" n="0570b15"/><lb ed="R005" n="0001b18"/>则通能通所，经则为贯为摄。故云大方廣<persName>佛</persName>花严经。 <lb ed="X" n="0570b16"/><lb ed="R005" n="0002a01"/>世主妙严品第一者，世谓世间，则众生之别称；主谓 <lb ed="X" n="0570b17"/><lb ed="R005" n="0002a02"/>君主，则诸王之异名。妙即法门深妙，严是威德莊严。 <lb ed="X" n="0570b18"/><lb ed="R005" n="0002a03"/>品乃品类，第谓次第，一是创名，为数之首。斯经有三 <lb ed="X" n="0570b19"/><lb ed="R005" n="0002a04"/>十九品，此品建初，故称第一。故曰大方廣<persName>佛</persName>花严经。 <lb ed="X" n="0570b20"/><lb ed="R005" n="0002a05"/>世主妙严品第一。按梵本，此品具名萨婆噜鸡印拏 <lb ed="X" n="0570b21"/><lb ed="R005" n="0002a06"/>上徕<note place="inline">良追</note>骠诃柰耶钵攞叵婆娜忙钵里勿多，此云名 <lb ed="X" n="0570b22"/><lb ed="R005" n="0002a07"/>一切世主莊严法门威德品。释曰：此品虽亦说同生 <lb ed="X" n="0570b23"/><lb ed="R005" n="0002a08"/>众莊严法门显<persName>佛</persName>威德，然以异生有三十九众，同生 <lb ed="X" n="0570b24"/><lb ed="R005" n="0002a09"/>唯一，从多为称。又此品<anchor xml:id="nkr_note_orig_0570006" n="0570006"/>亦但显世主功德利益等相， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0570c" n="0570c"/> <lb ed="X" n="0570c01"/><lb ed="R005" n="0002a10"/>威德之言为显<persName>佛</persName>者功德。施般若论云：一切经首列 <lb ed="X" n="0570c02"/><lb ed="R005" n="0002a11"/>众者，示现<persName>如来</persName>大威德故。</p> <lb ed="X" n="0570c03"/><lb ed="R005" n="0002a12"/><p xml:id="pX03p0570c0301">後正辨教起所因中三：一、夙因故，二、现缘故，三、所为 <lb ed="X" n="0570c04"/><lb ed="R005" n="0002a13"/>故。初中二种：一、愿力故，此复二种：一、化主愿，二、助化 <lb ed="X" n="0570c05"/><lb ed="R005" n="0002a14"/>愿。故普贤三昧品云：十方诸<persName>佛</persName>告普贤菩萨言：以毘 <lb ed="X" n="0570c06"/><lb ed="R005" n="0002a15"/>卢遮那<persName>如来</persName>本愿力故，亦以汝修一切诸<persName>佛</persName>行愿力 <lb ed="X" n="0570c07"/><lb ed="R005" n="0002a16"/>故，所谓能转一切法轮。故十住品云：十方诸<persName>佛</persName>告法 <lb ed="X" n="0570c08"/><lb ed="R005" n="0002a17"/>慧菩萨言：又是毘卢遮那<persName>如来</persName>往昔愿力，乃至云令 <lb ed="X" n="0570c09"/><lb ed="R005" n="0002a18"/>汝说法。十行、十向、十地品等，皆同此说。现相品颂云： <lb ed="X" n="0570c10"/><lb ed="R005" n="0002b01"/><name role="" type="person">毘卢遮那<persName>佛</persName></name>，愿力周法界，一切国土中，恒转无上轮。 <lb ed="X" n="0570c11"/><lb ed="R005" n="0002b02"/>又云：十方中所有，诸大世界海，<persName>佛</persName>神通愿力，处处转 <lb ed="X" n="0570c12"/><lb ed="R005" n="0002b03"/>法轮。又云：<persName>如来</persName>大威力，普贤所成愿，一切国土中，妙 <lb ed="X" n="0570c13"/><lb ed="R005" n="0002b04"/>音无不至。二、善根力故，亦有二种：一、说法菩萨自善 <lb ed="X" n="0570c14"/><lb ed="R005" n="0002b05"/>根力，二、同会菩萨众善根力。此中善根，除愿智以外 <lb ed="X" n="0570c15"/><lb ed="R005" n="0002b06"/>一切善根。十住品云：尔时十方诸<persName>佛</persName>告法慧菩萨言： <lb ed="X" n="0570c16"/><lb ed="R005" n="0002b07"/>及汝所修诸善根力，令汝入是三昧而演说法。十行 <lb ed="X" n="0570c17"/><lb ed="R005" n="0002b08"/>品：十方诸<persName>佛</persName>告功德林菩萨言：及诸菩萨众善根力， <lb ed="X" n="0570c18"/><lb ed="R005" n="0002b09"/>令汝入是三昧而演说法。迴向品云：十方诸<persName>佛</persName>告金 <lb ed="X" n="0570c19"/><lb ed="R005" n="0002b10"/>刚幢菩萨言：诸菩萨善根增勝故，令汝入是三昧而 <lb ed="X" n="0570c20"/><lb ed="R005" n="0002b11"/>演说法。</p> <lb ed="X" n="0570c21"/><lb ed="R005" n="0002b12"/><p xml:id="pX03p0570c2101">第二、现缘事，有四：一、智慧故，二、加持故，三、劝请故，四、 <lb ed="X" n="0570c22"/><lb ed="R005" n="0002b13"/>三昧故。初、智慧者，迴向品云：尔时，十方诸<persName>佛</persName>告金刚 <lb ed="X" n="0570c23"/><lb ed="R005" n="0002b14"/>幢菩萨言：及由汝智慧淸净故。乃至云：令汝入是三 <lb ed="X" n="0570c24"/><lb ed="R005" n="0002b15"/>昧而演说法。十地品：尔时，十方诸<persName>佛</persName>告<name role="" type="person">金刚藏菩萨</name> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0571a" n="0571a"/> <lb ed="X" n="0571a01"/><lb ed="R005" n="0002b16"/>言：亦是汝勝智力故，欲令汝为一切菩萨说不思议 <lb ed="X" n="0571a02"/><lb ed="R005" n="0002b17"/>诸<persName>佛</persName>法光明故。二、加持者，有二种：一、他方<persName>佛</persName>加持，二、 <lb ed="X" n="0571a03"/><lb ed="R005" n="0002b18"/>当会<persName>佛</persName>加持。故普贤三昧品云：十方诸<persName>佛</persName>告普贤菩 <lb ed="X" n="0571a04"/><lb ed="R005" n="0003a01"/>萨言：<persName>佛</persName>子！此是十方诸<persName>佛</persName>共加持汝。乃至云：所谓能 <lb ed="X" n="0571a05"/><lb ed="R005" n="0003a02"/>转一切<persName>佛</persName>法轮故。十住品云：尔时，诸<persName>佛</persName>告法慧菩萨 <lb ed="X" n="0571a06"/><lb ed="R005" n="0003a03"/>言：十方各千<persName>佛</persName>刹尘数诸<persName>佛</persName>，悉以神力共加于汝。又 <lb ed="X" n="0571a07"/><lb ed="R005" n="0003a04"/>是毘卢舍那<persName>如来</persName>威神之力。乃至云：令汝说法。十行、 <lb ed="X" n="0571a08"/><lb ed="R005" n="0003a05"/>十向、十地等品，皆同此说。又上下文中，明诸菩萨对 <lb ed="X" n="0571a09"/><lb ed="R005" n="0003a06"/><persName>佛</persName>说法赞颂等，皆云承<persName>佛</persName>神力者，是其类也。三、劝请 <lb ed="X" n="0571a10"/><lb ed="R005" n="0003a07"/>者，如现相品中，诸菩萨等念请；普贤三昧品中，诸菩 <lb ed="X" n="0571a11"/><lb ed="R005" n="0003a08"/>萨偈请；名号品中，诸菩萨念请；贤首品中，文殊劝说； <lb ed="X" n="0571a12"/><lb ed="R005" n="0003a09"/>十住、十行、十向等品，皆是十方诸<persName>佛</persName>劝说；十地品中， <lb ed="X" n="0571a13"/><lb ed="R005" n="0003a10"/>三家劝请；乃至入法界品等，其中劝请，如文应知，恐 <lb ed="X" n="0571a14"/><lb ed="R005" n="0003a11"/>繁不具。四、三昧者，于九会中，但诸菩萨将欲说法，先 <lb ed="X" n="0571a15"/><lb ed="R005" n="0003a12"/>承<persName>佛</persName>力，入定方说者，皆即是其教起缘也。</p> <lb ed="X" n="0571a16"/><lb ed="R005" n="0003a13"/><p xml:id="pX03p0571a1601">第三、所为中廣有无量，略标十种：一、機感故。此中機 <lb ed="X" n="0571a17"/><lb ed="R005" n="0003a14"/>感有二种：一者、现在機感，二者、未来機感。故初发心 <lb ed="X" n="0571a18"/><lb ed="R005" n="0003a15"/>功德品云：是时，十方万<persName>佛</persName>刹尘数同名法慧，<persName>佛</persName>赞法 <lb ed="X" n="0571a19"/><lb ed="R005" n="0003a16"/>慧菩萨言：汝今能说此法。汝说此法时，有万<persName>佛</persName>刹尘 <lb ed="X" n="0571a20"/><lb ed="R005" n="0003a17"/>数菩萨发菩提心，我等今者悉授彼记，于当来世过 <lb ed="X" n="0571a21"/><lb ed="R005" n="0003a18"/>不可说无边劫同一劫中而得作<persName>佛</persName>，皆号淸净心，所 <lb ed="X" n="0571a22"/><lb ed="R005" n="0003b01"/>住世界各各差别。我等诸<persName>佛</persName>护持此法，令未来世一 <lb ed="X" n="0571a23"/><lb ed="R005" n="0003b02"/>切菩萨未曾闻者皆悉得闻。出现品云：是时，十方各 <lb ed="X" n="0571a24"/><lb ed="R005" n="0003b03"/>八十不可说百千亿那由他<persName>佛</persName>刹尘数同名普贤，<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0571b" n="0571b"/> <lb ed="X" n="0571b01"/><lb ed="R005" n="0003b04"/>赞普贤菩萨言：善哉<persName>佛</persName>子！乃能说此法。今此会中十 <lb ed="X" n="0571b02"/><lb ed="R005" n="0003b05"/>方<persName>佛</persName>刹尘数菩萨得一切菩萨神通三昧，我等皆与 <lb ed="X" n="0571b03"/><lb ed="R005" n="0003b06"/>授记，一生当得阿耨菩提。复有<persName>佛</persName>刹尘数众生发阿 <lb ed="X" n="0571b04"/><lb ed="R005" n="0003b07"/>耨菩提心，我等亦与授记，当来不可说<persName>佛</persName>刹尘劫皆 <lb ed="X" n="0571b05"/><lb ed="R005" n="0003b08"/>得成<persName>佛</persName>，同号殊勝境界。我等为令未来诸菩萨闻此 <lb ed="X" n="0571b06"/><lb ed="R005" n="0003b09"/>经故，皆共护持。離世间品云：十方诸<persName>佛</persName>告普贤菩萨 <lb ed="X" n="0571b07"/><lb ed="R005" n="0003b10"/>言：我等诸<persName>佛</persName>悉共同心护持此经，令现在、未来诸菩 <lb ed="X" n="0571b08"/><lb ed="R005" n="0003b11"/>萨众未曾闻者，皆当得闻。贤首品云：贤首菩萨说此 <lb ed="X" n="0571b09"/><lb ed="R005" n="0003b12"/>偈<anchor xml:id="nkr_note_add_0571b0901" n="0571b0901"/><anchor xml:id="beg0571b0901" n="0571b0901"/>已<anchor xml:id="end0571b0901"/>，恶道休息。释曰：此恶道众生与法夙缘，应得法 <lb ed="X" n="0571b10"/><lb ed="R005" n="0003b13"/>力，感兹教起。又如天上诸会中天女等，皆是现在应 <lb ed="X" n="0571b11"/><lb ed="R005" n="0003b14"/>教之機，令此教起。又三世十方所有<persName>佛</persName>教无非機感。 <lb ed="X" n="0571b12"/><lb ed="R005" n="0003b15"/>所以者何？離機之外，<persName>佛</persName>无说故。问：機感既通现、未，何 <lb ed="X" n="0571b13"/><lb ed="R005" n="0003b16"/>故不入现缘中摄？答：只为通现、未，不唯现在缘，故不 <lb ed="X" n="0571b14"/><lb ed="R005" n="0003b17"/>入也。问：向引发心等品皆云诸<persName>佛</persName>为未来菩萨护持 <lb ed="X" n="0571b15"/><lb ed="R005" n="0003b18"/>此经者，自馀众生岂绝无分？答：若兼正、通为，则遍该 <lb ed="X" n="0571b16"/><lb ed="R005" n="0004a01"/>四类，如下被機中说。今就正为，唯说菩萨</p> <lb ed="X" n="0571b17"/><lb ed="R005" n="0004a02"/><p xml:id="pX03p0571b1701">二、为显行位故，此有二种：一者、行布行位，如三贤、十 <lb ed="X" n="0571b18"/><lb ed="R005" n="0004a03"/>地等说；二者、圆融相摄行位，如普贤行品等说。然上 <lb ed="X" n="0571b19"/><lb ed="R005" n="0004a04"/>二门，互无障<g ref="#CB01002">碍</g>。所以者何？行布是教相施设，圆融是 <lb ed="X" n="0571b20"/><lb ed="R005" n="0004a05"/>理性德用。相即性之相，故行布不<g ref="#CB01002">碍</g>圆融；性即相之 <lb ed="X" n="0571b21"/><lb ed="R005" n="0004a06"/>性，故圆融不<g ref="#CB01002">碍</g>行布。故<name role="" type="person">世亲</name>菩萨以六相门圆融十 <lb ed="X" n="0571b22"/><lb ed="R005" n="0004a07"/>句也。</p> <lb ed="X" n="0571b23"/><lb ed="R005" n="0004a08"/><p xml:id="pX03p0571b2301">三为显果德故，此亦二种：一依果，谓<name role="" type="person">华藏世界海</name>；二 <lb ed="X" n="0571b24"/><lb ed="R005" n="0004a09"/>正果，谓十<persName>佛</persName>身通三世间。如初会中四十三众内，除 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0571c" n="0571c"/> <lb ed="X" n="0571c01"/><lb ed="R005" n="0004a10"/>座中众馀众所赞<persName>佛</persName>德，及第二会中<persName>佛</persName>光名号德，第 <lb ed="X" n="0571c02"/><lb ed="R005" n="0004a11"/>六会中十地果分德，第七会中相海随好不思议法 <lb ed="X" n="0571c03"/><lb ed="R005" n="0004a12"/>等德，出现品中十种现世间德，第八会中二千句内， <lb ed="X" n="0571c04"/><lb ed="R005" n="0004a13"/>末後一百九十句化用德。故度世经二千答内分为 <lb ed="X" n="0571c05"/><lb ed="R005" n="0004a14"/>六段，其第六段中有五百一十句，前三百二十句明 <lb ed="X" n="0571c06"/><lb ed="R005" n="0004a15"/>因圆，後一百九十句明果满也。第九会中<persName>佛</persName>入三昧， <lb ed="X" n="0571c07"/><lb ed="R005" n="0004a16"/>放眉间光现法界身雲，令众睹见自在之德也。</p> <lb ed="X" n="0571c08"/><lb ed="R005" n="0004a17"/><p xml:id="pX03p0571c0801">四、为显<persName>佛</persName>田生福勝故。出现品云：于<persName>如来</persName>所，见闻亲 <lb ed="X" n="0571c09"/><lb ed="R005" n="0004a18"/>近，所种善根，皆悉不虚。何以故？此小善根，不与有为 <lb ed="X" n="0571c10"/><lb ed="R005" n="0004b01"/>诸行烦恼而共住故。譬如丈夫食小金刚，又如小火 <lb ed="X" n="0571c11"/><lb ed="R005" n="0004b02"/>能烧，如<name role="" type="person">须弥山</name>大漧草<g ref="#CB00036">𧂐</g>，又如善现大药王树，见闻 <lb ed="X" n="0571c12"/><lb ed="R005" n="0004b03"/>觉知，皆获利益，无空过等。廣如下说。</p> <lb ed="X" n="0571c13"/><lb ed="R005" n="0004b04"/><p xml:id="pX03p0571c1301">五、为显于法获勝益故。此有二种：一、于<persName>佛</persName>现在闻法 <lb ed="X" n="0571c14"/><lb ed="R005" n="0004b05"/>得益，如前機感中说；二、于<persName>佛</persName>遗教时闻法得益，此通 <lb ed="X" n="0571c15"/><lb ed="R005" n="0004b06"/>十法行。摄论第七云：书写、供养、转施、听闻、披读、受持、 <lb ed="X" n="0571c16"/><lb ed="R005" n="0004b07"/>开示、讽诵、思惟、修习。馀论中，初名信乐，最後名修行， <lb ed="X" n="0571c17"/><lb ed="R005" n="0004b08"/>中间大同。勝天王第七：初书写，末後修行，中间亦略。 <lb ed="X" n="0571c18"/><lb ed="R005" n="0004b09"/>贤首品云：趣大乘者犹为易，能信此法倍更难，况能 <lb ed="X" n="0571c19"/><lb ed="R005" n="0004b10"/>诵持为人说，如法修行真实解。乃至云：十刹尘数众 <lb ed="X" n="0571c20"/><lb ed="R005" n="0004b11"/>生所，悉施乐具经一劫，彼之福德未为勝，信此法者 <lb ed="X" n="0571c21"/><lb ed="R005" n="0004b12"/>为殊勝。十刹尘数<persName>如来</persName>所，悉皆承事尽一劫，若于此 <lb ed="X" n="0571c22"/><lb ed="R005" n="0004b13"/>品能诵持，其福最勝过于彼。出现品云：一切二乘不 <lb ed="X" n="0571c23"/><lb ed="R005" n="0004b14"/>闻此经，何况受持、读诵、书写、解说，唯诸菩萨乃能如 <lb ed="X" n="0571c24"/><lb ed="R005" n="0004b15"/>是。是故菩萨摩诃萨闻此法门，应大欢喜，以尊重心 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0572a" n="0572a"/> <lb ed="X" n="0572a01"/><lb ed="R005" n="0004b16"/>恭敬顶受。何以故？菩萨摩诃萨信乐此经，疾得阿耨 <lb ed="X" n="0572a02"/><lb ed="R005" n="0004b17"/>菩提故。设有菩萨无量百千亿那由他劫行六波罗 <lb ed="X" n="0572a03"/><lb ed="R005" n="0004b18"/>蜜，修集种种菩提法，若未闻此<persName>如来</persName>不思议大威德 <lb ed="X" n="0572a04"/><lb ed="R005" n="0005a01"/>法门，或时闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a0401" n="0572a0401"/><anchor xml:id="beg0572a0401" n="0572a0401"/>已<anchor xml:id="end0572a0401"/>，不信、不解、不顺、不入，不得名为真实 <lb ed="X" n="0572a05"/><lb ed="R005" n="0005a02"/>菩萨，以不能生<persName>如来</persName>家故。若闻此经，信解、随顺、悟入， <lb ed="X" n="0572a06"/><lb ed="R005" n="0005a03"/>当知此人生<persName>如来</persName>家。乃至云：深入<persName>如来</persName>无<g ref="#CB01002">碍</g>境界。又 <lb ed="X" n="0572a07"/><lb ed="R005" n="0005a04"/>云：菩萨闻此法<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a0701" n="0572a0701"/><anchor xml:id="beg0572a0701" n="0572a0701"/>已<anchor xml:id="end0572a0701"/>，则能以平等智知无量法。乃至云： <lb ed="X" n="0572a08"/><lb ed="R005" n="0005a05"/>恒以一法观一切法，成就如是功德故，少作功力，得 <lb ed="X" n="0572a09"/><lb ed="R005" n="0005a06"/>无师智、自然智。廣如彼说。又颂云：若闻此经生欣庆， <lb ed="X" n="0572a10"/><lb ed="R005" n="0005a07"/>彼曾供养无量<persName>佛</persName>，为<persName>佛</persName>加持所摄受，人天赞歎常供 <lb ed="X" n="0572a11"/><lb ed="R005" n="0005a08"/>养。</p> <lb ed="X" n="0572a12"/><lb ed="R005" n="0005a09"/><p xml:id="pX03p0572a1201">六、为显具分唯识理故。<name role="" type="person">夜摩天</name>宫偈赞品觉林菩萨 <lb ed="X" n="0572a13"/><lb ed="R005" n="0005a10"/>云：譬如工画师，分佈诸彩色，虚妄取异色，大种无差 <lb ed="X" n="0572a14"/><lb ed="R005" n="0005a11"/>别。乃至云：若人欲了知，三世一切<persName>佛</persName>，应观法界性，一 <lb ed="X" n="0572a15"/><lb ed="R005" n="0005a12"/>切唯心造。如是十颂皆明唯识，廣说应知。十地品云： <lb ed="X" n="0572a16"/><lb ed="R005" n="0005a13"/>菩萨复作是念：三界所有唯一心作。<name role="" type="person">世亲</name>释论云：唯 <lb ed="X" n="0572a17"/><lb ed="R005" n="0005a14"/>一心作者，一切三界唯心转故。云何差别？随顺观世 <lb ed="X" n="0572a18"/><lb ed="R005" n="0005a15"/>谛，即入第一義谛。上下文中所明唯识，皆此门摄。</p> <lb ed="X" n="0572a19"/><lb ed="R005" n="0005a16"/><p xml:id="pX03p0572a1901">七、为显廣大菩提心故。此中三种，谓体、相、德。初即大 <lb ed="X" n="0572a20"/><lb ed="R005" n="0005a17"/>悲、愿、力、智。故下文七十八云：菩提心灯，大悲为油，大 <lb ed="X" n="0572a21"/><lb ed="R005" n="0005a18"/>愿为炷，光照一法界。释曰：光即慧也。二、相者，即前三 <lb ed="X" n="0572a22"/><lb ed="R005" n="0005b01"/>法所有行相，皆无限量。如初发心功德品云：不<anchor xml:id="nkr_note_add_0572a2201" n="0572a2201"/><anchor xml:id="beg0572a2201" n="0572a2201"/>但<anchor xml:id="end0572a2201"/>以 <lb ed="X" n="0572a23"/><lb ed="R005" n="0005b02"/>一切乐具供养十方十阿僧祇世界众生，经百千那 <lb ed="X" n="0572a24"/><lb ed="R005" n="0005b03"/>由他劫，及令修五戒、十善，教住四禅、四无量、四无色 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0572b" n="0572b"/> <lb ed="X" n="0572b01"/><lb ed="R005" n="0005b04"/>定，教得四果辟支<persName>佛</persName>故，发阿耨菩提心。乃至云：不齐 <lb ed="X" n="0572b02"/><lb ed="R005" n="0005b05"/>限，但供养尔所<persName>佛</persName>故，发菩提心。为令<persName>如来</persName>种姓不断 <lb ed="X" n="0572b03"/><lb ed="R005" n="0005b06"/>故，为了知十方世界故，为悉知一切世界成壞故，为 <lb ed="X" n="0572b04"/><lb ed="R005" n="0005b07"/>尽知一切世界所有众生种种解故、种种根故、种种 <lb ed="X" n="0572b05"/><lb ed="R005" n="0005b08"/>方便故、种种心故、种种业故、种种烦恼故，为供养尽 <lb ed="X" n="0572b06"/><lb ed="R005" n="0005b09"/>法界、虚空界、不可说不可说十方无量去、来、现在所 <lb ed="X" n="0572b07"/><lb ed="R005" n="0005b10"/>有诸<persName>佛</persName>故，发阿耨菩提心。又如七十八中，显菩提心 <lb ed="X" n="0572b08"/><lb ed="R005" n="0005b11"/>二利行相，利益、安乐、離过、自分、勝进等，具说如彼。三 <lb ed="X" n="0572b09"/><lb ed="R005" n="0005b12"/>德者，谓功德。如贤首品云：若有菩萨初发心，誓求当 <lb ed="X" n="0572b10"/><lb ed="R005" n="0005b13"/>证<persName>佛</persName>菩提，彼之功德无边际，不可称量无与等。如是 <lb ed="X" n="0572b11"/><lb ed="R005" n="0005b14"/>等三百馀颂，显菩提心德。又初发心功德品中，十重 <lb ed="X" n="0572b12"/><lb ed="R005" n="0005b15"/>挍量，一一皆云：比初发心菩萨，百分不及一，千分不 <lb ed="X" n="0572b13"/><lb ed="R005" n="0005b16"/>及一，百千分不及一，乃至百千亿分、百千那由他分、 <lb ed="X" n="0572b14"/><lb ed="R005" n="0005b17"/>数分、歌罗分、算分、喩分、优婆尼沙陀分，亦不及一。又 <lb ed="X" n="0572b15"/><lb ed="R005" n="0005b18"/>七十八中，二百二十一问歎菩提心，于中或赞体具 <lb ed="X" n="0572b16"/><lb ed="R005" n="0006a01"/>勝德，或形劣显勝，或福或慧，生善灭恶，制伏邪魔，上 <lb ed="X" n="0572b17"/><lb ed="R005" n="0006a02"/>摄<persName>佛</persName>果，廣说如彼。又上下文中，但明菩提心处，皆此 <lb ed="X" n="0572b18"/><lb ed="R005" n="0006a03"/>门摄。</p> <lb ed="X" n="0572b19"/><lb ed="R005" n="0006a04"/><p xml:id="pX03p0572b1901">八、为显诸法无性理故。须弥顶上偈赞品云：了知一 <lb ed="X" n="0572b20"/><lb ed="R005" n="0006a05"/>切法，无性无所有，如是解法性，则见卢舍那。又云：诸 <lb ed="X" n="0572b21"/><lb ed="R005" n="0006a06"/>法无真实，妄取真实相，是故诸凡夫，轮迴生死狱。又 <lb ed="X" n="0572b22"/><lb ed="R005" n="0006a07"/>云：现在非缘合，去来亦复然，一切法无相，是则<anchor xml:id="nkr_note_orig_0572001" n="0572001"/><persName>佛</persName>真 <lb ed="X" n="0572b23"/><lb ed="R005" n="0006a08"/>实体。若能如是观，诸法甚深義，则见一切<persName>佛</persName>，法身真 <lb ed="X" n="0572b24"/><lb ed="R005" n="0006a09"/>实相。<name role="" type="person">夜摩天</name>宫偈赞品云：一切法无来，是故无有生， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0572c" n="0572c"/> <lb ed="X" n="0572c01"/><lb ed="R005" n="0006a10"/>以生无有故，灭亦不可得。一切法无生，亦复无有灭， <lb ed="X" n="0572c02"/><lb ed="R005" n="0006a11"/>若能如是解，斯人见<persName>如来</persName>。以法无生故，无性无所有， <lb ed="X" n="0572c03"/><lb ed="R005" n="0006a12"/>如是分别知，此人达深義。又云：云何说诸蕴？诸蕴有 <lb ed="X" n="0572c04"/><lb ed="R005" n="0006a13"/>何性？蕴性不可灭，是故说无生。分别此诸蕴，其性本 <lb ed="X" n="0572c05"/><lb ed="R005" n="0006a14"/>空寂，空故不可灭，此是无生義。众生既如是，诸<persName>佛</persName>亦 <lb ed="X" n="0572c06"/><lb ed="R005" n="0006a15"/>复然，<persName>佛</persName>及诸<persName>佛</persName>法，自性无所有。如是等文，遍九会中 <lb ed="X" n="0572c07"/><lb ed="R005" n="0006a16"/>处处皆有，不可繁引。</p> <lb ed="X" n="0572c08"/><lb ed="R005" n="0006a17"/><p xml:id="pX03p0572c0801">九、为显理事无<g ref="#CB01002">碍</g>法界故，<name role="" type="person">夜摩天</name>宫偈赞品云：如金 <lb ed="X" n="0572c09"/><lb ed="R005" n="0006a18"/>与金色，其性无差别，法非法亦然，体性无有异。又第 <lb ed="X" n="0572c10"/><lb ed="R005" n="0006b01"/>四迴向云：菩萨解了世间皆如变化，明达众生唯是 <lb ed="X" n="0572c11"/><lb ed="R005" n="0006b02"/>一法，无有二性，不捨业境，善巧方便，于有为界示无 <lb ed="X" n="0572c12"/><lb ed="R005" n="0006b03"/>为法，而不灭壞有为之相，于无为界示有为法，而不 <lb ed="X" n="0572c13"/><lb ed="R005" n="0006b04"/>分别无为之相。第四、八迴向云：譬如真如，真实为性， <lb ed="X" n="0572c14"/><lb ed="R005" n="0006b05"/>善根迴向亦复如是，了一切法真实为性。譬如真如， <lb ed="X" n="0572c15"/><lb ed="R005" n="0006b06"/>以一切法无性为性，善根迴向亦复如是，了一切法 <lb ed="X" n="0572c16"/><lb ed="R005" n="0006b07"/>无性为性。譬如真如，无相为相，善根迴向亦复如是， <lb ed="X" n="0572c17"/><lb ed="R005" n="0006b08"/>了一切法无相为相。譬如真如，兴一切法同其体性， <lb ed="X" n="0572c18"/><lb ed="R005" n="0006b09"/>善根迴向亦复如是，与三世<persName>佛</persName>同一体性。如此等文， <lb ed="X" n="0572c19"/><lb ed="R005" n="0006b10"/>九会经中处处皆有，不能具述。</p> <lb ed="X" n="0572c20"/><lb ed="R005" n="0006b11"/><p xml:id="pX03p0572c2001">十、为显事事无<g ref="#CB01002">碍</g>法界故。此中略有十种，谓主、伴、隐、 <lb ed="X" n="0572c21"/><lb ed="R005" n="0006b12"/>显、微、细、重、重等，廣如下卷第九显義中说。上来诸门 <lb ed="X" n="0572c22"/><lb ed="R005" n="0006b13"/>言为显者，谓圣意为显此等令世知见，故起斯教。又 <lb ed="X" n="0572c23"/><lb ed="R005" n="0006b14"/>有十种教起所因，如发心品云：悉以<persName>佛</persName>神力故，乃至 <lb ed="X" n="0572c24"/><lb ed="R005" n="0006b15"/>第十、为了法界无有二故，说如是法。廣说如彼起所 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0573a" n="0573a"/> <lb ed="X" n="0573a01"/><lb ed="R005" n="0006b16"/>因门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0573a02"/><lb ed="R005" n="0006b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二藏部所摄</cb:mulu><p xml:id="pX03p0573a0201">第二、藏部所摄中二：先释藏部，後辨所摄。前中藏谓 <lb ed="X" n="0573a03"/><lb ed="R005" n="0006b18"/>三藏，二藏部即十二部经。于中先释三藏，即分为三： <lb ed="X" n="0573a04"/><lb ed="R005" n="0007a01"/>初修多罗藏者，或云素怛<g ref="#CB17473">󴑁</g>。此中有二：先解通名，後 <lb ed="X" n="0573a05"/><lb ed="R005" n="0007a02"/>释别目。初通名三藏者，<name role="" type="person">世亲</name>摄论第一、莊严论第四 <lb ed="X" n="0573a06"/><lb ed="R005" n="0007a03"/>皆作是问：彼三及二云何名藏？答：由摄故，谓摄一切 <lb ed="X" n="0573a07"/><lb ed="R005" n="0007a04"/>所应知義。十地论中两義解释，或通三義。两義者：一 <lb ed="X" n="0573a08"/><lb ed="R005" n="0007a05"/>坚实，二出生，三者于出生中开出包含義。如孕在藏 <lb ed="X" n="0573a09"/><lb ed="R005" n="0007a06"/>有二義故，故彼第一云：藏即名坚，其犹树藏。又如怀 <lb ed="X" n="0573a10"/><lb ed="R005" n="0007a07"/>孕在藏是诸善根，一切馀善根中其力最上犹如金 <lb ed="X" n="0573a11"/><lb ed="R005" n="0007a08"/>刚，亦能生成人天道行。今此三藏其義亦然，能诠所 <lb ed="X" n="0573a12"/><lb ed="R005" n="0007a09"/>诠不可壞故，由此能壞难壞惑故。二于能诠中蕴积 <lb ed="X" n="0573a13"/><lb ed="R005" n="0007a10"/>所诠诸義理故。三由能所诠成<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573001" n="0573001"/>深无善因果故。三是 <lb ed="X" n="0573a14"/><lb ed="R005" n="0007a11"/>数，即带数释也。二别释中三：一辨名，二释相，三异名。 <lb ed="X" n="0573a15"/><lb ed="R005" n="0007a12"/>初中修多罗者，此云契经。契谓契理契機，经即贯穿 <lb ed="X" n="0573a16"/><lb ed="R005" n="0007a13"/>摄化。此或契理合機之经，或契即经。又契经即藏，古 <lb ed="X" n="0573a17"/><lb ed="R005" n="0007a14"/>来相传多同此释。今详诸论及以梵言，良恐不尔。所 <lb ed="X" n="0573a18"/><lb ed="R005" n="0007a15"/>以者何？此中通辨有三失故：一敌对翻名失，二译義 <lb ed="X" n="0573a19"/><lb ed="R005" n="0007a16"/>为名失，三总别不分失。初失者，古德解云：修多罗者， <lb ed="X" n="0573a20"/><lb ed="R005" n="0007a17"/>此翻为线。此方不贵线称，废线名经者，按五印度中 <lb ed="X" n="0573a21"/><lb ed="R005" n="0007a18"/>呼线席经，井索圣教皆曰修多罗。古人不知修多罗 <lb ed="X" n="0573a22"/><lb ed="R005" n="0007b01"/>音含于众目，乃执线为正翻，而经非敌对。但此国圣 <lb ed="X" n="0573a23"/><lb ed="R005" n="0007b02"/>典既号为经，<persName>佛</persName>演修多罗寧应异召？敌对而译，正合 <lb ed="X" n="0573a24"/><lb ed="R005" n="0007b03"/>称经。二、以義为名失者，翻译之家自有规准。若名梵 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0573b" n="0573b"/> <lb ed="X" n="0573b01"/><lb ed="R005" n="0007b04"/>汉共有，则敌对而翻。如其彼有此无，或即令留梵语， <lb ed="X" n="0573b02"/><lb ed="R005" n="0007b05"/>或复借義充名。凡是此方所无翻为汉称者，皆其类 <lb ed="X" n="0573b03"/><lb ed="R005" n="0007b06"/>尔。其译修多罗为契经者，便是半義半名，非纯借也。 <lb ed="X" n="0573b04"/><lb ed="R005" n="0007b07"/>若契经两字皆是名者，如何梵本不云欲底修多罗 <lb ed="X" n="0573b05"/><lb ed="R005" n="0007b08"/>耶？<note place="inline">欲底具翻，总有三義：一、契，二、顺古所行，三、依正道理行。今取契義有肤受，云欲底但是道理之言者 <lb ed="X" n="0573b06"/><lb ed="R005" n="0007b09"/>谬矣。</note>摄大乘论、<persName>佛</persName>地论等皆云由能贯摄故名为经，不 <lb ed="X" n="0573b07"/><lb ed="R005" n="0007b10"/>言贯摄即是经目。盖知经有贯摄业用，義当契合。贯 <lb ed="X" n="0573b08"/><lb ed="R005" n="0007b11"/>穿即为契理，摄持即是合機。由此译家依笔削之理， <lb ed="X" n="0573b09"/><lb ed="R005" n="0007b12"/>取呼召之便，借義助名称契经尔。此即缀增一杂心 <lb ed="X" n="0573b10"/><lb ed="R005" n="0007b13"/>文者作古于前，译花严、涅槃经等者取则于後，递相 <lb ed="X" n="0573b11"/><lb ed="R005" n="0007b14"/>祖习不复研核。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573002" n="0573002"/>随远法师虽亦蹖驳，未竭其源。今依 <lb ed="X" n="0573b12"/><lb ed="R005" n="0007b15"/>敌对但可称经，故智度第二呼修多罗藏以为经藏。 <lb ed="X" n="0573b13"/><lb ed="R005" n="0007b16"/>此经之一字尙非六释所收，况通持业依主？若带藏 <lb ed="X" n="0573b14"/><lb ed="R005" n="0007b17"/>教之名，容有持业。应知诸论所释契字，自解经之契 <lb ed="X" n="0573b15"/><lb ed="R005" n="0007b18"/>義，非释契是经名。若不尔者，而杂心五義既亦经之 <lb ed="X" n="0573b16"/><lb ed="R005" n="0008a01"/>義用，何不译作经名？谓涌泉经等。又如质多名心集 <lb ed="X" n="0573b17"/><lb ed="R005" n="0008a02"/>起为義，讵翻集起亦作名耶？一切名義当知皆尔。问： <lb ed="X" n="0573b18"/><lb ed="R005" n="0008a03"/>名依義立，名岂异義？答：義定名不定，随方名字种种 <lb ed="X" n="0573b19"/><lb ed="R005" n="0008a04"/>差别，義则不然。三、总别不分失者，但藏部立名，各有 <lb ed="X" n="0573b20"/><lb ed="R005" n="0008a05"/>两褈总别：一、谓三藏十二部为总名，修多罗等为别 <lb ed="X" n="0573b21"/><lb ed="R005" n="0008a06"/>称；二、谓修多罗为总号，毘奈耶、应颂等为别目。古来 <lb ed="X" n="0573b22"/><lb ed="R005" n="0008a07"/>相传，唯辨前门，不论其後。<anchor xml:id="note_star_1" n="0573002" type="star"/>随远法师虽说修多罗总 <lb ed="X" n="0573b23"/><lb ed="R005" n="0008a08"/>别略三：初、顺涅槃；二、无圣教，亦乖正理；三、违杂集。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573003" n="0573003"/>云： <lb ed="X" n="0573b24"/><lb ed="R005" n="0008a09"/>杂集修多罗者，谓长行缀葺，略说所应说義。释曰：此 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0573c" n="0573c"/> <lb ed="X" n="0573c01"/><lb ed="R005" n="0008a10"/>略说所应说義，即是长行缀葺，曾无先略标後擧廣 <lb ed="X" n="0573c02"/><lb ed="R005" n="0008a11"/>释之相。当知略者，总之异名，谓修多一分是总，馀十 <lb ed="X" n="0573c03"/><lb ed="R005" n="0008a12"/>一分是别故。今谓修多依藏部中总相业用而立其 <lb ed="X" n="0573c04"/><lb ed="R005" n="0008a13"/>名，馀藏部名依藏部中别相业用。所以者何？修多罗 <lb ed="X" n="0573c05"/><lb ed="R005" n="0008a14"/>业能贯摄故。馀藏、馀部所诠所化，由此有贯，摄彼方 <lb ed="X" n="0573c06"/><lb ed="R005" n="0008a15"/>成。故涅槃十五云：始从如是我闻，终至欢喜奉行，一 <lb ed="X" n="0573c07"/><lb ed="R005" n="0008a16"/>切皆名修多罗故。又仁王二谛品中名修多罗为法 <lb ed="X" n="0573c08"/><lb ed="R005" n="0008a17"/>本故，故知是总。若不尔者，馀藏、馀部或不皆能合機 <lb ed="X" n="0573c09"/><lb ed="R005" n="0008a18"/>契理，或应各各皆名修多，无所馀称，由非总别相依 <lb ed="X" n="0573c10"/><lb ed="R005" n="0008b01"/>持故。所馀之名别相立者，毘奈耶藏依调伏业用，阿 <lb ed="X" n="0573c11"/><lb ed="R005" n="0008b02"/>毘达摩依智对业用，本事、本生、方廣、记莂、希法等五 <lb ed="X" n="0573c12"/><lb ed="R005" n="0008b03"/>依所诠业用，因缘、自说依起教业用，应<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573004" n="0573004"/>诵、讽诵依教 <lb ed="X" n="0573c13"/><lb ed="R005" n="0008b04"/>相业用，譬喩、论议依善巧业用。别是能依，必带于总， <lb ed="X" n="0573c14"/><lb ed="R005" n="0008b05"/>故应颂等亦带经称。总是能持，不依于别，是故不带 <lb ed="X" n="0573c15"/><lb ed="R005" n="0008b06"/>应颂等称。问：若修多是总，馀是别者，何故涅槃第十 <lb ed="X" n="0573c16"/><lb ed="R005" n="0008b07"/>四云：从牛出乳，从乳出酪，酪出生酥，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0573005" n="0573005"/>出生酥出熟酥， <lb ed="X" n="0573c17"/><lb ed="R005" n="0008b08"/>熟酥出醍醐。<persName>佛</persName>亦如是，从<persName>佛</persName>出于十二部经，从十二 <lb ed="X" n="0573c18"/><lb ed="R005" n="0008b09"/>部经出修多罗，从修多罗出方等经，从方等经出大 <lb ed="X" n="0573c19"/><lb ed="R005" n="0008b10"/>般涅槃，大般涅槃犹如醍醐。醍醐者，譬于<persName>佛</persName>性。<persName>佛</persName>性 <lb ed="X" n="0573c20"/><lb ed="R005" n="0008b11"/>者，即是<persName>如来</persName>。答：此文正显修多是总，然有两释。一云： <lb ed="X" n="0573c21"/><lb ed="R005" n="0008b12"/>言从<persName>佛</persName>出十二部者，此即本质十二部教。从十二部 <lb ed="X" n="0573c22"/><lb ed="R005" n="0008b13"/>出修多罗者，此即影像十二分教。修多是总，但擧修 <lb ed="X" n="0573c23"/><lb ed="R005" n="0008b14"/>多也。从修多罗出方等者，方等是别，依于总故。从方 <lb ed="X" n="0573c24"/><lb ed="R005" n="0008b15"/>等经出涅槃者，依方等教显所诠故。一云：两文互擧， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0574a" n="0574a"/> <lb ed="X" n="0574a01"/><lb ed="R005" n="0008b16"/>显总别相从之理。非总无以成别，故十二皆名修多。 <lb ed="X" n="0574a02"/><lb ed="R005" n="0008b17"/>非别无以显总，故从十二出修多。言从十二部者，通 <lb ed="X" n="0574a03"/><lb ed="R005" n="0008b18"/>相说也。二、言释相者，诸论配属、贯摄不同。或具二義， <lb ed="X" n="0574a04"/><lb ed="R005" n="0009a01"/>各别配属；或以贯摄，通配二用；或虽具二，无别分配。 <lb ed="X" n="0574a05"/><lb ed="R005" n="0009a02"/>故<persName>佛</persName>地论第一云：能贯能摄，故名为经。以<persName>佛</persName>圣教贯 <lb ed="X" n="0574a06"/><lb ed="R005" n="0009a03"/>穿摄持所应说義，所化生故。又<name role="" type="person">世亲</name>摄论云：素怛缆 <lb ed="X" n="0574a07"/><lb ed="R005" n="0009a04"/>有四義，谓能贯穿、依故、相故、法故、義故。依者，谓于是 <lb ed="X" n="0574a08"/><lb ed="R005" n="0009a05"/>处，由此、为此而有所说。相者，谓世俗谛相、勝義谛相。 <lb ed="X" n="0574a09"/><lb ed="R005" n="0009a06"/>法者，谓蕴、界、处、缘起、谛、食、静虑、无量、无色、解脱、勝处、 <lb ed="X" n="0574a10"/><lb ed="R005" n="0009a07"/>遍处、菩提分、无<g ref="#CB01002">碍</g>解、无诤等。義者，谓随密意说。又瑜 <lb ed="X" n="0574a11"/><lb ed="R005" n="0009a08"/>伽二十五、显扬二十皆云：素怛缆者，谓<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>于彼 <lb ed="X" n="0574a12"/><lb ed="R005" n="0009a09"/>方所，为彼有情，依彼所化诸行差别，演说无量蕴相 <lb ed="X" n="0574a13"/><lb ed="R005" n="0009a10"/>应语，乃至廣<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574001" n="0574001"/>廣说。结集法者，摄取圣语，为法久住，以 <lb ed="X" n="0574a14"/><lb ed="R005" n="0009a11"/>美妙言次第结集，贯穿缝缀，能引義利，能引梵行真 <lb ed="X" n="0574a15"/><lb ed="R005" n="0009a12"/>善妙義，是名素怛缆。三、异名有三：一、仁王经中名为 <lb ed="X" n="0574a16"/><lb ed="R005" n="0009a13"/>法本，按<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574002" n="0574002"/>随远法师释有五義：一、教为理本，二、经为论 <lb ed="X" n="0574a17"/><lb ed="R005" n="0009a14"/>本，三、总为别本。谓十二部中初是总修多罗，如涅槃 <lb ed="X" n="0574a18"/><lb ed="R005" n="0009a15"/>云：始从如是我闻，终至欢喜奉行，一切皆名修多罗 <lb ed="X" n="0574a19"/><lb ed="R005" n="0009a16"/>故。即于前总中开分十一，馀不收者还复摄在修多 <lb ed="X" n="0574a20"/><lb ed="R005" n="0009a17"/>罗中，名之为别。四、初为後本，谓即前<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574003" n="0574003"/>别修多罗，望于 <lb ed="X" n="0574a21"/><lb ed="R005" n="0009a18"/>祗夜、重颂及譬喩、论议等是其本故。五、略为廣本，谓 <lb ed="X" n="0574a22"/><lb ed="R005" n="0009b01"/>十二部中初略标擧一切通名修多罗，後廣解释说 <lb ed="X" n="0574a23"/><lb ed="R005" n="0009b02"/>为十二。如言色者即是根本略修多罗，後云靑黄等 <lb ed="X" n="0574a24"/><lb ed="R005" n="0009b03"/>是其廣修多罗。今解不然，应如前叙两褈总别中後 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0574b" n="0574b"/> <lb ed="X" n="0574b01"/><lb ed="R005" n="0009b04"/>总别義，总为别本名法本也。若依<anchor xml:id="note_star_2" n="0574002" type="star"/>随远前五義释名 <lb ed="X" n="0574b02"/><lb ed="R005" n="0009b05"/>法本者，则馀十一部应非理所依、应非论所释、应非 <lb ed="X" n="0574b03"/><lb ed="R005" n="0009b06"/>契理機。十一既无不契理機，故无修多罗。十一不摄， <lb ed="X" n="0574b04"/><lb ed="R005" n="0009b07"/>应唯修多有重颂，祗夜亦应颂修多。除讽重外，馀九 <lb ed="X" n="0574b05"/><lb ed="R005" n="0009b08"/>皆应无重颂。除论喩外，馀九皆应无论喩。彼等既幷 <lb ed="X" n="0574b06"/><lb ed="R005" n="0009b09"/>有，应皆名法本。分教既尔，藏亦应然。略为廣本亦遍 <lb ed="X" n="0574b07"/><lb ed="R005" n="0009b10"/>一切，凡是藏教皆有标释。若尔，一切悉是法本，何独 <lb ed="X" n="0574b08"/><lb ed="R005" n="0009b11"/>修多？理既不然，远释非也。二、依成实论，名直说语言， <lb ed="X" n="0574b09"/><lb ed="R005" n="0009b12"/>斯即尊者诃梨<g ref="#CB02494">跋</g>摩。约<persName>佛</persName>语总相而言，名为直说。一 <lb ed="X" n="0574b10"/><lb ed="R005" n="0009b13"/>一语言多義分别，名非直说。三、依智度第二，明三藏 <lb ed="X" n="0574b11"/><lb ed="R005" n="0009b14"/>中此名经藏，斯即正是敌对翻名，廣如前说。</p> <lb ed="X" n="0574b12"/><lb ed="R005" n="0009b15"/><p xml:id="pX03p0574b1201">二毘奈耶藏中三：一辨名，二释相，三异名。初辨名者， <lb ed="X" n="0574b13"/><lb ed="R005" n="0009b16"/>翻毘奈耶，義名调伏。若敌对译，正称为律。然调练三 <lb ed="X" n="0574b14"/><lb ed="R005" n="0009b17"/>业，伏即制伏过非。调是行体，伏是行用。调即是伏，持 <lb ed="X" n="0574b15"/><lb ed="R005" n="0009b18"/>业释也。然行体用，俱藏所诠。此则调伏之藏，依主释 <lb ed="X" n="0574b16"/><lb ed="R005" n="0010a01"/>也。或能诠藏，有此调伏。行之业用，有财释<anchor xml:id="nkr_note_orig_0574004" n="0574004"/>也。相者，世 <lb ed="X" n="0574b17"/><lb ed="R005" n="0010a02"/>亲摄论云：毘奈耶有四義，谓犯罪故，等起故，还净故， <lb ed="X" n="0574b18"/><lb ed="R005" n="0010a03"/>出離故。犯罪者，谓五众罪。等起者，谓无知故，放逸故， <lb ed="X" n="0574b19"/><lb ed="R005" n="0010a04"/>烦恼盛故，不尊敬故，而犯诸罪。还净者，谓由意乐，不 <lb ed="X" n="0574b20"/><lb ed="R005" n="0010a05"/>由治罚，如受律仪。出離者，有七种：一各各相对，说悔 <lb ed="X" n="0574b21"/><lb ed="R005" n="0010a06"/>所犯。二誓受治罚，谓受学等。三若有妨害，先制学处， <lb ed="X" n="0574b22"/><lb ed="R005" n="0010a07"/>後由异门，还复开许。四别处止息，谓众僧和合，还捨 <lb ed="X" n="0574b23"/><lb ed="R005" n="0010a08"/>所制。五转依，谓苾刍苾刍尼，转男女形故，捨不共罪。 <lb ed="X" n="0574b24"/><lb ed="R005" n="0010a09"/>六由真实观，谓作殊勝法殟驮南诸行相观。七由法 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0574c" n="0574c"/> <lb ed="X" n="0574c01"/><lb ed="R005" n="0010a10"/>尔得，谓由见谛，法尔得无小随小罪。明了论释无小 <lb ed="X" n="0574c02"/><lb ed="R005" n="0010a11"/>随小，自有两说。一云：小谓第二篇罪，随小谓二种方 <lb ed="X" n="0574c03"/><lb ed="R005" n="0010a12"/>便罪。一云：小谓性罪，随小谓诸戒中制罪。言<anchor xml:id="nkr_note_add_0574c0301" n="0574c0301"/><anchor xml:id="beg0574c0301" n="0574c0301"/>已<anchor xml:id="end0574c0301"/>见谛 <lb ed="X" n="0574c04"/><lb ed="R005" n="0010a13"/>者，于彼诸罪，法尔得出離故。问：今明大乘三藏，何故 <lb ed="X" n="0574c05"/><lb ed="R005" n="0010a14"/>此中依声闻教显毘奈耶相？答：理实三藏大小不同， <lb ed="X" n="0574c06"/><lb ed="R005" n="0010a15"/>然今且就引接教说。古来同此三，异名有六：一曰波 <lb ed="X" n="0574c07"/><lb ed="R005" n="0010a16"/>罗提木叉，此云别解脱。然有二种：一、约因名别解脱， <lb ed="X" n="0574c08"/><lb ed="R005" n="0010a17"/>自有二義：一、简异，定道俱起，名之为别；二、以三业十 <lb ed="X" n="0574c09"/><lb ed="R005" n="0010a18"/>支各各防非離过，故名为别。前依简持，後约離过。若 <lb ed="X" n="0574c10"/><lb ed="R005" n="0010b01"/>无简持，定道亦应名别解脱，皆具别别離过義故，或 <lb ed="X" n="0574c11"/><lb ed="R005" n="0010b02"/>应无此離过解脱。二、據果名随顺解脱，谓方便净涅 <lb ed="X" n="0574c12"/><lb ed="R005" n="0010b03"/>槃離障所显，戒能顺彼，故立此名相续解脱。经註云： <lb ed="X" n="0574c13"/><lb ed="R005" n="0010b04"/>五分法身名解脱，梵云毘木叉；涅槃解脱，梵云木叉。 <lb ed="X" n="0574c14"/><lb ed="R005" n="0010b05"/>远法师云：涅槃是无为解脱，五分法师是有为解脱。 <lb ed="X" n="0574c15"/><lb ed="R005" n="0010b06"/>今解不然。離过无障，名为木叉；业用无<g ref="#CB01002">碍</g>，名毘木叉。 <lb ed="X" n="0574c16"/><lb ed="R005" n="0010b07"/>经注：五分法身者，意取解脱、解脱知见，非是令取五 <lb ed="X" n="0574c17"/><lb ed="R005" n="0010b08"/>分也。以于境自在，名解脱故；审决解脱之事，名解脱 <lb ed="X" n="0574c18"/><lb ed="R005" n="0010b09"/>知见故。二曰尸罗，義取翅恒罗。翅恒罗，此云淸凉。此 <lb ed="X" n="0574c19"/><lb ed="R005" n="0010b10"/>亦二義，離热恼因故，得淸凉果故。三日优婆罗叉，此 <lb ed="X" n="0574c20"/><lb ed="R005" n="0010b11"/>西域外道律名，亦名为缦。四曰剌阇你地，地音田夷 <lb ed="X" n="0574c21"/><lb ed="R005" n="0010b12"/>反，此西域王法律名也。五曰守信，谓如本言，期无违 <lb ed="X" n="0574c22"/><lb ed="R005" n="0010b13"/>犯故。六曰性善，此于三性唯善摄故。</p> <lb ed="X" n="0574c23"/><lb ed="R005" n="0010b14"/><p xml:id="pX03p0574c2301">三、阿毘达摩藏中三：初、辨名，二、释相，三、异名。初者，阿 <lb ed="X" n="0574c24"/><lb ed="R005" n="0010b15"/>毘达摩義名对法。若依敌对而译，或应名传，如公羊 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0575a" n="0575a"/> <lb ed="X" n="0575a01"/><lb ed="R005" n="0010b16"/>等。但此非勝，故不用尔。然阿毘言对，达摩称法。旧云 <lb ed="X" n="0575a02"/><lb ed="R005" n="0010b17"/>阿毘昙，译为无比，诠慧勝故。今按诸家，更有三释：一 <lb ed="X" n="0575a03"/><lb ed="R005" n="0010b18"/>云：对是所对，谓即涅槃。法是藏法，由此藏法能令修 <lb ed="X" n="0575a04"/><lb ed="R005" n="0011a01"/>行向涅槃故。此即对之法，故依主释也。二云：对是智 <lb ed="X" n="0575a05"/><lb ed="R005" n="0011a02"/>用，法是智体。故真谛三藏翻有二義：一、趣向至得对， <lb ed="X" n="0575a06"/><lb ed="R005" n="0011a03"/>谓无流慧根趣向涅槃故；二、如实相知对，谓无流慧 <lb ed="X" n="0575a07"/><lb ed="R005" n="0011a04"/>根缘谛理故。释曰：此但于一无流智体随用分二，缘 <lb ed="X" n="0575a08"/><lb ed="R005" n="0011a05"/>果、缘理有差别故。问：如何辨藏乃释智耶？答：此有二 <lb ed="X" n="0575a09"/><lb ed="R005" n="0011a06"/>義：一、依所诠智，二、依造论者智。故瑜伽八十一云：论 <lb ed="X" n="0575a10"/><lb ed="R005" n="0011a07"/>议者，谓诸经典循环研核摩怛理迦。乃至云：诸圣弟 <lb ed="X" n="0575a11"/><lb ed="R005" n="0011a08"/>子<anchor xml:id="nkr_note_add_0575a1101" n="0575a1101"/><anchor xml:id="beg0575a1101" n="0575a1101"/>已<anchor xml:id="end0575a1101"/>见谛迹，依自所证，无倒分别诸法体性，此亦名 <lb ed="X" n="0575a12"/><lb ed="R005" n="0011a09"/>为阿毘达摩。释曰：即準此文，三贤菩萨、七方便人所 <lb ed="X" n="0575a13"/><lb ed="R005" n="0011a10"/>造解释，非对法摄。三云：依藏、对藏，解释为名故。顺正 <lb ed="X" n="0575a14"/><lb ed="R005" n="0011a11"/>理云：契经名法，论能决了，名为对法。此即法之对故， <lb ed="X" n="0575a15"/><lb ed="R005" n="0011a12"/>依主释也。二、释相者，<name role="" type="person">世亲</name>摄论云：阿毘达摩有四義， <lb ed="X" n="0575a16"/><lb ed="R005" n="0011a13"/>谓对故、数故、伏故、通故。谓阿毘达摩名为对法，此法 <lb ed="X" n="0575a17"/><lb ed="R005" n="0011a14"/>对向无住涅槃，能说诸谛、菩提分、解脱门等；亦名数 <lb ed="X" n="0575a18"/><lb ed="R005" n="0011a15"/>法，于一一法数数宣说，训释言词、自共相等无量差 <lb ed="X" n="0575a19"/><lb ed="R005" n="0011a16"/>别故；亦名伏法，由此具足论处所等，能伏他论故；亦 <lb ed="X" n="0575a20"/><lb ed="R005" n="0011a17"/>名通法，此能通释素怛缆義故。三、异名中三：一、名优 <lb ed="X" n="0575a21"/><lb ed="R005" n="0011a18"/>波提舍，此云论议；二、名摩怛理迦，此云本母，谓藏是 <lb ed="X" n="0575a22"/><lb ed="R005" n="0011b01"/>解本，能生解故，称之为母，本即是母，持业释也；三、名 <lb ed="X" n="0575a23"/><lb ed="R005" n="0011b02"/>摩夷，此云行母，谓依藏生解，依解成行，从本为名，称 <lb ed="X" n="0575a24"/><lb ed="R005" n="0011b03"/>日行母，生行之母，依主释也。三、藏竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0575b" n="0575b"/> <lb ed="X" n="0575b01"/><lb ed="R005" n="0011b04"/><p xml:id="pX03p0575b0101">第二二藏者，一菩萨藏、二声闻藏。然此二藏体不异 <lb ed="X" n="0575b02"/><lb ed="R005" n="0011b05"/>三，约所为异分之为二。故莊严论第四云：此三藏由 <lb ed="X" n="0575b03"/><lb ed="R005" n="0011b06"/>上下乘差别故，复说为声闻及菩萨藏。摄大乘云：如 <lb ed="X" n="0575b04"/><lb ed="R005" n="0011b07"/>是三藏，上乘下乘有差别故，则成二藏：一声闻藏、二 <lb ed="X" n="0575b05"/><lb ed="R005" n="0011b08"/>菩萨藏。言菩萨者，<persName>佛</persName>地论中三师别释，故彼第二云： <lb ed="X" n="0575b06"/><lb ed="R005" n="0011b09"/>菩萨摩诃萨者，谓诸萨埵求菩提故。此通三乘，为简 <lb ed="X" n="0575b07"/><lb ed="R005" n="0011b10"/>取大，故复说此摩诃萨言。又缘菩提萨埵为境，故名 <lb ed="X" n="0575b08"/><lb ed="R005" n="0011b11"/>菩萨，具足自利利他大愿，求大菩提利有情故。又萨 <lb ed="X" n="0575b09"/><lb ed="R005" n="0011b12"/>埵者勇猛義，谓能勇猛求大菩提，故名菩萨。初後依 <lb ed="X" n="0575b10"/><lb ed="R005" n="0011b13"/>主，中一有财，後或有财。言声闻者，成实云：闻法得悟 <lb ed="X" n="0575b11"/><lb ed="R005" n="0011b14"/>曰声闻。<persName>佛</persName>地论故云：闻<persName>佛</persName>言音而入圣道，故曰声闻。 <lb ed="X" n="0575b12"/><lb ed="R005" n="0011b15"/>瑜伽八十二云：从他听闻正法言音，又能令他闻正 <lb ed="X" n="0575b13"/><lb ed="R005" n="0011b16"/>法声，故曰声闻。法花第二云：以<persName>佛</persName>道声令一切闻，故 <lb ed="X" n="0575b14"/><lb ed="R005" n="0011b17"/>名声闻。此上诸释，或依他声而自闻，或依自声令他 <lb ed="X" n="0575b15"/><lb ed="R005" n="0011b18"/>闻，皆依主释。然此二藏，若據所诠菩萨声闻理行果 <lb ed="X" n="0575b16"/><lb ed="R005" n="0012a01"/>等以名其藏，皆有财释；若依菩萨声闻以立藏名，皆 <lb ed="X" n="0575b17"/><lb ed="R005" n="0012a02"/>依主释。二藏竟。</p><p xml:id="pX03p0575b1707" cb:place="inline">问：摄论、莊严论皆云：由上下乘差 <lb ed="X" n="0575b18"/><lb ed="R005" n="0012a03"/>别故，于三藏分为二藏。何故普超、普曜、阇王、大悲等 <lb ed="X" n="0575b19"/><lb ed="R005" n="0012a04"/>经及入大乘论皆说三乘为三藏耶？</p><p xml:id="pX03p0575b1915" cb:place="inline">答：前據二乘， <lb ed="X" n="0575b20"/><lb ed="R005" n="0012a05"/>理果同故，声闻教行多故，缘觉多分不籍教故，依藏 <lb ed="X" n="0575b21"/><lb ed="R005" n="0012a06"/>合乘也。後约二乘，教行异故，依乘开藏也。虽各有據， <lb ed="X" n="0575b22"/><lb ed="R005" n="0012a07"/>而前具三義，後唯一義，多義勝故，今就勝说。廣如瑜 <lb ed="X" n="0575b23"/><lb ed="R005" n="0012a08"/>伽二十五、三十八、八十一、八十五，杂集十一，显扬第 <lb ed="X" n="0575b24"/><lb ed="R005" n="0012a09"/>六等说。</p> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0575c" n="0575c"/> <lb ed="X" n="0575c01"/><lb ed="R005" n="0012a10"/><p xml:id="pX03p0575c0101">第三十二部经者，亦曰十二分教。于中二：初总，後别。 <lb ed="X" n="0575c02"/><lb ed="R005" n="0012a11"/>总者，十二是数部类，经即是教。总言十二等，带数释 <lb ed="X" n="0575c03"/><lb ed="R005" n="0012a12"/>也。然其部名滥于部<g ref="#CB11890">帙</g>，经称涉于卷轴。不尔，如言若 <lb ed="X" n="0575c04"/><lb ed="R005" n="0012a13"/>干卷经，应云若干卷教。为止谬解，新名分教尔。别中 <lb ed="X" n="0575c05"/><lb ed="R005" n="0012a14"/>有三：一列名，二释名，三辨相。初列者，涅槃十五曰：知 <lb ed="X" n="0575c06"/><lb ed="R005" n="0012a15"/>法者，菩萨知十二部经，所谓修多罗、祗夜、受记、伽他、 <lb ed="X" n="0575c07"/><lb ed="R005" n="0012a16"/>优陀那、尼陀那、阿波陀那、伊帝目多伽、阇陀伽、毘<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0575c08"/><lb ed="R005" n="0012a17"/>略、阿浮陀达摩、优波提舍、受记。梵云和伽罗那。解深 <lb ed="X" n="0575c09"/><lb ed="R005" n="0012a18"/>密第三：云何菩萨依是四种奢摩他，乃至云能善毘 <lb ed="X" n="0575c10"/><lb ed="R005" n="0012b01"/>钵舍那？<persName>佛</persName>言：如我为诸菩萨所说法假立，所谓契经、 <lb ed="X" n="0575c11"/><lb ed="R005" n="0012b02"/>应颂、记莂、讽诵、自说、因缘、譬喩、本事、本生、方廣、希法、 <lb ed="X" n="0575c12"/><lb ed="R005" n="0012b03"/>论议。二释名者，初辨契经，廣如前释。应颂者，应即相 <lb ed="X" n="0575c13"/><lb ed="R005" n="0012b04"/>应，谓与长行相应之颂，或为後来应更颂故，依主释 <lb ed="X" n="0575c14"/><lb ed="R005" n="0012b05"/>也。记莂者，玉篇云：记，录也。说文云：别，解也。谓录彼果， <lb ed="X" n="0575c15"/><lb ed="R005" n="0012b06"/>示令解知。录是教体，令解为用。记即是别，持业释也。 <lb ed="X" n="0575c16"/><lb ed="R005" n="0012b07"/>有云：差别之记识名记莂者，本事本生岂非差别记 <lb ed="X" n="0575c17"/><lb ed="R005" n="0012b08"/>识耶？讽诵者，说文云：讽，诵也。讽即诵故，持业释也。自 <lb ed="X" n="0575c18"/><lb ed="R005" n="0012b09"/>说者，通依主有财，谓依自说故，自有所说故。因缘者， <lb ed="X" n="0575c19"/><lb ed="R005" n="0012b10"/>因即是缘。譬喩者，阿波陀那譬即是喩。本事本生者， <lb ed="X" n="0575c20"/><lb ed="R005" n="0012b11"/>犹因也，谓因时之事、因时之生有财也。方廣者，谓业 <lb ed="X" n="0575c21"/><lb ed="R005" n="0012b12"/>用廣大，犹如虚空充满十方，如涅槃说，此方即廣。有 <lb ed="X" n="0575c22"/><lb ed="R005" n="0012b13"/>云：正方也，正理廣陈，故名方廣。希法者，谓稀奇之法。 <lb ed="X" n="0575c23"/><lb ed="R005" n="0012b14"/>论议者，谓循环研核，论即是议。若此十二，各带分教 <lb ed="X" n="0575c24"/><lb ed="R005" n="0012b15"/>二字之名，皆持业释，谓修多分即教故。乃至一切三 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0576a" n="0576a"/> <lb ed="X" n="0576a01"/><lb ed="R005" n="0012b16"/>辨差别相者，十二分教，各有二義：初契经二者，一总 <lb ed="X" n="0576a02"/><lb ed="R005" n="0012b17"/>相，二略相。故杂集十一云：契经者，谓长行缀葺，略说 <lb ed="X" n="0576a03"/><lb ed="R005" n="0012b18"/>所应说義。释曰：长行简伽他等教，略说简对法等藏， <lb ed="X" n="0576a04"/><lb ed="R005" n="0013a01"/>馀如前说。此论且據一相而说，理实如前总别分别。 <lb ed="X" n="0576a05"/><lb ed="R005" n="0013a02"/>後引杂集，皆是此卷。二应颂者，一为长行未说，故杂 <lb ed="X" n="0576a06"/><lb ed="R005" n="0013a03"/>集云：不了義经，应更颂释，故名应颂。二为後来者，故 <lb ed="X" n="0576a07"/><lb ed="R005" n="0013a04"/>涅槃十五云：<persName>佛</persName>告比丘：我昔与汝，愚无智慧。乃至云： <lb ed="X" n="0576a08"/><lb ed="R005" n="0013a05"/>如<persName>佛</persName>昔日，为诸比丘说契经竟，尔时复有利根众生， <lb ed="X" n="0576a09"/><lb ed="R005" n="0013a06"/>为听法故，後至<persName>佛</persName>所，即便问人：<persName>如来</persName>向者，为说何事？ <lb ed="X" n="0576a10"/><lb ed="R005" n="0013a07"/><persName>佛</persName>时知<anchor xml:id="nkr_note_add_0576a1001" n="0576a1001"/><anchor xml:id="beg0576a1001" n="0576a1001"/>已<anchor xml:id="end0576a1001"/>，即因本经，以偈颂曰：我昔与汝等，不见四 <lb ed="X" n="0576a11"/><lb ed="R005" n="0013a08"/>真谛，乃至更不受，诸有下所引。文皆同此卷。三记莂 <lb ed="X" n="0576a12"/><lb ed="R005" n="0013a09"/>者，一记弟子生死因果，故杂集云：记莂者，谓圣弟子 <lb ed="X" n="0576a13"/><lb ed="R005" n="0013a10"/>等，谢生过去，记莂得失，生处差别。二记菩萨当成<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0576a14"/><lb ed="R005" n="0013a11"/>事，涅槃云：如有经律中，<persName>佛</persName>为诸大人，受<persName>佛</persName>记莂：汝阿 <lb ed="X" n="0576a15"/><lb ed="R005" n="0013a12"/>逸多，未来有王，名曰儴佉，当于是时，而得成<persName>佛</persName>，号曰 <lb ed="X" n="0576a16"/><lb ed="R005" n="0013a13"/>弥勒。是名受记经。四讽诵者，一为易诵持故，二为乐 <lb ed="X" n="0576a17"/><lb ed="R005" n="0013a14"/>偈颂说者，故涅槃经云：除修多罗。乃至云：诸恶莫作， <lb ed="X" n="0576a18"/><lb ed="R005" n="0013a15"/>诸善奉行，自净其意，是诸<persName>佛</persName>教。是名伽陀。今依别相 <lb ed="X" n="0576a19"/><lb ed="R005" n="0013a16"/>业用为名，故云除修多罗。馀教分有此言，亦同此会。 <lb ed="X" n="0576a20"/><lb ed="R005" n="0013a17"/>五自说者，一为令知诸法故。十地论云：何故不请而 <lb ed="X" n="0576a21"/><lb ed="R005" n="0013a18"/>说？若不自说，众则不知为说不说，又复不知欲说何 <lb ed="X" n="0576a22"/><lb ed="R005" n="0013b01"/>法。二为令所化生慇重故，念<persName>佛</persName>慈悲，为不请友故。涅 <lb ed="X" n="0576a23"/><lb ed="R005" n="0013b02"/>槃云：如<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0576a2301" n="0576a2301"/><anchor xml:id="beg0576a2301" n="0576a2301"/>晡<anchor xml:id="end0576a2301"/>时入于禅定。乃至云：明旦从禅定起，无 <lb ed="X" n="0576a24"/><lb ed="R005" n="0013b03"/>有人问，以他心智即自说法。乃至云：是名优陀那。六 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0576b" n="0576b"/> <lb ed="X" n="0576b01"/><lb ed="R005" n="0013b04"/>因缘者，一因请方说，表重法故。如杂集云：缘起者，因 <lb ed="X" n="0576b02"/><lb ed="R005" n="0013b05"/>请而说故。二因事方说，知本末故。涅槃云：如<name role="" type="person">舍卫国</name> <lb ed="X" n="0576b03"/><lb ed="R005" n="0013b06"/>有一丈夫罗网捕鸟，乃至<persName>世尊</persName>知其本末而说偈言： <lb ed="X" n="0576b04"/><lb ed="R005" n="0013b07"/>莫以小罪以为无殃。乃至云：是名尼陀那。<note place="inline">杂集云：又有因缘制 <lb ed="X" n="0576b05"/><lb ed="R005" n="0013b08"/>立学处者，此与涅槃因事说同。</note>七譬喩者，一为深智说，似令解真故。 <lb ed="X" n="0576b06"/><lb ed="R005" n="0013b09"/>如法花云：诸有智者以譬喩得解是也。二为浅识，就 <lb ed="X" n="0576b07"/><lb ed="R005" n="0013b10"/>彼<anchor xml:id="nkr_note_orig_0576001" n="0576001"/>所类诱令信故。如对担人说二蕴等。杂集通说，为 <lb ed="X" n="0576b08"/><lb ed="R005" n="0013b11"/>令本義得明了故。八本事者，一说<persName>佛</persName>往事故、二说圣 <lb ed="X" n="0576b09"/><lb ed="R005" n="0013b12"/>弟子往事故。瑜伽中但明初相，杂集唯说後義，涅槃 <lb ed="X" n="0576b10"/><lb ed="R005" n="0013b13"/>通二种故。瑜伽八十一云：本事者，说<persName>佛</persName>前际诸所有 <lb ed="X" n="0576b11"/><lb ed="R005" n="0013b14"/>事，除说所生之事。杂集云：本事者，所谓宣说圣弟子 <lb ed="X" n="0576b12"/><lb ed="R005" n="0013b15"/>等前世相应事。涅槃云：我所说者名曰界经。乃至云： <lb ed="X" n="0576b13"/><lb ed="R005" n="0013b16"/>是名伊帝曰多伽。释曰：界者，因義、性義、种子義。本因 <lb ed="X" n="0576b14"/><lb ed="R005" n="0013b17"/>之言，通<persName>佛</persName>及弟子故。九本生者，一说昔所行故、二说 <lb ed="X" n="0576b15"/><lb ed="R005" n="0013b18"/>昔受身故。杂集、显扬但辨初相，涅槃经中唯显後義。 <lb ed="X" n="0576b16"/><lb ed="R005" n="0014a01"/>瑜伽通二说。显扬第六云：本生者，谓于是中宣说世 <lb ed="X" n="0576b17"/><lb ed="R005" n="0014a02"/>尊过去彼彼方所若死若生，行于菩萨难行之行。涅 <lb ed="X" n="0576b18"/><lb ed="R005" n="0014a03"/>槃经云：如<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>本为菩萨作鹿、罢、獐、兔、金翅鸟等 <lb ed="X" n="0576b19"/><lb ed="R005" n="0014a04"/>所可受身，是名阇陀伽。瑜伽八十一云：本生者，所谓 <lb ed="X" n="0576b20"/><lb ed="R005" n="0014a05"/>宣说诸菩萨相应事。十、方廣者，一、義廣大故。涅槃云： <lb ed="X" n="0576b21"/><lb ed="R005" n="0014a06"/>所谓大乘方廣经典，其廣大犹如虚空，是名毘<persName>佛</persName>略。 <lb ed="X" n="0576b22"/><lb ed="R005" n="0014a07"/>二、业用周遍故。杂集开为五義，故彼云：方廣者，谓菩 <lb ed="X" n="0576b23"/><lb ed="R005" n="0014a08"/>萨藏相应言说。亦名廣破，以能廣破一切障故。亦名 <lb ed="X" n="0576b24"/><lb ed="R005" n="0014a09"/>无比，无有诸法能比类故，一切有情利益安乐所依 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0576c" n="0576c"/> <lb ed="X" n="0576c01"/><lb ed="R005" n="0014a10"/>处故，宣说廣大甚深義故。十一、希法者，一、德业殊异 <lb ed="X" n="0576c02"/><lb ed="R005" n="0014a11"/>故，二、法体稀奇故。显扬第六云：谓于是处宣说诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0576c03"/><lb ed="R005" n="0014a12"/>及圣弟子所有共不共德及诸最勝殊特惊异甚深 <lb ed="X" n="0576c04"/><lb ed="R005" n="0014a13"/>之法，名为希法。即準此文，<persName>佛</persName>及菩萨现无<g ref="#CB01002">碍</g>自在神 <lb ed="X" n="0576c05"/><lb ed="R005" n="0014a14"/>通及不可思议解脱法门，世及二乘皆未曾有。杂集 <lb ed="X" n="0576c06"/><lb ed="R005" n="0014a15"/>云：宣说声闻、诸大菩萨及<persName>如来</persName>等最极稀有甚奇特 <lb ed="X" n="0576c07"/><lb ed="R005" n="0014a16"/>法，名为希法。涅槃云：菩萨初生即行七步。乃至云：初 <lb ed="X" n="0576c08"/><lb ed="R005" n="0014a17"/>生入天庙时，令彼天像起迎礼敬，名未曾有。释曰：杂 <lb ed="X" n="0576c09"/><lb ed="R005" n="0014a18"/>集且依通相而说，若分别言，希相全殊。十二、论议者， <lb ed="X" n="0576c10"/><lb ed="R005" n="0014b01"/>一、<persName>佛</persName>自宣说，二、诸菩萨等互相论难故。瑜伽八十一 <lb ed="X" n="0576c11"/><lb ed="R005" n="0014b02"/>云：论议者，谓诸经典循环研核。摩怛理迦，谓于是处 <lb ed="X" n="0576c12"/><lb ed="R005" n="0014b03"/><persName>世尊</persName>自廣分别。乃至云：摩怛理迦亦名阿毘达摩。此 <lb ed="X" n="0576c13"/><lb ed="R005" n="0014b04"/>经问明品等诸菩萨更相问难，即论议经也。辨相竟。 <lb ed="X" n="0576c14"/><lb ed="R005" n="0014b05"/>第二、辨所摄者，此经于三藏中正唯修多罗摄，兼通 <lb ed="X" n="0576c15"/><lb ed="R005" n="0014b06"/>馀二，谓十藏品中说戒藏故，第二地中明戒品故，净 <lb ed="X" n="0576c16"/><lb ed="R005" n="0014b07"/>行、贤首、十住、梵行、十行等中皆有其文，不可繁引，由 <lb ed="X" n="0576c17"/><lb ed="R005" n="0014b08"/>此故通毘奈耶摄。又此经或<persName>佛</persName>自说随好品等，或加 <lb ed="X" n="0576c18"/><lb ed="R005" n="0014b09"/>持说十地品，莫不皆悉循环研核甚深了義，由此亦 <lb ed="X" n="0576c19"/><lb ed="R005" n="0014b10"/>是对法所摄。此经于二藏中，唯菩萨藏十二分教一 <lb ed="X" n="0576c20"/><lb ed="R005" n="0014b11"/>切皆摄。所以者何？文中具有十二分故。初、有契经者， <lb ed="X" n="0576c21"/><lb ed="R005" n="0014b12"/>如涅槃说，始从如是我闻乃至欢喜奉行，如是一切 <lb ed="X" n="0576c22"/><lb ed="R005" n="0014b13"/>名修多罗故。二、有应颂者，上下文中多有此分，不可 <lb ed="X" n="0576c23"/><lb ed="R005" n="0014b14"/>具引。三、有记莂者，如说十住品、初发心功德品、出现 <lb ed="X" n="0576c24"/><lb ed="R005" n="0014b15"/>品等，十方<persName>佛</persName>为闻法者授记是也，廣如前说。四、有讽 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0577a" n="0577a"/> <lb ed="X" n="0577a01"/><lb ed="R005" n="0014b16"/>诵者，如贤首品及三天偈赞品等。五者、自说者，如十 <lb ed="X" n="0577a02"/><lb ed="R005" n="0014b17"/>忍住处等品。六、有因缘者，除前自说，所馀皆是。七、有 <lb ed="X" n="0577a03"/><lb ed="R005" n="0014b18"/>譬喩者，上下文中多有此分，不可繁述。八、有本事。九、 <lb ed="X" n="0577a04"/><lb ed="R005" n="0015a01"/>有本生者，如毘卢舍那品中说大威光生处及其逢 <lb ed="X" n="0577a05"/><lb ed="R005" n="0015a02"/>事诸<persName>佛</persName>获利益事，幷入法界品中诸善知识说自<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577001" n="0577001"/>在 <lb ed="X" n="0577a06"/><lb ed="R005" n="0015a03"/>往世本生事等是也。十、有方廣者，此经名義令分正 <lb ed="X" n="0577a07"/><lb ed="R005" n="0015a04"/>摄。十一、有希法者，上下文中说无<g ref="#CB01002">碍</g>法界体、德、用等 <lb ed="X" n="0577a08"/><lb ed="R005" n="0015a05"/>自在之相，非权、小、凡等所有境界，故稀有也。十二、有 <lb ed="X" n="0577a09"/><lb ed="R005" n="0015a06"/>论议者，上下经文若<persName>佛</persName>自说，若加持菩萨说，所有<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577002" n="0577002"/>修 <lb ed="X" n="0577a10"/><lb ed="R005" n="0015a07"/>环研核甚深了義，皆论议摄。辨摄竟。问：若此大乘具 <lb ed="X" n="0577a11"/><lb ed="R005" n="0015a08"/>十二分，涅槃等说当云何通？故涅槃第三云：护大乘 <lb ed="X" n="0577a12"/><lb ed="R005" n="0015a09"/>者，受持九部。法花第一云：我此九部法，随顺众生说。 <lb ed="X" n="0577a13"/><lb ed="R005" n="0015a10"/>瑜伽二十五、三十八、八十五、地持十一皆云：声闻藏 <lb ed="X" n="0577a14"/><lb ed="R005" n="0015a11"/>中无方廣故。答：彼诸经论各依别義，且约一相故作 <lb ed="X" n="0577a15"/><lb ed="R005" n="0015a12"/>是说，理实大小皆通十二。故深蜜第三说：菩萨依十 <lb ed="X" n="0577a16"/><lb ed="R005" n="0015a13"/>二分教修奢摩他、毘钵舍那。瑜伽二十一云：<persName>佛</persName>为声 <lb ed="X" n="0577a17"/><lb ed="R005" n="0015a14"/>闻一一具演十二分教。而涅槃说九部大者，由依三 <lb ed="X" n="0577a18"/><lb ed="R005" n="0015a15"/>部小乘相故：一、據因缘中因犯制戒，不據因请因事； <lb ed="X" n="0577a19"/><lb ed="R005" n="0015a16"/>二、依譬喩中诱引義，不依显深廣義；三、约论议中非 <lb ed="X" n="0577a20"/><lb ed="R005" n="0015a17"/>了義说，不约了義说。具显如前。法花经说九部小者， <lb ed="X" n="0577a21"/><lb ed="R005" n="0015a18"/>由依三部大乘相故：一、依记莂中记作<persName>佛</persName>義，不依弟 <lb ed="X" n="0577a22"/><lb ed="R005" n="0015b01"/>子死生记故；二、據自说中不请友義，不據为重法義； <lb ed="X" n="0577a23"/><lb ed="R005" n="0015b02"/>三、约方廣中廣大利乐義，不约正法廣陈義。瑜伽、地 <lb ed="X" n="0577a24"/><lb ed="R005" n="0015b03"/>持同此会释，各有所據，不相违也。问：若藏部中修多 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0577b" n="0577b"/> <lb ed="X" n="0577b01"/><lb ed="R005" n="0015b04"/>唯总而非别者，馀中岂不各有馀部？谓一切分中各 <lb ed="X" n="0577b02"/><lb ed="R005" n="0015b05"/>有一切，廣如诸经，不可繁引。然其应颂与讽诵，本事 <lb ed="X" n="0577b03"/><lb ed="R005" n="0015b06"/>与本生，及本事、本生与记莂，互望幷无，而自说因缘 <lb ed="X" n="0577b04"/><lb ed="R005" n="0015b07"/>容得互有，如涅槃经说因缘相，无人请故。答：修多罗 <lb ed="X" n="0577b05"/><lb ed="R005" n="0015b08"/>是总，名義俱<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577003" n="0577003"/>令，馀但義通，故幷别摄。门诸分别，具显 <lb ed="X" n="0577b06"/><lb ed="R005" n="0015b09"/>如章。上来第二藏部摄竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0577b07"/><lb ed="R005" n="0015b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三显教差别</cb:mulu><p xml:id="pX03p0577b0701">第三、立教差别中三：一叙异说，二辨顺违，三显正義。 <lb ed="X" n="0577b08"/><lb ed="R005" n="0015b11"/>就初门中略叙一十九家，勒为六门。</p> <lb ed="X" n="0577b09"/><lb ed="R005" n="0015b12"/><p xml:id="pX03p0577b0901">第一、立一音教门，自有两家：一、後魏<name role="" type="person">菩提留支</name>云：如 <lb ed="X" n="0577b10"/><lb ed="R005" n="0015b13"/>来一代说法，不離一音。故<persName>如来</persName>一音，同时报万，大小 <lb ed="X" n="0577b11"/><lb ed="R005" n="0015b14"/>幷陈。是故圣教虽多差别，不離一音也。二、东秦罗什 <lb ed="X" n="0577b12"/><lb ed="R005" n="0015b15"/>三藏云：<persName>佛</persName>一圆音，平等无二，无思普应，機闻自殊，非 <lb ed="X" n="0577b13"/><lb ed="R005" n="0015b16"/>谓言音本陈大小。故维摩云：<persName>佛</persName>以一音演说法，众生 <lb ed="X" n="0577b14"/><lb ed="R005" n="0015b17"/>各各随所解故。</p> <lb ed="X" n="0577b15"/><lb ed="R005" n="0015b18"/><p xml:id="pX03p0577b1501">第二、立二种教门，自有四家：一者、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577004" n="0577004"/>齐朝武丘山隐士 <lb ed="X" n="0577b16"/><lb ed="R005" n="0016a01"/>刘虬立渐、顿二教，谓云：<persName>如来</persName>一代所说无出渐、顿，华 <lb ed="X" n="0577b17"/><lb ed="R005" n="0016a02"/>严经等是其顿教，馀名为渐。渐约五时以显其相：一、 <lb ed="X" n="0577b18"/><lb ed="R005" n="0016a03"/><persName>佛</persName>初成道，为提谓等说五戒、十善、人、天教门；二、<persName>佛</persName>成 <lb ed="X" n="0577b19"/><lb ed="R005" n="0016a04"/>道<anchor xml:id="nkr_note_add_0577b1901" n="0577b1901"/><anchor xml:id="beg0577b1901" n="0577b1901"/>已<anchor xml:id="end0577b1901"/>，十二年中说三乘差别教门，如为声闻说四谛 <lb ed="X" n="0577b20"/><lb ed="R005" n="0016a05"/>教等；三、<persName>佛</persName>成道後，三十年中说般若空相教门；四、<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0577b21"/><lb ed="R005" n="0016a06"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0577b2101" n="0577b2101"/><anchor xml:id="beg0577b2101" n="0577b2101"/>已<anchor xml:id="end0577b2101"/>，四十年後于八年中说法花经，明破三皈一 <lb ed="X" n="0577b22"/><lb ed="R005" n="0016a07"/>教门；五、<persName>佛</persName>临涅槃，一日一夜说大涅槃，明<persName>佛</persName>性常住 <lb ed="X" n="0577b23"/><lb ed="R005" n="0016a08"/>教门。如是约时次第说，故名之为渐。</p><p xml:id="pX03p0577b2315" cb:place="inline">二、隋朝诞法 <lb ed="X" n="0577b24"/><lb ed="R005" n="0016a09"/>师等，亦立渐顿二教，与前稍异。谓若约直往顿悟機， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0577c" n="0577c"/> <lb ed="X" n="0577c01"/><lb ed="R005" n="0016a10"/>大不由小，所说唯是菩萨乘教，则名为顿。若约渐悟 <lb ed="X" n="0577c02"/><lb ed="R005" n="0016a11"/>機，大由小起，所设具有三乘之教，则名为渐。</p><p xml:id="pX03p0577c0218" cb:place="inline">三、西 <lb ed="X" n="0577c03"/><lb ed="R005" n="0016a12"/>秦昙牟谶三藏立半满二教，谓依涅槃经喩显大小 <lb ed="X" n="0577c04"/><lb ed="R005" n="0016a13"/>乘教，如半满字。隋远法师亦同此立。</p><p xml:id="pX03p0577c0415" cb:place="inline">四、唐<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577005" n="0577005"/>初南印 <lb ed="X" n="0577c05"/><lb ed="R005" n="0016a14"/>法师亦立二教：一、屈曲教，谓释迦经<anchor xml:id="nkr_note_orig_0577006" n="0577006"/>遂機性说，随计 <lb ed="X" n="0577c06"/><lb ed="R005" n="0016a15"/>破著故，如涅槃经等；二、平道教，谓卢舍那经<anchor xml:id="note_star_3" n="0577006" type="star"/>遂法性 <lb ed="X" n="0577c07"/><lb ed="R005" n="0016a16"/>说故，如花严经。又此二教略有四异：一、主异，谓释迦 <lb ed="X" n="0577c08"/><lb ed="R005" n="0016a17"/>化身与舍那十身异故；二、处异，谓娑婆界中木树、草 <lb ed="X" n="0577c09"/><lb ed="R005" n="0016a18"/>座与华藏界中宝树、宝座异故；三、众异，谓地前菩萨、 <lb ed="X" n="0577c10"/><lb ed="R005" n="0016b01"/>二乘、凡夫等杂众与唯十地菩萨众异故；四、说异，谓 <lb ed="X" n="0577c11"/><lb ed="R005" n="0016b02"/>局处之说与通方之说异故。廣显差别，如彼花严疏。 <lb ed="X" n="0577c12"/><lb ed="R005" n="0016b03"/>第三、立三种教，亦有四家：一、後魏光统律师立渐、顿、 <lb ed="X" n="0577c13"/><lb ed="R005" n="0016b04"/>圆三种教，谓初为根未熟者，先说无常，後方说常，先 <lb ed="X" n="0577c14"/><lb ed="R005" n="0016b05"/>为说空，後说不空，如是渐次，故名为渐；二、为根<anchor xml:id="nkr_note_add_0577c1401" n="0577c1401"/><anchor xml:id="beg0577c1401" n="0577c1401"/>已<anchor xml:id="end0577c1401"/>熟 <lb ed="X" n="0577c15"/><lb ed="R005" n="0016b06"/>者，于一法门具足演说一切<persName>佛</persName>法常与无常、空不空 <lb ed="X" n="0577c16"/><lb ed="R005" n="0016b07"/>等，更无由渐，故名为顿；三、为于上达分阶<persName>佛</persName>境者，说 <lb ed="X" n="0577c17"/><lb ed="R005" n="0016b08"/>于<persName>如来</persName>无<g ref="#CB01002">碍</g>解脱究竟果德圆极秘密自在法门，故 <lb ed="X" n="0577c18"/><lb ed="R005" n="0016b09"/>名为圆。其门人遵统，亦同此立。</p><p xml:id="pX03p0577c1813" cb:place="inline">二、<name role="" type="person">玄奘</name>三藏依解 <lb ed="X" n="0577c19"/><lb ed="R005" n="0016b10"/>深密经立三时法轮教：初为发趣声闻乘者，于波罗 <lb ed="X" n="0577c20"/><lb ed="R005" n="0016b11"/>奈国<name role="" type="person">施鹿林</name>中创开生死涅槃因果，此即第一四谛 <lb ed="X" n="0577c21"/><lb ed="R005" n="0016b12"/>法轮。次为发趣菩萨乘者，鹫峰山等十六会说诸般 <lb ed="X" n="0577c22"/><lb ed="R005" n="0016b13"/>若，此即第二无相法轮。後为发趣一切乘者，莲花藏 <lb ed="X" n="0577c23"/><lb ed="R005" n="0016b14"/>等净秽土中说深密等，此即第三了義法轮。此如测 <lb ed="X" n="0577c24"/><lb ed="R005" n="0016b15"/>法师解深密记第一中叙。</p><p xml:id="pX03p0577c2411" cb:place="inline">三、真谛三藏，依金光明 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0578a" n="0578a"/> <lb ed="X" n="0578a01"/><lb ed="R005" n="0016b16"/>经立转、照、持三法轮教。谓<persName>佛</persName>二月八日成道，四月八 <lb ed="X" n="0578a02"/><lb ed="R005" n="0016b17"/>日于波罗奈<name role="" type="person">鹿野苑</name>中，为声闻众转四谛法轮。後于 <lb ed="X" n="0578a03"/><lb ed="R005" n="0016b18"/>成道第七年中，在<name role="" type="person">舍卫国</name>去祇园五里智慧江边，为 <lb ed="X" n="0578a04"/><lb ed="R005" n="0017a01"/>诸菩萨及二乘众说般若等经。此时具二，谓转、照、法 <lb ed="X" n="0578a05"/><lb ed="R005" n="0017a02"/>轮。又于成道三十年後，未涅槃前，在毘舍離国鬼王 <lb ed="X" n="0578a06"/><lb ed="R005" n="0017a03"/>法堂，为真常菩萨说解节经。此时具有转、照、持等三 <lb ed="X" n="0578a07"/><lb ed="R005" n="0017a04"/>种法轮也。</p><p xml:id="pX03p0578a0705" cb:place="inline">四、唐吉藏法师立三法轮教：一、根本法 <lb ed="X" n="0578a08"/><lb ed="R005" n="0017a05"/>轮教，即花严经<persName>佛</persName>初成道说故。二、枝末法轮教，谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0578a09"/><lb ed="R005" n="0017a06"/>成道<anchor xml:id="nkr_note_add_0578a0901" n="0578a0901"/><anchor xml:id="beg0578a0901" n="0578a0901"/>已<anchor xml:id="end0578a0901"/>五十七日後，于波罗奈林转四谛法轮故。三、 <lb ed="X" n="0578a10"/><lb ed="R005" n="0017a07"/>摄末皈本法轮教，谓法花经<persName>如来</persName>成道四十年後，说 <lb ed="X" n="0578a11"/><lb ed="R005" n="0017a08"/>会三皈一理故。</p> <lb ed="X" n="0578a12"/><lb ed="R005" n="0017a09"/><p xml:id="pX03p0578a1201">第四、立四种教门，于中自有五家：一、齐朝大衍法师 <lb ed="X" n="0578a13"/><lb ed="R005" n="0017a10"/>立四宗教：一、因缘宗，谓萨婆多；二、假名宗，谓经部教； <lb ed="X" n="0578a14"/><lb ed="R005" n="0017a11"/>三、不真宗，谓般若教；四、真宗，谓法界、真理、<persName>佛</persName>性等教。</p> <lb ed="X" n="0578a15"/><lb ed="R005" n="0017a12"/><p xml:id="pX03p0578a1501">二、陈朝智顗禅师立四教云：一、三藏教，此教明因 <lb ed="X" n="0578a16"/><lb ed="R005" n="0017a13"/>缘生灭四谛理，正教小乘，傍教菩萨。乃至云：此之三 <lb ed="X" n="0578a17"/><lb ed="R005" n="0017a14"/>藏的嘱小乘，故名三藏教。法花云：贪著小乘三藏学 <lb ed="X" n="0578a18"/><lb ed="R005" n="0017a15"/>者故。二、通教，通，同也，三乘同禀故。此教明因缘即空 <lb ed="X" n="0578a19"/><lb ed="R005" n="0017a16"/>无生四真谛理，是摩诃衍初门，正教菩萨，傍教二乘。 <lb ed="X" n="0578a20"/><lb ed="R005" n="0017a17"/>故大品云：欲学声闻者，当学般若等云云。三、别教，别 <lb ed="X" n="0578a21"/><lb ed="R005" n="0017a18"/>是不共之名，不共二乘人说故。此教正明因缘假名 <lb ed="X" n="0578a22"/><lb ed="R005" n="0017b01"/>无实四真谛理，的化菩萨，不涉二乘，声闻在座，如聋 <lb ed="X" n="0578a23"/><lb ed="R005" n="0017b02"/>如哑。乃至云：非如方等、大品二乘共闻而教菩萨，兼 <lb ed="X" n="0578a24"/><lb ed="R005" n="0017b03"/>欲简非圆教，名为别，不名不共。四、圆教以不偏为義， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0578b" n="0578b"/> <lb ed="X" n="0578b01"/><lb ed="R005" n="0017b04"/>此教明不思议因缘二谛中道理事具足不别，为最 <lb ed="X" n="0578b02"/><lb ed="R005" n="0017b05"/>上利根人说。故花严云：显现自在力，为说圆满经，无 <lb ed="X" n="0578b03"/><lb ed="R005" n="0017b06"/>量诸众生，悉受菩提记。乃至廣说。具如顗师别行四 <lb ed="X" n="0578b04"/><lb ed="R005" n="0017b07"/>教中辨。</p><p xml:id="pX03p0578b0404" cb:place="inline">三、梁朝<name role="" type="person">光宅寺</name>雲：法师立四乘教。彼依法 <lb ed="X" n="0578b05"/><lb ed="R005" n="0017b08"/>华譬喩品说，以临门三车为权教三乘，四衢等授大 <lb ed="X" n="0578b06"/><lb ed="R005" n="0017b09"/>车为实教大乘，权实合论故立为四。故云：若不尔者， <lb ed="X" n="0578b07"/><lb ed="R005" n="0017b10"/>诸子出宅各应得车，无宜更索。谓羊鹿是权，可使出 <lb ed="X" n="0578b08"/><lb ed="R005" n="0017b11"/>门不得；牛车是实，如何齐素？又若四衢等授即是三 <lb ed="X" n="0578b09"/><lb ed="R005" n="0017b12"/>中牛者，且二子先自无心，得大是不期而会，求牛正 <lb ed="X" n="0578b10"/><lb ed="R005" n="0017b13"/>当无志，何说非本所望？又若不尔者，经不应言：初以 <lb ed="X" n="0578b11"/><lb ed="R005" n="0017b14"/>三车引诱诸子，然後但与大车。<persName>如来</persName>亦尔，初说三乘 <lb ed="X" n="0578b12"/><lb ed="R005" n="0017b15"/>引导众生，然後但以大乘而度脱之。又不应言：于一 <lb ed="X" n="0578b13"/><lb ed="R005" n="0017b16"/><persName>佛</persName>乘分别说三。又不应言：彼<persName>佛</persName>出时虽非恶世，以本 <lb ed="X" n="0578b14"/><lb ed="R005" n="0017b17"/>愿故说三乘法。解云：恶世本愿方说三乘，不尔诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0578b15"/><lb ed="R005" n="0017b18"/>唯说其一。明知三中之大非实教大也。具释如彼法 <lb ed="X" n="0578b16"/><lb ed="R005" n="0018a01"/>华疏中。</p><p xml:id="pX03p0578b1604" cb:place="inline">四、隋朝笈多三藏亦立四教云：一、四谛教， <lb ed="X" n="0578b17"/><lb ed="R005" n="0018a02"/>谓四阿含等诸小乘经。二、无相教，谓诸部般若。三、法 <lb ed="X" n="0578b18"/><lb ed="R005" n="0018a03"/>相教，谓楞伽经等。四、观行教，谓花严经。</p><p xml:id="pX03p0578b1816" cb:place="inline">五、唐新罗 <lb ed="X" n="0578b19"/><lb ed="R005" n="0018a04"/>国元晓法师亦立四教：一、三乘别教，如四谛教、缘起 <lb ed="X" n="0578b20"/><lb ed="R005" n="0018a05"/>经等。二、三乘通教，如般若、深密经等。三、一乘分教，如 <lb ed="X" n="0578b21"/><lb ed="R005" n="0018a06"/>梵网经等。四、一乘满教，如花严经等。然三乘共学，名 <lb ed="X" n="0578b22"/><lb ed="R005" n="0018a07"/>三乘教。不明法空，名别相教。通说法空，是为通教。不 <lb ed="X" n="0578b23"/><lb ed="R005" n="0018a08"/>共二乘，名一乘教。于中未显普法，名随分教。复明普 <lb ed="X" n="0578b24"/><lb ed="R005" n="0018a09"/>法，名圆满教。具显如彼花严疏中。</p> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0578c" n="0578c"/> <lb ed="X" n="0578c01"/><lb ed="R005" n="0018a10"/><p xml:id="pX03p0578c0101">第五、立五种教门，自有三家：一、齐朝护身法师立三 <lb ed="X" n="0578c02"/><lb ed="R005" n="0018a11"/>宗教：一、因缘宗；二、假名宗；三、不真宗。此上三教同衍 <lb ed="X" n="0578c03"/><lb ed="R005" n="0018a12"/>师说。四、真宗教，谓涅槃经说<persName>佛</persName>性常住等故。五、法界 <lb ed="X" n="0578c04"/><lb ed="R005" n="0018a13"/>宗教，谓花严经说法界法门故。</p><p xml:id="pX03p0578c0413" cb:place="inline">二、唐初波颇三藏 <lb ed="X" n="0578c05"/><lb ed="R005" n="0018a14"/>亦立五教：一、四谛教，谓小乘经。二、无相教，谓般若经。 <lb ed="X" n="0578c06"/><lb ed="R005" n="0018a15"/>三、观行教，谓花严经。此上三教同笈多说。四、安乐教， <lb ed="X" n="0578c07"/><lb ed="R005" n="0018a16"/>谓涅槃经，说常乐故。五、守护教，谓大集经，说守护正 <lb ed="X" n="0578c08"/><lb ed="R005" n="0018a17"/>法事故。</p><p xml:id="pX03p0578c0804" cb:place="inline">三、有古德亦立五教：一、小乘教，二、初教，三、 <lb ed="X" n="0578c09"/><lb ed="R005" n="0018a18"/>终教，四、顿教，五、圆教。此五大都影响天台，唯加顿教 <lb ed="X" n="0578c10"/><lb ed="R005" n="0018b01"/>令别尔。然以天台呼小乘为三藏教，其名谬滥，故直 <lb ed="X" n="0578c11"/><lb ed="R005" n="0018b02"/>目为小乘教。通教但被初根，故改为初教。别教被于 <lb ed="X" n="0578c12"/><lb ed="R005" n="0018b03"/>熟機，故改名终教。圆教之名，仍其旧也。所立顿名，不 <lb ed="X" n="0578c13"/><lb ed="R005" n="0018b04"/>據根機，入法非渐。故引思益<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578001" n="0578001"/>经云：得诸法正性者，不 <lb ed="X" n="0578c14"/><lb ed="R005" n="0018b05"/>从一地至于一地。又引楞伽云：初地即八地，无所有 <lb ed="X" n="0578c15"/><lb ed="R005" n="0018b06"/>何次？又云：诃教劝離，毁相泯心。生心即妄，不生即<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0578c16"/><lb ed="R005" n="0018b07"/>亦无<persName>佛</persName>无不<persName>佛</persName>，无生无不生。如净名<anchor xml:id="nkr_note_orig_0578002" n="0578002"/>哩住显不二等， <lb ed="X" n="0578c17"/><lb ed="R005" n="0018b08"/>是其顿也<note place="inline">其相同此</note>。</p> <lb ed="X" n="0578c18"/><lb ed="R005" n="0018b09"/><p xml:id="pX03p0578c1801">第六、立六种教门。唯有一家，谓耆阇法师云：教有六 <lb ed="X" n="0578c19"/><lb ed="R005" n="0018b10"/>种：一、因缘宗教，二、假名宗教，此上二教同衍师说；三、 <lb ed="X" n="0578c20"/><lb ed="R005" n="0018b11"/>不真宗教，谓诸大乘通说诸法如幻化理故；四、真宗 <lb ed="X" n="0578c21"/><lb ed="R005" n="0018b12"/>教，谓说诸法真空理故；五、常宗教，谓说真理恒沙、功 <lb ed="X" n="0578c22"/><lb ed="R005" n="0018b13"/>德常恒等義故；六、圆宗教，谓法界自在、缘起无<g ref="#CB01002">碍</g>、德 <lb ed="X" n="0578c23"/><lb ed="R005" n="0018b14"/>用圆备故。</p> <lb ed="X" n="0578c24"/><lb ed="R005" n="0018b15"/><p xml:id="pX03p0578c2401">第二辨违顺者，前之所叙一十九家，虽各有凭教理 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0579a" n="0579a"/> <lb ed="X" n="0579a01"/><lb ed="R005" n="0018b16"/>成立，中间非无名義可不，故此略明顺违之相也。</p> <lb ed="X" n="0579a02"/><lb ed="R005" n="0018b17"/><p xml:id="pX03p0579a0201">初一音教中，两师俱依本质教说。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579001" n="0579001"/>若□唯识，教分本 <lb ed="X" n="0579a03"/><lb ed="R005" n="0018b18"/>影，则非唯一音，影像多故，随闻者识，聚集异故。若依 <lb ed="X" n="0579a04"/><lb ed="R005" n="0019a01"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>法界，则说听圆融，令互相摄，一多无<g ref="#CB01002">碍</g>也。</p> <lb ed="X" n="0579a05"/><lb ed="R005" n="0019a02"/><p xml:id="pX03p0579a0501">第二二教门内，初刘虬立渐顿中云初时但说人天 <lb ed="X" n="0579a06"/><lb ed="R005" n="0019a03"/>教者，此判若唯对一类機理则无爽，若用五时刻定 <lb ed="X" n="0579a07"/><lb ed="R005" n="0019a04"/>全断，便乖提谓密迹等经，彼经皆云第二七日说三 <lb ed="X" n="0579a08"/><lb ed="R005" n="0019a05"/>乘故。若十二年中说三差别，则深密应非说三差别， <lb ed="X" n="0579a09"/><lb ed="R005" n="0019a06"/>真谛记中<persName>佛</persName>成道後三十八年说解节经故。若十二 <lb ed="X" n="0579a10"/><lb ed="R005" n="0019a07"/>年後三十年前说般若空教者，龙树菩萨释大品经， <lb ed="X" n="0579a11"/><lb ed="R005" n="0019a08"/>则不应云诸比丘众闻说般若各脱三衣施<persName>佛</persName>不犯 <lb ed="X" n="0579a12"/><lb ed="R005" n="0019a09"/>缺衣者，由是十二年前未制廣戒故。又与真谛引教 <lb ed="X" n="0579a13"/><lb ed="R005" n="0019a10"/>相违记中，说<persName>佛</persName>成道七年後即说般若经故。又云说 <lb ed="X" n="0579a14"/><lb ed="R005" n="0019a11"/>般若时未说破三皈一教者，何故大品云舍利弗问 <lb ed="X" n="0579a15"/><lb ed="R005" n="0019a12"/>须菩提言：若都不退空复不异，何故得有三乘差别 <lb ed="X" n="0579a16"/><lb ed="R005" n="0019a13"/>不唯一乘？须菩提言：无二无三，若闻不怖能得菩提。 <lb ed="X" n="0579a17"/><lb ed="R005" n="0019a14"/>據此<anchor xml:id="nkr_note_add_0579a1701" n="0579a1701"/><anchor xml:id="beg0579a1701" n="0579a1701"/>已<anchor xml:id="end0579a1701"/>说，何言未耶？若三十年後说破三皈一教者， <lb ed="X" n="0579a18"/><lb ed="R005" n="0019a15"/>深乖前引大品所说。若临涅槃时唯说<persName>佛</persName>性常位了 <lb ed="X" n="0579a19"/><lb ed="R005" n="0019a16"/>義者，遗教应非临涅槃说。此上且约随说乖妨，大都 <lb ed="X" n="0579a20"/><lb ed="R005" n="0019a17"/>此人未识<persName>佛</persName>法，谓不知<persName>如来</persName>本质色、声闻同时异应， <lb ed="X" n="0579a21"/><lb ed="R005" n="0019a18"/>一切时处但与诸機作增上缘，非<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579002" n="0579002"/>目前後说大小法， <lb ed="X" n="0579a22"/><lb ed="R005" n="0019b01"/>故不识<persName>佛</persName>也。又不知影像教，但结集家随機见闻，故 <lb ed="X" n="0579a23"/><lb ed="R005" n="0019b02"/>前後大小之相，故不识法也。由不知判教多失，诸有 <lb ed="X" n="0579a24"/><lb ed="R005" n="0019b03"/>同者準此应知。</p><p xml:id="pX03p0579a2407" cb:place="inline">二、诞法师等渐顿教者，教既有凭， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0579b" n="0579b"/> <lb ed="X" n="0579b01"/><lb ed="R005" n="0019b04"/>義复无失。故出现品云：若即说深法，众生恐怖，是故 <lb ed="X" n="0579b02"/><lb ed="R005" n="0019b05"/><persName>如来</persName>渐降法雨，如摩那斯；若顿说大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579003" n="0579003"/>乘法，如大<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579004" n="0579004"/>莊严。 <lb ed="X" n="0579b03"/><lb ed="R005" n="0019b06"/>又法花云：若但赞<persName>佛</persName>乘，众生没在苦，是故以方便，分 <lb ed="X" n="0579b04"/><lb ed="R005" n="0019b07"/>别说三乘等。廣说应知。文既至義，教复极成，无过故 <lb ed="X" n="0579b05"/><lb ed="R005" n="0019b08"/>也。</p><p xml:id="pX03p0579b0502" cb:place="inline">三、昙牟谶三藏立半满教者，文義令依涅槃所 <lb ed="X" n="0579b06"/><lb ed="R005" n="0019b09"/>说，既亦教義至极无所违也。</p><p xml:id="pX03p0579b0612" cb:place="inline">四江南印法师等立 <lb ed="X" n="0579b07"/><lb ed="R005" n="0019b10"/>平道屈曲二种教者，義宽断狭多所违犯。何者？谓云 <lb ed="X" n="0579b08"/><lb ed="R005" n="0019b11"/>释迦说经皆是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579005" n="0579005"/>遂機随计破著，舍那说经皆<anchor xml:id="note_star_4" n="0579005" type="star"/>遂法性 <lb ed="X" n="0579b09"/><lb ed="R005" n="0019b12"/>自在而说。若尔者，涅槃法花维摩楞伽密严勝鬘<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0579b10"/><lb ed="R005" n="0019b13"/>藏经等皆释迦说，应不明于<persName>如来</persName>藏性实相法界等。 <lb ed="X" n="0579b11"/><lb ed="R005" n="0019b14"/>花严梵网既舍那说，何故华<anchor xml:id="nkr_note_orig_0579006" n="0579006"/>严于四谛普贤行等品， <lb ed="X" n="0579b12"/><lb ed="R005" n="0019b15"/>皆云随诸众生所应调伏作如是说？又问：明净行梵 <lb ed="X" n="0579b13"/><lb ed="R005" n="0019b16"/>行三贤十地離世间入法界等诸品之中，不应皆说 <lb ed="X" n="0579b14"/><lb ed="R005" n="0019b17"/>对治行法。梵网应唯<anchor xml:id="note_star_5" n="0579005" type="star"/>遂法性说，不随杂类畜牲等器 <lb ed="X" n="0579b15"/><lb ed="R005" n="0019b18"/>方便而说，亦不应说化身<persName>佛</persName>礼报身<persName>佛</persName>请问法等。四 <lb ed="X" n="0579b16"/><lb ed="R005" n="0020a01"/>异中众处两异皆违经说，七处幷是娑婆界故。出现 <lb ed="X" n="0579b17"/><lb ed="R005" n="0020a02"/>品云：十方诸<persName>佛</persName>赞普贤言能说此法，今此会中有<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0579b18"/><lb ed="R005" n="0020a03"/>刹尘数众生发菩提心故。发心功德品中亦同此说。 <lb ed="X" n="0579b19"/><lb ed="R005" n="0020a04"/>準此故知有地前器是此师所立，多违教理甚难依 <lb ed="X" n="0579b20"/><lb ed="R005" n="0020a05"/>也。</p> <lb ed="X" n="0579b21"/><lb ed="R005" n="0020a06"/><p xml:id="pX03p0579b2101">第三、三种教门内四说之中，初光统立渐、顿、圆者，若 <lb ed="X" n="0579b22"/><lb ed="R005" n="0020a07"/>渐根生、熟俱渐，顿根生、熟但顿，渐、顿可分。既云未熟 <lb ed="X" n="0579b23"/><lb ed="R005" n="0020a08"/>名渐，<anchor xml:id="nkr_note_add_0579b2301" n="0579b2301"/><anchor xml:id="beg0579b2301" n="0579b2301"/>已<anchor xml:id="end0579b2301"/>熟名顿，此则于一渐根生、熟为异，无顿義也。 <lb ed="X" n="0579b24"/><lb ed="R005" n="0020a09"/>或应彼一有渐、顿二根，生必至熟，熟必从生故；或应 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0579c" n="0579c"/> <lb ed="X" n="0579c01"/><lb ed="R005" n="0020a10"/>一切皆是渐根，无有不从生至熟故。又圆機既是分 <lb ed="X" n="0579c02"/><lb ed="R005" n="0020a11"/>阶<persName>佛</persName>境，则地前无有堪闻此经，此经此释便有自教 <lb ed="X" n="0579c03"/><lb ed="R005" n="0020a12"/>相违。出现品云：今此会中有<persName>佛</persName>刹尘数众生发阿耨 <lb ed="X" n="0579c04"/><lb ed="R005" n="0020a13"/>菩提心故。又发心功德品及離世间品皆云：我等诸 <lb ed="X" n="0579c05"/><lb ed="R005" n="0020a14"/><persName>佛</persName>悉共同心护持此经，令现在、未来诸菩萨众未曾 <lb ed="X" n="0579c06"/><lb ed="R005" n="0020a15"/>闻者，皆当得闻故。释曰：此未曾得闻之辈，应是地上。 <lb ed="X" n="0579c07"/><lb ed="R005" n="0020a16"/>既尔，必唯被上达分阶<persName>佛</persName>境者耶？</p><p xml:id="pX03p0579c0714" cb:place="inline">二、<name role="" type="person">玄奘</name>三藏三 <lb ed="X" n="0579c08"/><lb ed="R005" n="0020a17"/>时法轮，祇可唯是渐教，唯论三性，一法唯为一機，不 <lb ed="X" n="0579c09"/><lb ed="R005" n="0020a18"/>可以为定量剖判一切<persName>佛</persName>法。测法师解深密记宗趣 <lb ed="X" n="0579c10"/><lb ed="R005" n="0020b01"/>中，叙淸辨、护法两家判教云：问：诸部般若宗明无相， <lb ed="X" n="0579c11"/><lb ed="R005" n="0020b02"/>此经了義浅深何别？淸辨解云：深密等经明有所得， <lb ed="X" n="0579c12"/><lb ed="R005" n="0020b03"/>浅而非深；诸部般若显无所得，为最甚深。护法判云： <lb ed="X" n="0579c13"/><lb ed="R005" n="0020b04"/>二时所说无相之理，理无浅深，而说深密为了義者， <lb ed="X" n="0579c14"/><lb ed="R005" n="0020b05"/>约三性義决判诸经有无道理，显了说故，名为了義； <lb ed="X" n="0579c15"/><lb ed="R005" n="0020b06"/>非无相中有浅深故，名为了義。又成唯识记第八卷 <lb ed="X" n="0579c16"/><lb ed="R005" n="0020b07"/>中会释云：淸辨菩萨说解深密为不了者，有所得故； <lb ed="X" n="0579c17"/><lb ed="R005" n="0020b08"/>诸部般若名为了義，无所得故。而彼经中说深密等 <lb ed="X" n="0579c18"/><lb ed="R005" n="0020b09"/>为了義者，以对機根说三性義，易可了知，劝令受觉， <lb ed="X" n="0579c19"/><lb ed="R005" n="0020b10"/>于一时间说为了義，非约尽理名为了教。释曰：準此 <lb ed="X" n="0579c20"/><lb ed="R005" n="0020b11"/>所叙，故知深密不能定断一切<persName>佛</persName>法。若不尔者，则众 <lb ed="X" n="0579c21"/><lb ed="R005" n="0020b12"/>生界中无顿機故，又使<persName>佛</persName>无圆音应故，又不能断<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0579c22"/><lb ed="R005" n="0020b13"/>性常住、法界解脱、具分真性、<persName>如来</persName>藏等无量法门，约 <lb ed="X" n="0579c23"/><lb ed="R005" n="0020b14"/>时剋教难极成也。若谓三时约義浅深不據时节者， <lb ed="X" n="0579c24"/><lb ed="R005" n="0020b15"/>深密不应说初昔今，故彼第二云：<persName>世尊</persName>初于一时在 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0580a" n="0580a"/> <lb ed="X" n="0580a01"/><lb ed="R005" n="0020b16"/>波罗痆斯国<name role="" type="person">仙人堕处</name><name role="" type="person">施鹿林</name>中，唯为发趣声闻乘 <lb ed="X" n="0580a02"/><lb ed="R005" n="0020b17"/>者，以四谛相转正法轮。乃至云：<persName>世尊</persName>在昔第二时中， <lb ed="X" n="0580a03"/><lb ed="R005" n="0020b18"/>唯为发趣修大乘者，以隐密相转正法轮。乃至云：世 <lb ed="X" n="0580a04"/><lb ed="R005" n="0021a01"/>尊于今第三时中，普为发趣一切乘者，以显了相转 <lb ed="X" n="0580a05"/><lb ed="R005" n="0021a02"/>正法轮。又前叙异说中引深密记，辨三法轮时处前 <lb ed="X" n="0580a06"/><lb ed="R005" n="0021a03"/>後历然差别，如何拒讳也？三真谛、三藏、三时法轮剋 <lb ed="X" n="0580a07"/><lb ed="R005" n="0021a04"/>定年月，断教浅深会同前说。</p><p xml:id="pX03p0580a0712" cb:place="inline">四、吉藏法师三法轮 <lb ed="X" n="0580a08"/><lb ed="R005" n="0021a05"/>中，若初时唯是根本法轮无技末者，何故此经入法 <lb ed="X" n="0580a09"/><lb ed="R005" n="0021a06"/>界品云：譬如饿鬼至恒河边而不见水，设有见者见 <lb ed="X" n="0580a10"/><lb ed="R005" n="0021a07"/>其枯竭。此喩声闻在根本教法界会中，虽不见闻<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0580a11"/><lb ed="R005" n="0021a08"/>菩萨境，然能见闻自分境界。又此所立亦违密迹、提 <lb ed="X" n="0580a12"/><lb ed="R005" n="0021a09"/>谓等经，彼经皆云第二七日说三乘故。若四十年後 <lb ed="X" n="0580a13"/><lb ed="R005" n="0021a10"/>总是会末皈本教者，<persName>佛</persName>临涅槃不应更说遗教诫经。 <lb ed="X" n="0580a14"/><lb ed="R005" n="0021a11"/>又此所判为渐为顿？若为渐根，则不应说先大後小； <lb ed="X" n="0580a15"/><lb ed="R005" n="0021a12"/>若为顿根，则不应有以後会前渐次之相。又按无量 <lb ed="X" n="0580a16"/><lb ed="R005" n="0021a13"/>義经，<persName>佛</persName>一切时说大说小，機一切时有大有小，各别 <lb ed="X" n="0580a17"/><lb ed="R005" n="0021a14"/>自闻、各别获益，是故约时剋教皆不可也。</p> <lb ed="X" n="0580a18"/><lb ed="R005" n="0021a15"/><p xml:id="pX03p0580a1801">第四、立四种教门内，五说之中，初衍法师四教：第一、 <lb ed="X" n="0580a19"/><lb ed="R005" n="0021a16"/>名因缘者，此名宽滥，何教之内不说因缘？经部标为 <lb ed="X" n="0580a20"/><lb ed="R005" n="0021a17"/>假名宗者，仁王、大品皆立三假，岂唯经部？又不真之 <lb ed="X" n="0580a21"/><lb ed="R005" n="0021a18"/>与假名，难表差别也。</p><p xml:id="pX03p0580a2109" cb:place="inline">二、智顗禅师四教：初、名三藏 <lb ed="X" n="0580a22"/><lb ed="R005" n="0021b01"/>教者，按立此名本依智度，谓对迦陀延尼子弟子而 <lb ed="X" n="0580a23"/><lb ed="R005" n="0021b02"/>言，三藏中如是如是说，非谓一切也。故彼论一部文 <lb ed="X" n="0580a24"/><lb ed="R005" n="0021b03"/>中通名小宗，或云声闻法，或云二乘法，或云小乘法， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0580b" n="0580b"/> <lb ed="X" n="0580b01"/><lb ed="R005" n="0021b04"/>或云三藏法。当知小乘之名随自宗语，三藏之称随 <lb ed="X" n="0580b02"/><lb ed="R005" n="0021b05"/>他宗言，非共名也。而顗禅之徒不晓此意，务存诡异， <lb ed="X" n="0580b03"/><lb ed="R005" n="0021b06"/>误制教名，自成四失：一、滥涉大乘失，谓若小有三藏 <lb ed="X" n="0580b04"/><lb ed="R005" n="0021b07"/>则名三藏教，大既有三藏何不名三藏？二、大无三藏 <lb ed="X" n="0580b05"/><lb ed="R005" n="0021b08"/>失，谓小乘有三藏独名为三藏，大不名三藏，大应无 <lb ed="X" n="0580b06"/><lb ed="R005" n="0021b09"/>三藏。三、特违至教失，谓法花云不得亲近小乘三藏 <lb ed="X" n="0580b07"/><lb ed="R005" n="0021b10"/>学者，既以小乘为能别之言，明知三藏不唯属小，诸 <lb ed="X" n="0580b08"/><lb ed="R005" n="0021b11"/>大乘经皆无偏目小乘为三藏者，阇王下卷及入大 <lb ed="X" n="0580b09"/><lb ed="R005" n="0021b12"/>乘论皆破小乘不许立三藏也。四、有不定失，谓智度 <lb ed="X" n="0580b10"/><lb ed="R005" n="0021b13"/>十一龙树自云：如提达诃多等亦以三藏声闻法、摩 <lb ed="X" n="0580b11"/><lb ed="R005" n="0021b14"/>诃衍法教人，而身入地狱。是事云何等？又经量部唯 <lb ed="X" n="0580b12"/><lb ed="R005" n="0021b15"/>立经、律二藏，经诠慧处是对法故。大众部师说有四 <lb ed="X" n="0580b13"/><lb ed="R005" n="0021b16"/>藏，三藏之外更立杂藏，通诠三学故。犊子部师亦立 <lb ed="X" n="0580b14"/><lb ed="R005" n="0021b17"/>四藏，于三藏外立咒藏故。成实论宗立有五脏，于三 <lb ed="X" n="0580b15"/><lb ed="R005" n="0021b18"/>藏外更立杂藏及菩萨藏。准上诸部，立藏多少数既 <lb ed="X" n="0580b16"/><lb ed="R005" n="0022a01"/>不定，何得都名小乘为三藏教？故今与作不定过云： <lb ed="X" n="0580b17"/><lb ed="R005" n="0022a02"/>为如一切有部立三藏故，小乘定名为三藏耶？为如 <lb ed="X" n="0580b18"/><lb ed="R005" n="0022a03"/>经量部等不立三藏，小乘不定名三藏耶？<note place="inline">有喩云云</note>又若 <lb ed="X" n="0580b19"/><lb ed="R005" n="0022a04"/>此教傍教菩萨，则应一切菩萨皆因小起，总无顿機， <lb ed="X" n="0580b20"/><lb ed="R005" n="0022a05"/>无简言故。二、以三乘同禀名为通教。此明因缘即空 <lb ed="X" n="0580b21"/><lb ed="R005" n="0022a06"/>无生四真谛理者，小宗之中，亦说声闻、辟支、菩萨同 <lb ed="X" n="0580b22"/><lb ed="R005" n="0022a07"/>禀小教，亦应名通教耶？又<persName>佛</persName>说般若时，二乘在会，为 <lb ed="X" n="0580b23"/><lb ed="R005" n="0022a08"/>闻生空？为闻二空？若唯生空，则与菩萨异，何名同禀？ <lb ed="X" n="0580b24"/><lb ed="R005" n="0022a09"/>若言闻之虽异，以同会故，名同禀者，则诸教皆尔，何 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0580c" n="0580c"/> <lb ed="X" n="0580c01"/><lb ed="R005" n="0022a10"/>直般若一音异应，岂不然乎？亦不可说闻二空教获 <lb ed="X" n="0580c02"/><lb ed="R005" n="0022a11"/>二乘果，行果杂乱故。又别、圆两教，岂亦不说因缘即 <lb ed="X" n="0580c03"/><lb ed="R005" n="0022a12"/>空无生四直谛理？三、别教以不共二乘人的化菩萨， <lb ed="X" n="0580c04"/><lb ed="R005" n="0022a13"/>二乘在座，如聋如哑。此教明因缘假名者，圆教应共 <lb ed="X" n="0580c05"/><lb ed="R005" n="0022a14"/>二乘人说，非的化菩萨。又别、圆二教所相因缘，应不 <lb ed="X" n="0580c06"/><lb ed="R005" n="0022a15"/>即空，应执一切为实有也。四、圆教明不思议因缘二 <lb ed="X" n="0580c07"/><lb ed="R005" n="0022a16"/>谛中道理事具足不别，为上利根人说者，花严为是 <lb ed="X" n="0580c08"/><lb ed="R005" n="0022a17"/>别教？为是圆耶？若别非圆，则应说因缘假名，不说不 <lb ed="X" n="0580c09"/><lb ed="R005" n="0022a18"/>可思议因缘二谛中道所说理事，应别不具，不为上 <lb ed="X" n="0580c10"/><lb ed="R005" n="0022b01"/>利根人说。若圆非别，二乘在会，应不如聋。若亦圆亦 <lb ed="X" n="0580c11"/><lb ed="R005" n="0022b02"/>别，有前相违，或无四教也。</p><p xml:id="pX03p0580c1111" cb:place="inline">三、光宅雲：法师四乘教 <lb ed="X" n="0580c12"/><lb ed="R005" n="0022b03"/>者，一三之名，备陈众典；权实之说，尤著法花。能诠则 <lb ed="X" n="0580c13"/><lb ed="R005" n="0022b04"/>凭于实教，所诠则当乎了義。权实合论，总目为四。依 <lb ed="X" n="0580c14"/><lb ed="R005" n="0022b05"/>乘立教，理极成也。</p><p xml:id="pX03p0580c1408" cb:place="inline">四笈多、三藏、四教、四谛之名，大 <lb ed="X" n="0580c15"/><lb ed="R005" n="0022b06"/>乘亦有无相之理，楞伽不无。楞伽虽有法相，宗岂存 <lb ed="X" n="0580c16"/><lb ed="R005" n="0022b07"/>乎相也？四谛无相，皆是观门，何独花严唯明观行？僧 <lb ed="X" n="0580c17"/><lb ed="R005" n="0022b08"/>祇、寿量、住处等品，说何观耶？若谓宗明，则诸经甚众 <lb ed="X" n="0580c18"/><lb ed="R005" n="0022b09"/>矣。</p><p xml:id="pX03p0580c1802" cb:place="inline">五晓法师立四教中云唯明生空名三乘别教 <lb ed="X" n="0580c19"/><lb ed="R005" n="0022b10"/>者，此但是小乘教，何用三名？若言是三中小与大别 <lb ed="X" n="0580c20"/><lb ed="R005" n="0022b11"/>故名别者，有大乘经为异小乘唯说法空，彼亦应名 <lb ed="X" n="0580c21"/><lb ed="R005" n="0022b12"/>三乘别教。又云具显二空名三乘通教者，一乘亦应 <lb ed="X" n="0580c22"/><lb ed="R005" n="0022b13"/>名为通教，分满教中具二空故，一三虽殊空无异故。 <lb ed="X" n="0580c23"/><lb ed="R005" n="0022b14"/>又不共二乘名一乘者，法花、维摩、涅槃等经应非一 <lb ed="X" n="0580c24"/><lb ed="R005" n="0022b15"/>乘，彼经会中有声闻故。</p> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0581a" n="0581a"/> <lb ed="X" n="0581a01"/><lb ed="R005" n="0022b16"/><p xml:id="pX03p0581a0101">第五立五种教三说内，初护身法师五宗教中，初之 <lb ed="X" n="0581a02"/><lb ed="R005" n="0022b17"/>三教会释如前。衍师所说四五两教，但是部别之宗， <lb ed="X" n="0581a03"/><lb ed="R005" n="0022b18"/>非通宗之教。</p><p xml:id="pX03p0581a0306" cb:place="inline">二、波颇三藏五中，初二同前笈多所 <lb ed="X" n="0581a04"/><lb ed="R005" n="0023a01"/>会，馀之三教亦但一部之宗尔。</p><p xml:id="pX03p0581a0413" cb:place="inline">三、古德五教中立 <lb ed="X" n="0581a05"/><lb ed="R005" n="0023a02"/>顿，既引思益云得诸法正性者等，及楞伽云无所有 <lb ed="X" n="0581a06"/><lb ed="R005" n="0023a03"/>何次等，又云诃教劝離，毁相泯心，乃至云如净名默 <lb ed="X" n="0581a07"/><lb ed="R005" n="0023a04"/>等者，当知此幷亡诠显理，何复将此立为能诠？若此 <lb ed="X" n="0581a08"/><lb ed="R005" n="0023a05"/>是教，更诠何理？若言以教離言故，与理不别者，终、圆 <lb ed="X" n="0581a09"/><lb ed="R005" n="0023a06"/>二教岂不離言？若许離言，总应名顿，何有五教？若谓 <lb ed="X" n="0581a10"/><lb ed="R005" n="0023a07"/>虽说離言，不<g ref="#CB01002">碍</g>言说者，终、圆二教亦应名顿，以皆離 <lb ed="X" n="0581a11"/><lb ed="R005" n="0023a08"/>言，不<g ref="#CB01002">碍</g>言故。又此顿望诞及光统所立之顿，便有两 <lb ed="X" n="0581a12"/><lb ed="R005" n="0023a09"/>重，以彼渐顿機中皆有劝修離言者故。盖知此所立 <lb ed="X" n="0581a13"/><lb ed="R005" n="0023a10"/>顿，但是馀教所诠法性，非能诠教也。</p> <lb ed="X" n="0581a14"/><lb ed="R005" n="0023a11"/><p xml:id="pX03p0581a1401">第六、耆阇法师六宗教中，初二同前衍师所会，第三、 <lb ed="X" n="0581a15"/><lb ed="R005" n="0023a12"/>第四只是一義，谓不真如幻约喩显空，真空理性就 <lb ed="X" n="0581a16"/><lb ed="R005" n="0023a13"/>法说空，法望于喩，岂二门也？第五、恒沙功德与第六、 <lb ed="X" n="0581a17"/><lb ed="R005" n="0023a14"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>德用，此之二宗相望稍别，亦无过也。</p> <lb ed="X" n="0581a18"/><lb ed="R005" n="0023a15"/><p xml:id="pX03p0581a1801">第三显正義中二：初以理成立，後问答分别。前中古 <lb ed="X" n="0581a19"/><lb ed="R005" n="0023a16"/>来立教各據不同，或依言音、或约时機、或就别宗、或 <lb ed="X" n="0581a20"/><lb ed="R005" n="0023a17"/>據乘立，此之多类具述如前。今依所诠法性以显能 <lb ed="X" n="0581a21"/><lb ed="R005" n="0023a18"/>诠差别，谓有全隐全显、分隐分显以立四教。故宝性 <lb ed="X" n="0581a22"/><lb ed="R005" n="0023b01"/>论第四云：有四种众生不识<persName>如来</persName>如生盲人：一者凡 <lb ed="X" n="0581a23"/><lb ed="R005" n="0023b02"/>夫、二者声闻、三者辟支<persName>佛</persName>、四初心菩萨。今之所存依 <lb ed="X" n="0581a24"/><lb ed="R005" n="0023b03"/>此而立：初迷真异执教当彼凡夫，二真一分半教当 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0581b" n="0581b"/> <lb ed="X" n="0581b01"/><lb ed="R005" n="0023b04"/>彼声闻及辟支<persName>佛</persName>，三真一分满教当彼初心菩萨，四 <lb ed="X" n="0581b02"/><lb ed="R005" n="0023b05"/>真具分满教当彼识<persName>如来</persName>藏之根器。<note place="inline">准法花？譬喩品内，三品大乘当 <lb ed="X" n="0581b03"/><lb ed="R005" n="0023b06"/>此第三教，法彼四衢等授一乘当此第四教。大宝积经？无尽慧所问会中及宝性论第四皆云：初心菩萨教者 <lb ed="X" n="0581b04"/><lb ed="R005" n="0023b07"/>当此第三教。智度论三十七云：共教者<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581001" n="0581001"/>〔互〕当此第三教。又云：不共者当此第四教。解深密第二云：<persName>世尊</persName>在昔第 <lb ed="X" n="0581b05"/><lb ed="R005" n="0023b08"/>二时中唯为发趣修大乘者。又云：<persName>世尊</persName>于今第三时中普为发趣一切乘者等。此二时教既俱大乘有了不了， <lb ed="X" n="0581b06"/><lb ed="R005" n="0023b09"/>当知二中有权有实。性各随宗诤了不了，大乘权实终自有凭。宝性等云：初心教者，约根勝劣名其初终，非據 <lb ed="X" n="0581b07"/><lb ed="R005" n="0023b10"/>修行初终时位。不尔，凡夫于兹绝分。</note></p> <lb ed="X" n="0581b08"/><lb ed="R005" n="0023b11"/><p xml:id="pX03p0581b0801">初迷真异执教者，谓世及出世，情非情类，莫不皆依 <lb ed="X" n="0581b09"/><lb ed="R005" n="0023b12"/>真性建立。而诸凡夫，福慧微薄，于正法中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581002" n="0581002"/>不中，不得 <lb ed="X" n="0581b10"/><lb ed="R005" n="0023b13"/>真实。于虚妄法，横起推求，谬执异因，将为正道。无利 <lb ed="X" n="0581b11"/><lb ed="R005" n="0023b14"/>勤苦，不免轮迴。由先业力，坚执不捨。此等皆由迷真 <lb ed="X" n="0581b12"/><lb ed="R005" n="0023b15"/>所致。故密严经第二云：诸仁者，意在身中，如风速转。 <lb ed="X" n="0581b13"/><lb ed="R005" n="0023b16"/>业风吹动，遍在诸根。七识同时，如浪而起。外道所计 <lb ed="X" n="0581b14"/><lb ed="R005" n="0023b17"/>勝性微尘自在时等，悉是淸净阿赖耶识。由先业力， <lb ed="X" n="0581b15"/><lb ed="R005" n="0023b18"/>乃爱为因，成就世间若干品类。妄计之人，执为作者。 <lb ed="X" n="0581b16"/><lb ed="R005" n="0024a01"/>此识体相，微细难知。未见真实，心迷不了。<note place="inline">此经宗意，以生灭与 <lb ed="X" n="0581b17"/><lb ed="R005" n="0024a02"/>不生灭和合，成阿赖耶识。故以阿赖耶名，名<persName>如来</persName>藏也。</note>就此教中有二：先叙西 <lb ed="X" n="0581b18"/><lb ed="R005" n="0024a03"/>域，後述此方。前中西方外道色类，总有九十五种。其 <lb ed="X" n="0581b19"/><lb ed="R005" n="0024a04"/>中执有异因，传习文教者有十。<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581003" n="0581003"/>一、□□□论师计立 <lb ed="X" n="0581b20"/><lb ed="R005" n="0024a05"/>二十五谛，谓从自性三德，变成大等二十三法。真我 <lb ed="X" n="0581b21"/><lb ed="R005" n="0024a06"/>于中，但能受用，而非作者。此计自性为万物因，是常， <lb ed="X" n="0581b22"/><lb ed="R005" n="0024a07"/>是涅槃因。二、勝论师计立六句義，谓实、德、业、大，有同 <lb ed="X" n="0581b23"/><lb ed="R005" n="0024a08"/>异和合。于实句中，真我能为作者，互能受用。故此真 <lb ed="X" n="0581b24"/><lb ed="R005" n="0024a09"/>我是万物因，是常，是涅槃因。三、涂<g ref="#CB01926">灰</g>外道计三界中， <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0581c" n="0581c"/> <lb ed="X" n="0581c01"/><lb ed="R005" n="0024a10"/>有所一切大地，命非命物，皆是<name role="" type="person">摩醯首罗</name>天之所生。 <lb ed="X" n="0581c02"/><lb ed="R005" n="0024a11"/>故此天是实，是常，是周遍能生万物，是涅槃因。四、围 <lb ed="X" n="0581c03"/><lb ed="R005" n="0024a12"/>陀论师计围陀，此云明也。彼计那罗延天，能生四姓 <lb ed="X" n="0581c04"/><lb ed="R005" n="0024a13"/>杀生祭祀梵天，得生彼天，是即涅槃。故那罗延是一 <lb ed="X" n="0581c05"/><lb ed="R005" n="0024a14"/>切物因，是常，是涅槃因。五、时散外道，计一切<anchor xml:id="nkr_note_orig_0581004" n="0581004"/>万□□ <lb ed="X" n="0581c06"/><lb ed="R005" n="0024a15"/>时生灭，是故时即是常，是万物因，是涅槃因。六、方论 <lb ed="X" n="0581c07"/><lb ed="R005" n="0024a16"/>师，计方生世人天地，後灭还入于方，是故方即是常， <lb ed="X" n="0581c08"/><lb ed="R005" n="0024a17"/>是万物因，是涅槃因。七、安荼论师，计世间最初唯有 <lb ed="X" n="0581c09"/><lb ed="R005" n="0024a18"/>大水，时有大荼安出，生如鸡卵，金色。後为两段，上为 <lb ed="X" n="0581c10"/><lb ed="R005" n="0024b01"/>天，下为地，中生一梵天，能作一切有命无命。故此梵 <lb ed="X" n="0581c11"/><lb ed="R005" n="0024b02"/>天是万物因，是常，是涅槃因。八、无因论师，计一切万 <lb ed="X" n="0581c12"/><lb ed="R005" n="0024b03"/>物无因无缘，自然生，自然灭。故此自然是万物因，是 <lb ed="X" n="0581c13"/><lb ed="R005" n="0024b04"/>常，是涅槃因。九、口力论师，计虚空为物因，从空生风， <lb ed="X" n="0581c14"/><lb ed="R005" n="0024b05"/>风生火，火生水，水生冻坚作地，地生五<g ref="#CB01919">穀</g>五穀生命， <lb ed="X" n="0581c15"/><lb ed="R005" n="0024b06"/>命殁後还归虚空。是故虚空为万物因，是常，是涅槃 <lb ed="X" n="0581c16"/><lb ed="R005" n="0024b07"/>因。十、宿作论师，计一切众生受苦乐报，皆随往日本 <lb ed="X" n="0581c17"/><lb ed="R005" n="0024b08"/>业因缘。是故若持戒精进，受身心苦，能壞本业。本业 <lb ed="X" n="0581c18"/><lb ed="R005" n="0024b09"/>既尽灭，众苦尽灭，即得涅槃。是故宿作为一切因。廣 <lb ed="X" n="0581c19"/><lb ed="R005" n="0024b10"/>破此计，如涅槃经第四十说。十一、路伽耶论师，计色 <lb ed="X" n="0581c20"/><lb ed="R005" n="0024b11"/>心等法皆是极微所作，是故极微为万物因，是常，是 <lb ed="X" n="0581c21"/><lb ed="R005" n="0024b12"/>涅槃因。此上诸计，若廣分别，具如瑜伽第六，显杨第 <lb ed="X" n="0581c22"/><lb ed="R005" n="0024b13"/>九、第十，婆沙第十一、第十二，金七十论等。叙西域竟。 <lb ed="X" n="0581c23"/><lb ed="R005" n="0024b14"/>第二、述此方者。除伪书之外，说天地万物本所从生， <lb ed="X" n="0581c24"/><lb ed="R005" n="0024b15"/>莫出于易、老、莊也。此三家大意略同，而文稍异。初、依 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0582a" n="0582a"/> <lb ed="X" n="0582a01"/><lb ed="R005" n="0024b16"/>孔丘述，易为万物之始，生于万物。故易繫云：易有大 <lb ed="X" n="0582a02"/><lb ed="R005" n="0024b17"/>极，是生两仪，两仪生四象，四象生八卦，八卦定吉凶， <lb ed="X" n="0582a03"/><lb ed="R005" n="0024b18"/>吉凶生大业。又曰：一阴一阳之谓道，阴阳不测之谓 <lb ed="X" n="0582a04"/><lb ed="R005" n="0025a01"/>神。二、依李聃计自然为万物因，则万物无非自然。故 <lb ed="X" n="0582a05"/><lb ed="R005" n="0025a02"/>道经云：道可道，非常道。名可名，非常名。无名天地始， <lb ed="X" n="0582a06"/><lb ed="R005" n="0025a03"/>有名万物母。德经云：道生一，一生二，二生三，三生万 <lb ed="X" n="0582a07"/><lb ed="R005" n="0025a04"/>物。又曰：人法地，地法天，天法道，道法自然。<note place="inline">此计道即自然，或道 <lb ed="X" n="0582a08"/><lb ed="R005" n="0025a05"/>次于自然。</note>三、莊周计道为万物因，则道无不在。故莊子内 <lb ed="X" n="0582a09"/><lb ed="R005" n="0025a06"/>篇太宗师云：夫道，有情有信，无为无形。可传而不可 <lb ed="X" n="0582a10"/><lb ed="R005" n="0025a07"/>受，可得而不可见。自本自古以固存。神鬼神帝，生天 <lb ed="X" n="0582a11"/><lb ed="R005" n="0025a08"/>生地。释曰：此上三家所计物生，自虚万无而响像。 <lb ed="X" n="0582a12"/><lb ed="R005" n="0025a09"/>学人摸塔释教，即谓如藏随缘，是彼无生万有。若此 <lb ed="X" n="0582a13"/><lb ed="R005" n="0025a10"/>者，岂唯不识<persName>如来</persName>之藏，抑亦未辨虚无之宗。何则？如 <lb ed="X" n="0582a14"/><lb ed="R005" n="0025a11"/>寧有生生万物耶？如寧先无有後方生有耶？如寧有 <lb ed="X" n="0582a15"/><lb ed="R005" n="0025a12"/>所在而无不在耶？<note place="inline">有无在<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582001" n="0582001"/>〔有〕，非即離故。</note>如寧辗转生诸法耶？<note place="inline">空即 <lb ed="X" n="0582a16"/><lb ed="R005" n="0025a13"/>蕴故。</note>如寧可传有可得耶？<note place="inline">離名言故，无所得故。若谓无传传、无得得者，爱之与见，何 <lb ed="X" n="0582a17"/><lb ed="R005" n="0025a14"/>不尔耶？</note>道岂同如体相用耶？相即相在耶？主伴隐显耶？ <lb ed="X" n="0582a18"/><lb ed="R005" n="0025a15"/>纯杂微细耶？褈褈无尽耶？同时具足耶？既于如藏未 <lb ed="X" n="0582a19"/><lb ed="R005" n="0025a16"/>能巨细许别，建立染净，同如随缘，深可悲愍。与夫执 <lb ed="X" n="0582a20"/><lb ed="R005" n="0025a17"/>砾为宝，谓蠹知文，其何爽矣！<note place="inline">一切外道，不说因缘无<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582002" n="0582002"/>〔性有〕，空空有有，不即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582003" n="0582003"/>〔不〕 <lb ed="X" n="0582a21"/><lb ed="R005" n="0025a18"/>不離。摸搭之人，持由迷此。若<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582004" n="0582004"/>〔谛〕心不可为说，虑其窃真饰伪故也。</note></p> <lb ed="X" n="0582a22"/><lb ed="R005" n="0025b01"/><p xml:id="pX03p0582a2201">第二真一分半教者，谓于真如随缘不变二分義中， <lb ed="X" n="0582a23"/><lb ed="R005" n="0025b02"/>唯说生空所显之理。虽一切有部及多闻部说三无 <lb ed="X" n="0582a24"/><lb ed="R005" n="0025b03"/>为，分别论者立四无为，大众一说说出世，鸡胤等部 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0582b" n="0582b"/> <lb ed="X" n="0582b01"/><lb ed="R005" n="0025b04"/>说九无为，化地部说真如等九，而择灭等皆是凝然 <lb ed="X" n="0582b02"/><lb ed="R005" n="0025b05"/>生空所显，仍有数量。以其根劣，未堪闻说二空所显 <lb ed="X" n="0582b03"/><lb ed="R005" n="0025b06"/>无分限真。故智度三十一云：小乘弟子钝根故，为说 <lb ed="X" n="0582b04"/><lb ed="R005" n="0025b07"/>众生空。起信论云：法我见者，依二乘根钝，<persName>如来</persName>但为 <lb ed="X" n="0582b05"/><lb ed="R005" n="0025b08"/>说人无我。涅槃第五云：以诸声<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582005" n="0582005"/>闻无有力，是故<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0582b06"/><lb ed="R005" n="0025b09"/>为说半字九部经典，而不为说毘伽罗论方等大乘。 <lb ed="X" n="0582b07"/><lb ed="R005" n="0025b10"/>释曰：当此教機，虽不同前别执异道，然由未闻真具 <lb ed="X" n="0582b08"/><lb ed="R005" n="0025b11"/>分義，故依六识三毒建立染净根本所依。故阿含云： <lb ed="X" n="0582b09"/><lb ed="R005" n="0025b12"/>贪恚愚痴是世间根本。乃至云：以此三毒为因缘故 <lb ed="X" n="0582b10"/><lb ed="R005" n="0025b13"/>起于三业，三业因缘起于三界，是故有一切法。又云： <lb ed="X" n="0582b11"/><lb ed="R005" n="0025b14"/>众生痴所覆，为後起三行。乃至云：是谓为生死，诸法 <lb ed="X" n="0582b12"/><lb ed="R005" n="0025b15"/>之根本。此據染根本说，具如中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582006" n="0582006"/>观第四引。又二十部 <lb ed="X" n="0582b13"/><lb ed="R005" n="0025b16"/>中分别说部，立一切凡夫圣众生皆以空为本，所以 <lb ed="X" n="0582b14"/><lb ed="R005" n="0025b17"/>凡圣众生皆从出<note place="inline">如<persName>佛</persName>性论第一卷说</note>。经部师计以现在色心 <lb ed="X" n="0582b15"/><lb ed="R005" n="0025b18"/>等为染净因，然有三说：一根本经部，计六识及色不 <lb ed="X" n="0582b16"/><lb ed="R005" n="0026a01"/>相应幷心法受熏持种；二末经部，计识类受熏持种； <lb ed="X" n="0582b17"/><lb ed="R005" n="0026a02"/>三复有末计双熏事类，具如顺正理第八卷说。上座 <lb ed="X" n="0582b18"/><lb ed="R005" n="0026a03"/>部计色心前後各各自类，前为後因，因果義成，如成 <lb ed="X" n="0582b19"/><lb ed="R005" n="0026a04"/>唯识第三中说。又计微细意识为染净因，捡犊子部 <lb ed="X" n="0582b20"/><lb ed="R005" n="0026a05"/>计補特伽罗为染净因，故宗轮云：犊子部说诸法若 <lb ed="X" n="0582b21"/><lb ed="R005" n="0026a06"/>離補特伽罗，无说前世转至後世，依補特伽罗可说 <lb ed="X" n="0582b22"/><lb ed="R005" n="0026a07"/>有转移故。萨婆多计杂染淸净，依未来藏得建立捡。 <lb ed="X" n="0582b23"/><lb ed="R005" n="0026a08"/>又说随眠为杂染依，故俱舍十九云：随眠诸有本，此 <lb ed="X" n="0582b24"/><lb ed="R005" n="0026a09"/>差别有六，谓贪嗔亦慢，无明见及疑。廣说如彼。经量 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0582c" n="0582c"/> <lb ed="X" n="0582c01"/><lb ed="R005" n="0026a10"/>部计异生位中亦有圣法，执有勝義補特伽罗，如宗 <lb ed="X" n="0582c02"/><lb ed="R005" n="0026a11"/>轮说。释曰：此教虽有多部异计，莫不皆迷真具分義， <lb ed="X" n="0582c03"/><lb ed="R005" n="0026a12"/>故别建立染净之因。问：此教若于真如随缘不变義 <lb ed="X" n="0582c04"/><lb ed="R005" n="0026a13"/>中唯说生空所显之理名真一分半者，智度论说当 <lb ed="X" n="0582c05"/><lb ed="R005" n="0026a14"/>云何通？三十二云：问：声闻法中何故不说如是法性 <lb ed="X" n="0582c06"/><lb ed="R005" n="0026a15"/>实际，而摩诃衍法中处处说耶？答：声闻法中有说处， <lb ed="X" n="0582c07"/><lb ed="R005" n="0026a16"/>但少尔。如杂阿含中说：有一比丘问<persName>佛</persName>：十二因缘为 <lb ed="X" n="0582c08"/><lb ed="R005" n="0026a17"/>是<persName>佛</persName>作？为是馀人作？<persName>佛</persName>告比丘：我不作十二因缘，亦 <lb ed="X" n="0582c09"/><lb ed="R005" n="0026a18"/>非馀人作，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582007" n="0582007"/>有故是事有等。答：虽有此说，由四義故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582008" n="0582008"/>但 <lb ed="X" n="0582c10"/><lb ed="R005" n="0026b01"/>为真一分半。一者诸大乘经多分说彼二乘智劣，<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0582c11"/><lb ed="R005" n="0026b02"/>不为说，法空理故。二者彼小教中多分不说，法无我 <lb ed="X" n="0582c12"/><lb ed="R005" n="0026b03"/>故。三者智度所引但是少分，说彼无故。四者彼虽说 <lb ed="X" n="0582c13"/><lb ed="R005" n="0026b04"/>名而不释義，隐密相故。如摄大乘亦引彼说阿赖耶 <lb ed="X" n="0582c14"/><lb ed="R005" n="0026b05"/>名欣喜爱乐，岂即由此都名满分？故今所立依多分 <lb ed="X" n="0582c15"/><lb ed="R005" n="0026b06"/>说。第二教竟。</p> <lb ed="X" n="0582c16"/><lb ed="R005" n="0026b07"/><p xml:id="pX03p0582c1601">第三真一分满教者，谓于真如随缘、不变二分義中， <lb ed="X" n="0582c17"/><lb ed="R005" n="0026b08"/>具说不变生法二空所显真性。当此教機，虽不同前 <lb ed="X" n="0582c18"/><lb ed="R005" n="0026b09"/>执法有体，而二空所显还是凝然。故成唯识第九云： <lb ed="X" n="0582c19"/><lb ed="R005" n="0026b10"/>真如者，真谓真实，显非虚妄；如谓如常，表无变易。谓 <lb ed="X" n="0582c20"/><lb ed="R005" n="0026b11"/>此真如于一切位常如具<anchor xml:id="nkr_note_orig_0582009" n="0582009"/>住，故曰真如，即是湛然不 <lb ed="X" n="0582c21"/><lb ed="R005" n="0026b12"/>虚妄義。释曰：由此真如但是不变，无随缘故，故依生 <lb ed="X" n="0582c22"/><lb ed="R005" n="0026b13"/>灭八识建立生死根本及涅槃因。故无性摄论第一 <lb ed="X" n="0582c23"/><lb ed="R005" n="0026b14"/>引阿毘达摩大乘经颂云：无始时来界，一切法等依， <lb ed="X" n="0582c24"/><lb ed="R005" n="0026b15"/>由此有诸趣，及涅槃证得。无性释云：此引阿笈摩证 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0583a" n="0583a"/> <lb ed="X" n="0583a01"/><lb ed="R005" n="0026b16"/>阿赖耶，名所知依。无始时者，初际无故。界者，因也，即 <lb ed="X" n="0583a02"/><lb ed="R005" n="0026b17"/>种子也。是谁因种？谓一切法。此唯杂染，非是淸净。故 <lb ed="X" n="0583a03"/><lb ed="R005" n="0026b18"/>後当言：多闻熏习所依，非阿赖耶所摄。彼一切法等 <lb ed="X" n="0583a04"/><lb ed="R005" n="0027a01"/>所依者，能住持義，是所依義，非因性義，所依、能依性 <lb ed="X" n="0583a05"/><lb ed="R005" n="0027a02"/>各异故。若不尔者，界声<anchor xml:id="nkr_note_add_0583a0501" n="0583a0501"/><anchor xml:id="beg0583a0501" n="0583a0501"/>已<anchor xml:id="end0583a0501"/>了，无假依言。护法论师释 <lb ed="X" n="0583a06"/><lb ed="R005" n="0027a03"/>前颂文，与无性异。故成唯识第三云：颂中初半显第 <lb ed="X" n="0583a07"/><lb ed="R005" n="0027a04"/>八识为因缘用，後半颂<anchor xml:id="nkr_note_orig_0583001" n="0583001"/>显为流转还灭作依持用。界 <lb ed="X" n="0583a08"/><lb ed="R005" n="0027a05"/>是因義，即种子识无始时来辗转相续亲生诸法，故 <lb ed="X" n="0583a09"/><lb ed="R005" n="0027a06"/>名为因。依是缘義，即执持识无始时来与一切法等 <lb ed="X" n="0583a10"/><lb ed="R005" n="0027a07"/>为依止，故名为缘，谓能执持诸法种子故，与现行法 <lb ed="X" n="0583a11"/><lb ed="R005" n="0027a08"/>为所依故。释曰：此教既说依生灭识成世出世，是故 <lb ed="X" n="0583a12"/><lb ed="R005" n="0027a09"/>四智心品为相所迁，说<persName>佛</persName>三身具常无常，以有为智 <lb ed="X" n="0583a13"/><lb ed="R005" n="0027a10"/>证无为理，義说不异而实非一，真俗二谛迢然别故。 <lb ed="X" n="0583a14"/><lb ed="R005" n="0027a11"/>依他起性似有不无，非即无性，真空圆成。释经空義， <lb ed="X" n="0583a15"/><lb ed="R005" n="0027a12"/>但约所执同时四相，灭表後无非断非常，果生因灭 <lb ed="X" n="0583a16"/><lb ed="R005" n="0027a13"/>根本後得，缘境断惑决定不同，義说双观而实别照。 <lb ed="X" n="0583a17"/><lb ed="R005" n="0027a14"/>既说有为不即无为，故亦不说流即无流。<persName>佛</persName>果说有 <lb ed="X" n="0583a18"/><lb ed="R005" n="0027a15"/>有为无流，众生识中建立本有无流种子。理行二性 <lb ed="X" n="0583a19"/><lb ed="R005" n="0027a16"/>根本既异，是故五性毕竟差别，说众生界有<persName>佛</persName>化境 <lb ed="X" n="0583a20"/><lb ed="R005" n="0027a17"/>各殊。如是義类廣有众多，皆由真性唯凝然故。准释 <lb ed="X" n="0583a21"/><lb ed="R005" n="0027a18"/>可知。</p> <lb ed="X" n="0583a22"/><lb ed="R005" n="0027b01"/><p xml:id="pX03p0583a2201">第四真具分满教中有二门：一理事无碍门，二事事 <lb ed="X" n="0583a23"/><lb ed="R005" n="0027b02"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>门。初中圣教说真如随缘作一切法不失自体， <lb ed="X" n="0583a24"/><lb ed="R005" n="0027b03"/>诸法即真不<g ref="#CB01002">碍</g>生灭。所以者何？由无自性理诸法得 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0583b" n="0583b"/> <lb ed="X" n="0583b01"/><lb ed="R005" n="0027b04"/>成，由诸法成方显无性理。为显此義，诸圣教中总有 <lb ed="X" n="0583b02"/><lb ed="R005" n="0027b05"/>三说：一依理成事，二会事归理，三理事互成。且说初 <lb ed="X" n="0583b03"/><lb ed="R005" n="0027b06"/>者，如宝性论第四云：无始时来性，作诸法依止，依此 <lb ed="X" n="0583b04"/><lb ed="R005" n="0027b07"/>有诸道，及证涅槃果。坚慧论师释云：性者谓<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0583b05"/><lb ed="R005" n="0027b08"/>性。如圣者勝鬘经说：依<persName>如来</persName>藏故有生死，依<persName>如来</persName>藏 <lb ed="X" n="0583b06"/><lb ed="R005" n="0027b09"/>故有涅槃。起信论意亦同此说。密严第三云：世间诸 <lb ed="X" n="0583b07"/><lb ed="R005" n="0027b10"/>众生，染净等诸法，皆依于藏识，为因而得生。<persName>佛</persName>说如 <lb ed="X" n="0583b08"/><lb ed="R005" n="0027b11"/>来藏，以为阿赖耶，恶慧不能知，藏即赖耶识。此经问 <lb ed="X" n="0583b09"/><lb ed="R005" n="0027b12"/>明品中显一<anchor xml:id="nkr_note_orig_0583002" n="0583002"/>心生种种果，意亦同也。二会事归理者， <lb ed="X" n="0583b10"/><lb ed="R005" n="0027b13"/>法花方便品云：是法住法位，世间相常住。又云：诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0583b11"/><lb ed="R005" n="0027b14"/>两足尊，知法常无性。仁王观空品云：若有修习听说， <lb ed="X" n="0583b12"/><lb ed="R005" n="0027b15"/>无听无说如虚空。法同法性，听同一切法皆如也。维 <lb ed="X" n="0583b13"/><lb ed="R005" n="0027b16"/>摩菩萨品云：一切众生皆如也，一切法亦如也。又观众 <lb ed="X" n="0583b14"/><lb ed="R005" n="0027b17"/>生品云：言说文字皆解脱相。此经十忍品云：譬如谷 <lb ed="X" n="0583b15"/><lb ed="R005" n="0027b18"/>响从缘所起，而与法性无有相违。涅槃第八云：若言 <lb ed="X" n="0583b16"/><lb ed="R005" n="0028a01"/>无明因缘诸行，凡夫闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0583b1601" n="0583b1601"/><anchor xml:id="beg0583b1601" n="0583b1601"/>已<anchor xml:id="end0583b1601"/>生二法想，智者了达其性 <lb ed="X" n="0583b17"/><lb ed="R005" n="0028a02"/>无二，无二之性即是实性。乃至云：若言一切法无我， <lb ed="X" n="0583b18"/><lb ed="R005" n="0028a03"/><persName>如来</persName>秘藏亦无有我，凡夫谓二，智者了达其性无二， <lb ed="X" n="0583b19"/><lb ed="R005" n="0028a04"/>无二之性即是实性。第八迴向云：譬如真如，以一切 <lb ed="X" n="0583b20"/><lb ed="R005" n="0028a05"/>法无性为性、无相为相。涅槃四十云：无相者，谓一切 <lb ed="X" n="0583b21"/><lb ed="R005" n="0028a06"/>法无自相、无他相、无自他相。乃至云：如是等相，随所 <lb ed="X" n="0583b22"/><lb ed="R005" n="0028a07"/>灭处名真实相、名为法界、名第一義谛、名第一義空。 <lb ed="X" n="0583b23"/><lb ed="R005" n="0028a08"/>三理事互成者，此经第四迴向中云：于有为界示无 <lb ed="X" n="0583b24"/><lb ed="R005" n="0028a09"/>为法，而不灭壞有为之相；于无为界示有为法，而不 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0583c" n="0583c"/> <lb ed="X" n="0583c01"/><lb ed="R005" n="0028a10"/>分别无为之相。第七迴向云：法性不违相，法相不违 <lb ed="X" n="0583c02"/><lb ed="R005" n="0028a11"/>性；法生不违性，法性不违生。離世间品云：于有为无 <lb ed="X" n="0583c03"/><lb ed="R005" n="0028a12"/>为不生二想，<persName>佛</persName>所摄持。密严第三云：<persName>如来</persName>淸净藏，世 <lb ed="X" n="0583c04"/><lb ed="R005" n="0028a13"/>间阿赖耶，如金与指环，辗转无差别。维摩弟子品云： <lb ed="X" n="0583c05"/><lb ed="R005" n="0028a14"/>诸法毕竟不生不灭，是无常義，乃至廣说。大品三十 <lb ed="X" n="0583c06"/><lb ed="R005" n="0028a15"/>九云：诸法平等，所谓无相。须菩提白<persName>佛</persName>言：是法平等， <lb ed="X" n="0583c07"/><lb ed="R005" n="0028a16"/>为是有为？为是无为？<persName>佛</persName>言：非有为法，非无为法。何以 <lb ed="X" n="0583c08"/><lb ed="R005" n="0028a17"/>故？離有为法，无为法不可得；離无为法，有为法不可 <lb ed="X" n="0583c09"/><lb ed="R005" n="0028a18"/>得。须菩提！是有为、无为二法，不合不散。释曰：由上教 <lb ed="X" n="0583c10"/><lb ed="R005" n="0028b01"/>理，显有为、无为非一非异，故不同前教说生灭智证 <lb ed="X" n="0583c11"/><lb ed="R005" n="0028b02"/>无生灭理，不说如外智证智外如。缘境断惑，不二而 <lb ed="X" n="0583c12"/><lb ed="R005" n="0028b03"/>二，说能、所断；二而不二，说为内证。照惑本无，即是智 <lb ed="X" n="0583c13"/><lb ed="R005" n="0028b04"/>体；照体无自，即是证如。若依此释，无能、所断，证方为 <lb ed="X" n="0583c14"/><lb ed="R005" n="0028b05"/>真。断证始本无二之智，应用无边说无尽智，非唯二、 <lb ed="X" n="0583c15"/><lb ed="R005" n="0028b06"/>四等。如是智体非相能迁，非为、无为三界唯心，依第 <lb ed="X" n="0583c16"/><lb ed="R005" n="0028b07"/>一義，非唯生灭识。理、行二性不二而二，故凡有心悉 <lb ed="X" n="0583c17"/><lb ed="R005" n="0028b08"/>有<persName>佛</persName>性，但有流心会自本性成无漏智，非无漏外有 <lb ed="X" n="0583c18"/><lb ed="R005" n="0028b09"/>别有漏心能得无漏。法无此失，故不别立。有为、无漏 <lb ed="X" n="0583c19"/><lb ed="R005" n="0028b10"/>无因缘种，是故乘破三殊，姓无五异。依他无性，即是 <lb ed="X" n="0583c20"/><lb ed="R005" n="0028b11"/>圆成，更无二执。三性一观，不待别修。同时四相灭，非 <lb ed="X" n="0583c21"/><lb ed="R005" n="0028b12"/>後无因果，即空即有，非断非常。如是義类，廣有众多， <lb ed="X" n="0583c22"/><lb ed="R005" n="0028b13"/>不可繁文，应准思择。</p><p xml:id="pX03p0583c2209" cb:place="inline">二、事事无<g ref="#CB01002">碍</g>门者，谓此事、彼 <lb ed="X" n="0583c23"/><lb ed="R005" n="0028b14"/>事，或由法性力所致，或由神通等转变，是故互望于 <lb ed="X" n="0583c24"/><lb ed="R005" n="0028b15"/>同类、异类中，有相即、相在等，相作、相入等。然此总依 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0584a" n="0584a"/> <lb ed="X" n="0584a01"/><lb ed="R005" n="0028b16"/>三相以显：一、体事，二、德相，三、业用。初、体事者，谓色、心、 <lb ed="X" n="0584a02"/><lb ed="R005" n="0028b17"/>时、处、身、方、教、義、行、位等。此通二种：一、纯净无漏，谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0584a03"/><lb ed="R005" n="0028b18"/>菩提从无生智证净法界所起依正，此即德相所依 <lb ed="X" n="0584a04"/><lb ed="R005" n="0029a01"/>体事也；二、通染、无染，此即业用所依体事也。二、德相 <lb ed="X" n="0584a05"/><lb ed="R005" n="0029a02"/>者，谓相即、相在等。由<persName>佛</persName>菩提无染依止，莫不皆以真 <lb ed="X" n="0584a06"/><lb ed="R005" n="0029a03"/>如为体，真如既具过恒沙德，真所起事德量亦然，是 <lb ed="X" n="0584a07"/><lb ed="R005" n="0029a04"/>故此事德相一同真性，无<g ref="#CB01002">碍</g>自在。三、业用者，谓<persName>佛</persName>菩 <lb ed="X" n="0584a08"/><lb ed="R005" n="0029a05"/>提证得净法界故，成就通明三昧解脱，而能于彼染 <lb ed="X" n="0584a09"/><lb ed="R005" n="0029a06"/>净体事示现自在相作、相入等。上来略显事事无<g ref="#CB01002">碍</g>， <lb ed="X" n="0584a10"/><lb ed="R005" n="0029a07"/>若廣分别明行相证成，如下第七显義中说。</p> <lb ed="X" n="0584a11"/><lb ed="R005" n="0029a08"/><p xml:id="pX03p0584a1101">第二问答分别者，如别行三教对辨中说。上来真具 <lb ed="X" n="0584a12"/><lb ed="R005" n="0029a09"/>分满教了。上来总辨第三大段立教差别门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0584a13"/><lb ed="R005" n="0029a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">四简所被機</cb:mulu><p xml:id="pX03p0584a1301">第四、教所被機中二：初明正为，後辨兼为。前中即是 <lb ed="X" n="0584a14"/><lb ed="R005" n="0029a11"/>具分教機，于三乘中唯是实教大乘菩萨，故出现品 <lb ed="X" n="0584a15"/><lb ed="R005" n="0029a12"/>云：此法门，<persName>如来</persName>不为馀众生说，唯为趣向大乘菩萨 <lb ed="X" n="0584a16"/><lb ed="R005" n="0029a13"/>说，唯为乘不思议乘菩萨说。释曰：此简持名也。简中 <lb ed="X" n="0584a17"/><lb ed="R005" n="0029a14"/>二种：一者、二乘；二、是渐悟。俱非正为，故云唯为趣向 <lb ed="X" n="0584a18"/><lb ed="R005" n="0029a15"/>大乘菩萨也。持者，乘是运载之義，谓无分别智所有 <lb ed="X" n="0584a19"/><lb ed="R005" n="0029a16"/>修行及所成位等一切诸法，不同行布乘教，彼中行 <lb ed="X" n="0584a20"/><lb ed="R005" n="0029a17"/>但一，多行但多，上位但上，下位但下，理在事外，事在 <lb ed="X" n="0584a21"/><lb ed="R005" n="0029a18"/>理外。今此不尔，一即多而不壞一，多即一而不失多， <lb ed="X" n="0584a22"/><lb ed="R005" n="0029b01"/>上即下而不壞上，下即上而不失下，事即理而非理， <lb ed="X" n="0584a23"/><lb ed="R005" n="0029b02"/>理即事而非事，恒是不是，不是而是，理事镕融，互无 <lb ed="X" n="0584a24"/><lb ed="R005" n="0029b03"/>障<g ref="#CB01002">碍</g>。如斯运载，乘谓一不可以一思议，以即多故，乃 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0584b" n="0584b"/> <lb ed="X" n="0584b01"/><lb ed="R005" n="0029b04"/>至理不可以理思议，由即事故，是故名此为不思议， <lb ed="X" n="0584b02"/><lb ed="R005" n="0029b05"/>此亦可是简非名尔。又此简彼二乘小，故名为大，非 <lb ed="X" n="0584b03"/><lb ed="R005" n="0029b06"/>彼下乘所能测，故名不思议。虽有两释，前说为勝也。 <lb ed="X" n="0584b04"/><lb ed="R005" n="0029b07"/>後兼为中三：一、引为；二、转为；三、远为。初是真一分满 <lb ed="X" n="0584b05"/><lb ed="R005" n="0029b08"/>教機也。于三乘中，权教大乘菩萨、五种姓内菩萨种 <lb ed="X" n="0584b06"/><lb ed="R005" n="0029b09"/>姓及不定性中一分菩萨，由此根性未可正为，但应 <lb ed="X" n="0584b07"/><lb ed="R005" n="0029b10"/>且依权教修习，从此引入实教中故。出现品云：设有 <lb ed="X" n="0584b08"/><lb ed="R005" n="0029b11"/>菩萨于无量百千亿那由他劫行六波罗蜜，修习种 <lb ed="X" n="0584b09"/><lb ed="R005" n="0029b12"/>种菩提分法，若未闻此<persName>如来</persName>不思议大威德法门，或 <lb ed="X" n="0584b10"/><lb ed="R005" n="0029b13"/>时闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0584b1001" n="0584b1001"/><anchor xml:id="beg0584b1001" n="0584b1001"/>已<anchor xml:id="end0584b1001"/>，不信不解，不顺不入，不得名为真实菩萨。释 <lb ed="X" n="0584b11"/><lb ed="R005" n="0029b14"/>曰：理实菩萨经尔所时修六度等，无有不闻此经不 <lb ed="X" n="0584b12"/><lb ed="R005" n="0029b15"/>信不解。今假设言，设尔所时依彼权教修六度等，而 <lb ed="X" n="0584b13"/><lb ed="R005" n="0029b16"/>未闻此实教大乘，或闻不信，此尙不名真实菩萨，况 <lb ed="X" n="0584b14"/><lb ed="R005" n="0029b17"/>闻权教少时修行，而得名为真实菩萨？问：若权教菩 <lb ed="X" n="0584b15"/><lb ed="R005" n="0029b18"/>萨毕竟还须入实教者，权教所说十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0584001" n="0584001"/>他、<persName>佛</persName><anchor xml:id="note_star_6" n="0584001" type="star"/>他，岂虚设 <lb ed="X" n="0584b16"/><lb ed="R005" n="0030a01"/>耶？答：权教所设因果行相，非实非虚。非虚者，为接引 <lb ed="X" n="0584b17"/><lb ed="R005" n="0030a02"/>故，长养根器，故无实；十地、<persName>佛</persName>地，故非是实也。亦如小 <lb ed="X" n="0584b18"/><lb ed="R005" n="0030a03"/>教说<persName>佛</persName>菩萨因行果证，彼说非实非不实也。是故实 <lb ed="X" n="0584b19"/><lb ed="R005" n="0030a04"/>证实果，唯在实教。以此教中说<persName>如来</persName>藏具分義故，因 <lb ed="X" n="0584b20"/><lb ed="R005" n="0030a05"/>果行相称法性故，一即一切，一切即一，乃至廣说。故 <lb ed="X" n="0584b21"/><lb ed="R005" n="0030a06"/>出现品云：此法名演说<persName>如来</persName>根本实性不思议究竟 <lb ed="X" n="0584b22"/><lb ed="R005" n="0030a07"/>法。又云：此经珍宝不入一切馀众生手，唯除<persName>如来</persName>法 <lb ed="X" n="0584b23"/><lb ed="R005" n="0030a08"/>王真子，生<persName>如来</persName>家，种<persName>如来</persName>相诸善根者，乃至廣说。</p> <lb ed="X" n="0584b24"/><lb ed="R005" n="0030a09"/><p xml:id="pX03p0584b2401">二、转为者，谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0584002" n="0584002"/>即真一分半教機也，于三乘五姓中随 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0584c" n="0584c"/> <lb ed="X" n="0584c01"/><lb ed="R005" n="0030a10"/>其所应。今依此经但应转为，不可直被。故出现品云： <lb ed="X" n="0584c02"/><lb ed="R005" n="0030a11"/>如药树王唯除<anchor xml:id="nkr_note_orig_0584003" n="0584003"/>三处，不能为作生长利益，所谓地狱 <lb ed="X" n="0584c03"/><lb ed="R005" n="0030a12"/>深坑及水轮中，然亦于彼初无厌捨。<persName>如来</persName>知慧大药 <lb ed="X" n="0584c04"/><lb ed="R005" n="0030a13"/>王树亦复如是，唯除<anchor xml:id="note_star_7" n="0584003" type="star"/>三处，不能为作生长利益，所谓 <lb ed="X" n="0584c05"/><lb ed="R005" n="0030a14"/>二乘堕无为坑及壞善根，非器众生溺大邪见贪爱 <lb ed="X" n="0584c06"/><lb ed="R005" n="0030a15"/>之水，然亦于彼曾无厌捨。释曰：无厌捨言，非毕竟无 <lb ed="X" n="0584c07"/><lb ed="R005" n="0030a16"/>生长利益菩提涅槃故。然诸二乘以根钝故，不能直 <lb ed="X" n="0584c08"/><lb ed="R005" n="0030a17"/>入实教之中，要先迴至权教大乘，捨二乘名得菩萨 <lb ed="X" n="0584c09"/><lb ed="R005" n="0030a18"/>称，然後方入真具分教。有释此经亦直被小现相品 <lb ed="X" n="0584c10"/><lb ed="R005" n="0030b01"/>说彼获益，故第九会列声闻众故者，今按此释乃为 <lb ed="X" n="0584c11"/><lb ed="R005" n="0030b02"/>谤经。所以者何？出现品说一切二乘不闻此经，何况 <lb ed="X" n="0584c12"/><lb ed="R005" n="0030b03"/>受持书写等故。而现相品说二乘获益，非在此会闻 <lb ed="X" n="0584c13"/><lb ed="R005" n="0030b04"/>此法故。第九会中正为简彼非此所被，故列彼众显 <lb ed="X" n="0584c14"/><lb ed="R005" n="0030b05"/>如聋盲。问：此经既不被于二乘，何名具分？答：若被二 <lb ed="X" n="0584c15"/><lb ed="R005" n="0030b06"/>乘，何名具分？思之可见。</p><p xml:id="pX03p0584c1510" cb:place="inline">三、远为者，谓即迷真异执， <lb ed="X" n="0584c16"/><lb ed="R005" n="0030b07"/>无闻非法，亦即是前壞于善根，溺见水等，于五姓中 <lb ed="X" n="0584c17"/><lb ed="R005" n="0030b08"/>毕竟无有般涅槃法诸有情也。今依此经，但得远为， <lb ed="X" n="0584c18"/><lb ed="R005" n="0030b09"/>非可正被。故出现品云：<persName>如来</persName>智慧无处不至。何以故？ <lb ed="X" n="0584c19"/><lb ed="R005" n="0030b10"/>无一众生而不具有<persName>如来</persName>智慧，但以妄想顚倒执著 <lb ed="X" n="0584c20"/><lb ed="R005" n="0030b11"/>而不证得。若離妄想，一切智、自然智、无<g ref="#CB01002">碍</g>智则得现 <lb ed="X" n="0584c21"/><lb ed="R005" n="0030b12"/>前。譬如有大经卷，量等大千，书写大千世界中事，一 <lb ed="X" n="0584c22"/><lb ed="R005" n="0030b13"/>切皆尽。乃至云：虽复量等大千世界，而全在一微尘 <lb ed="X" n="0584c23"/><lb ed="R005" n="0030b14"/>之内。如一微尘，一切微尘皆亦如是。<persName>如来</persName>智慧亦复 <lb ed="X" n="0584c24"/><lb ed="R005" n="0030b15"/>如是，无量无<g ref="#CB01002">碍</g>，普摄利益一切众生，具足在于众生 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0585a" n="0585a"/> <lb ed="X" n="0585a01"/><lb ed="R005" n="0030b16"/>身中。但诸凡愚妄想执著，不知不觉，不得利益，乃至 <lb ed="X" n="0585a02"/><lb ed="R005" n="0030b17"/>廣说。宝性论宗亦同此教。故彼第三云：向说一阐提 <lb ed="X" n="0585a03"/><lb ed="R005" n="0030b18"/>常不入涅槃，无涅槃性者，为欲示现谤大乘因故，为 <lb ed="X" n="0585a04"/><lb ed="R005" n="0031a01"/>欲迴转谤大乘心不求大乘心故，依无量时故作是 <lb ed="X" n="0585a05"/><lb ed="R005" n="0031a02"/>说。以彼实有淸净性故，不得说言彼常毕竟无淸净 <lb ed="X" n="0585a06"/><lb ed="R005" n="0031a03"/>性。上来圣教除正为外，无有凡愚不至二乘，无有二 <lb ed="X" n="0585a07"/><lb ed="R005" n="0031a04"/>乘不至权教大乘，无有权教不至实教，是故一切三 <lb ed="X" n="0585a08"/><lb ed="R005" n="0031a05"/>乘五姓无非此经之所被者。此中总摄现为当为四 <lb ed="X" n="0585a09"/><lb ed="R005" n="0031a06"/>生六趣外道阐提一切皆尽，无一众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585001" n="0585001"/>生无<persName>佛</persName>智故。出 <lb ed="X" n="0585a10"/><lb ed="R005" n="0031a07"/>现品云：<persName>佛</persName>子！譬如大海，其水潜流四天下地及八十 <lb ed="X" n="0585a11"/><lb ed="R005" n="0031a08"/>亿小洲，有穿凿者无不得水。<persName>佛</persName>智慧海亦复如是，流 <lb ed="X" n="0585a12"/><lb ed="R005" n="0031a09"/>入一切众生心中，若有众生观察境界修习善法，则 <lb ed="X" n="0585a13"/><lb ed="R005" n="0031a10"/>得智慧淸净明了，而<persName>如来</persName>智平等无二，乃至廣说。此 <lb ed="X" n="0585a14"/><lb ed="R005" n="0031a11"/>犹且约行性而说，若依法性，非情亦是此经所为。所 <lb ed="X" n="0585a15"/><lb ed="R005" n="0031a12"/>以者何？情与非情其性一故，摄相归性相亦无二，是 <lb ed="X" n="0585a16"/><lb ed="R005" n="0031a13"/>故但被有情则为<anchor xml:id="nkr_note_add_0585a1601" n="0585a1601"/><anchor xml:id="beg0585a1601" n="0585a1601"/>已<anchor xml:id="end0585a1601"/>被非情也。第四门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0585a17"/><lb ed="R005" n="0031a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五能诠教体</cb:mulu><p xml:id="pX03p0585a1701">第五、教体中兼辨诸宗，通有其三：一萨婆多宗，二经 <lb ed="X" n="0585a18"/><lb ed="R005" n="0031a15"/>部宗，三大乘宗。就初宗中自有三说：一大婆沙中于 <lb ed="X" n="0585a19"/><lb ed="R005" n="0031a16"/>四法内唯取音声以为教体，故彼一百二十六云：问： <lb ed="X" n="0585a20"/><lb ed="R005" n="0031a17"/>如是<persName>佛</persName>教以何为体？为是语业？为是名等？答：应作是 <lb ed="X" n="0585a21"/><lb ed="R005" n="0031a18"/>说：语业为体。问：若尔，次後所说当云何通？如说<persName>佛</persName>教 <lb ed="X" n="0585a22"/><lb ed="R005" n="0031b01"/>名为何法？</p><p xml:id="pX03p0585a2205" cb:place="inline">答：谓名身、句身、文身，次第行列、次第安 <lb ed="X" n="0585a23"/><lb ed="R005" n="0031b02"/>布、次第连合。答：後文为显<persName>佛</persName>教作用，不欲开示<persName>佛</persName>教 <lb ed="X" n="0585a24"/><lb ed="R005" n="0031b03"/>自体，谓次第行列、安佈连合名、句、文身是<persName>佛</persName>教用。有 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0585b" n="0585b"/> <lb ed="X" n="0585b01"/><lb ed="R005" n="0031b04"/>说：<persName>佛</persName>教名等为体。问：若尔，此文所说当云何通？如说： <lb ed="X" n="0585b02"/><lb ed="R005" n="0031b05"/><persName>佛</persName>教云何？答：谓<persName>佛</persName>语言、唱词、评论、语音路、语业表，是 <lb ed="X" n="0585b03"/><lb ed="R005" n="0031b06"/>谓<persName>佛</persName>教。</p><p xml:id="pX03p0585b0304" cb:place="inline">答：依辗转因，故作是说。如世子孙辗转生 <lb ed="X" n="0585b04"/><lb ed="R005" n="0031b07"/>法，谓语起名，名能显義。评家释云：如是说者，语业为 <lb ed="X" n="0585b05"/><lb ed="R005" n="0031b08"/>体，<persName>佛</persName>意所说，他所闻故。杂心论说，意亦同此。</p><p xml:id="pX03p0585b0518" cb:place="inline">二、依 <lb ed="X" n="0585b06"/><lb ed="R005" n="0031b09"/>顺正理，于四法中用名、句、文三法为体。故彼第三云： <lb ed="X" n="0585b07"/><lb ed="R005" n="0031b10"/>牟尼说法蕴，数有八十千，彼体语或名，此色行蕴摄。 <lb ed="X" n="0585b08"/><lb ed="R005" n="0031b11"/>俱舍第一亦有此颂。正理释云：论曰：有说<persName>佛</persName>教语为 <lb ed="X" n="0585b09"/><lb ed="R005" n="0031b12"/>自性，彼说法蕴皆色蕴摄，语用音声为自性故。有说 <lb ed="X" n="0585b10"/><lb ed="R005" n="0031b13"/><persName>佛</persName>教名为自性，彼说法蕴皆行蕴摄，名不相应行为 <lb ed="X" n="0585b11"/><lb ed="R005" n="0031b14"/>性故。问：语、教异名，教是语、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585002" n="0585002"/>名别体，教何是<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585003" n="0585003"/>名？</p><p xml:id="pX03p0585b1118" cb:place="inline">答：要 <lb ed="X" n="0585b12"/><lb ed="R005" n="0031b15"/>由有名乃说为教，是故<persName>佛</persName>教体即是名。所以者何？诠 <lb ed="X" n="0585b13"/><lb ed="R005" n="0031b16"/>義如实，故名<persName>佛</persName>教；名能诠義，故教是名。由是<persName>佛</persName>教定 <lb ed="X" n="0585b14"/><lb ed="R005" n="0031b17"/>名为体，擧名为首以摄句文。显宗第三亦同此说。问： <lb ed="X" n="0585b15"/><lb ed="R005" n="0031b18"/>岂不正理依婆沙等，如何乃违评家正義？</p><p xml:id="pX03p0585b1517" cb:place="inline">答：众贤 <lb ed="X" n="0585b16"/><lb ed="R005" n="0032a01"/>论师无适莫，但理长者即为自義，故顺正理名等为 <lb ed="X" n="0585b17"/><lb ed="R005" n="0032a02"/>正。发智论说意亦同此。</p><p xml:id="pX03p0585b1710" cb:place="inline">三、依俱舍，通取四法，总为 <lb ed="X" n="0585b18"/><lb ed="R005" n="0032a03"/>教体。故彼第一中有颂，同前正理，而长行但叙两家， <lb ed="X" n="0585b19"/><lb ed="R005" n="0032a04"/>无偏定断。故彼叙云：诸说<persName>佛</persName>教语为体者，彼说法蕴 <lb ed="X" n="0585b20"/><lb ed="R005" n="0032a05"/>皆色蕴摄；诸说<persName>佛</persName>教名为体者，彼说法蕴皆行蕴摄。 <lb ed="X" n="0585b21"/><lb ed="R005" n="0032a06"/>次後文中释蕴量云：如实義者，<persName>世尊</persName>宣说八万法蕴， <lb ed="X" n="0585b22"/><lb ed="R005" n="0032a07"/>如彼所说八万法蕴，皆此五中二蕴所摄。释曰：準此 <lb ed="X" n="0585b23"/><lb ed="R005" n="0032a08"/>论文，既无别断，当知意在通取四法。问：婆沙、俱舍只 <lb ed="X" n="0585b24"/><lb ed="R005" n="0032a09"/>是一宗，岂应别立？</p><p xml:id="pX03p0585b2408" cb:place="inline">答：俱舍、婆沙，理实无异。今且據 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0585c" n="0585c"/> <lb ed="X" n="0585c01"/><lb ed="R005" n="0032a10"/>文而有差别：一则不同正理，定取名等；二则不同婆 <lb ed="X" n="0585c02"/><lb ed="R005" n="0032a11"/>沙，评家定断。今故别列也。</p> <lb ed="X" n="0585c03"/><lb ed="R005" n="0032a12"/><p xml:id="pX03p0585c0301">第二、依经部宗，声为教体。故正理十四破彼计云：汝 <lb ed="X" n="0585c04"/><lb ed="R005" n="0032a13"/>不应说名、句、文身即声为体。无性摄论第一亦云：诸 <lb ed="X" n="0585c05"/><lb ed="R005" n="0032a14"/>契经句，语为自性。且不应理。然此宗中自有三说：一 <lb ed="X" n="0585c06"/><lb ed="R005" n="0032a15"/>云：十二处中，声处为性，離声无别名、句、字故。一云：法 <lb ed="X" n="0585c07"/><lb ed="R005" n="0032a16"/>处相续，假声为体，唯是意识所缘境故。一云：通假及 <lb ed="X" n="0585c08"/><lb ed="R005" n="0032a17"/>实，二声为性，由前二说皆有理故。</p> <lb ed="X" n="0585c09"/><lb ed="R005" n="0032a18"/><p xml:id="pX03p0585c0901">第三、就大乘宗中自有四宗：一、真俗俱有宗，二、真俗 <lb ed="X" n="0585c10"/><lb ed="R005" n="0032b01"/>双泯宗，三、理事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗，四、事事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗。初谓真谛理 <lb ed="X" n="0585c11"/><lb ed="R005" n="0032b02"/>实，故说为有；俗谛不壞，故说非无。于中三：一、随相辨 <lb ed="X" n="0585c12"/><lb ed="R005" n="0032b03"/>体，二、唯识辨体，三、会性辨体。初中复三：一、唯能诠，二、 <lb ed="X" n="0585c13"/><lb ed="R005" n="0032b04"/>通所诠，三、通诸法。初能诠中复有三说：一云：教体唯 <lb ed="X" n="0585c14"/><lb ed="R005" n="0032b05"/>是音声，由声是实，名等假故。故深密第五云：<persName>如来</persName>言 <lb ed="X" n="0585c15"/><lb ed="R005" n="0032b06"/>音略有三种：一者契经，二者调伏，三者本母。一云：教 <lb ed="X" n="0585c16"/><lb ed="R005" n="0032b07"/>体用名、句、文，由名、句、文有别体故。故成唯识第二破 <lb ed="X" n="0585c17"/><lb ed="R005" n="0032b08"/>经部云：若名、句、文不异声者，法词无<g ref="#CB01002">碍</g>，境应无别。一 <lb ed="X" n="0585c18"/><lb ed="R005" n="0032b09"/>云：声、名、句、文合为教体，由前二说皆有教理为定量 <lb ed="X" n="0585c19"/><lb ed="R005" n="0032b10"/>故。又深密第四云：不可捨于言说文字而能宣说，是 <lb ed="X" n="0585c20"/><lb ed="R005" n="0032b11"/>故我依般若波罗蜜多能取诸法无自性性。问：教岂 <lb ed="X" n="0585c21"/><lb ed="R005" n="0032b12"/>非一？如何辨体，诸说不同？<name role="" type="person">玄奘</name>三藏释此義云：以假 <lb ed="X" n="0585c22"/><lb ed="R005" n="0032b13"/>从实，声为其体，離声无别名、句等故。以体从用，名等 <lb ed="X" n="0585c23"/><lb ed="R005" n="0032b14"/>为性，能诠诸法自性差别二所依故。生解：究竟要由 <lb ed="X" n="0585c24"/><lb ed="R005" n="0032b15"/>文、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0585004" n="0585004"/>義二种合为教体。瑜伽八十一云：诸契经体略有 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0586a" n="0586a"/> <lb ed="X" n="0586a01"/><lb ed="R005" n="0032b16"/>二种：一、文，二、義。文是所依，義是能依，如是二种总名 <lb ed="X" n="0586a02"/><lb ed="R005" n="0032b17"/>一切所知境界。释曰：此论意显无教则无義，无義则 <lb ed="X" n="0586a03"/><lb ed="R005" n="0032b18"/>无教，教之与義不可離异，故合为体。三、通诸法者，谓 <lb ed="X" n="0586a04"/><lb ed="R005" n="0033a01"/>馀一切情、非情境。所以者何？<persName>如来</persName>身二业能为自身、 <lb ed="X" n="0586a05"/><lb ed="R005" n="0033a02"/>他身、非身等三相应化故。意唯二化，非情<anchor xml:id="nkr_note_add_0586a0501" n="0586a0501"/><anchor xml:id="beg0586a0501" n="0586a0501"/>已<anchor xml:id="end0586a0501"/>是心等 <lb ed="X" n="0586a06"/><lb ed="R005" n="0033a03"/>现故。如<persName>佛</persName>地论第七卷说。又阿弥陀经云：彼国常有 <lb ed="X" n="0586a07"/><lb ed="R005" n="0033a04"/>种种奇妙杂色之鸟，宣畅菩提分法，乃至微风吹动 <lb ed="X" n="0586a08"/><lb ed="R005" n="0033a05"/>诸宝行树，出微妙音，众生闻者皆发念<persName>佛</persName>、念法、念僧 <lb ed="X" n="0586a09"/><lb ed="R005" n="0033a06"/>之心。释曰：此文即显自身相应或非身相应，彼土无 <lb ed="X" n="0586a10"/><lb ed="R005" n="0033a07"/>有实畜牲故。依此三化所显之教，皆是通明三昧、解 <lb ed="X" n="0586a11"/><lb ed="R005" n="0033a08"/>脱以为其体。</p> <lb ed="X" n="0586a12"/><lb ed="R005" n="0033a09"/><p xml:id="pX03p0586a1201">二唯识辨中二：一本质教体，二影像教体。言本质者， <lb ed="X" n="0586a13"/><lb ed="R005" n="0033a10"/>诸<persName>佛</persName>自宣说若文若義，皆是<persName>如来</persName>妙观察智相应净 <lb ed="X" n="0586a14"/><lb ed="R005" n="0033a11"/>识之所显现，離识无别文義可得。故<persName>佛</persName>地论第一云： <lb ed="X" n="0586a15"/><lb ed="R005" n="0033a12"/>有義闻者，善根本愿增上缘力，<persName>如来</persName>识上文義相生。 <lb ed="X" n="0586a16"/><lb ed="R005" n="0033a13"/>此文義相是<persName>佛</persName>利他善根所起，名为<persName>佛</persName>说。此显<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0586a17"/><lb ed="R005" n="0033a14"/>净识为教体也。</p> <lb ed="X" n="0586a18"/><lb ed="R005" n="0033a15"/><p xml:id="pX03p0586a1801">二、约显影像教体。谓闻者识上所变文義，皆不離识。 <lb ed="X" n="0586a19"/><lb ed="R005" n="0033a16"/>故<persName>佛</persName>地论云：<persName>佛</persName>说法时，闻者识心虽不取得，然似彼 <lb ed="X" n="0586a20"/><lb ed="R005" n="0033a17"/>相分明显现，故名我闻。又云：<persName>如来</persName>慈悲本愿增上缘 <lb ed="X" n="0586a21"/><lb ed="R005" n="0033a18"/>力，闻者识上文義相生。此文義相，虽亲依自善根力 <lb ed="X" n="0586a22"/><lb ed="R005" n="0033b01"/>起，而就强缘，名为<persName>佛</persName>说。由耳根力，自心变现，名为我 <lb ed="X" n="0586a23"/><lb ed="R005" n="0033b02"/>闻。又无性摄论第一云：贯穿缝缀，故名为经。此中即 <lb ed="X" n="0586a24"/><lb ed="R005" n="0033b03"/>是随堕八时，闻者识上直非直说，聚集显现，以为教 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0586b" n="0586b"/> <lb ed="X" n="0586b01"/><lb ed="R005" n="0033b04"/>体。释曰：八时者，旧人四说。一云：<persName>如来</persName>说法，于八转声 <lb ed="X" n="0586b02"/><lb ed="R005" n="0033b05"/>中，随用一声，逗機说故。一云：<persName>佛</persName>说花严八会时故。一 <lb ed="X" n="0586b03"/><lb ed="R005" n="0033b06"/>云：依声明论，昼夜各有四时，<persName>如来</persName>随于此时，应機说 <lb ed="X" n="0586b04"/><lb ed="R005" n="0033b07"/>故。一云：依十地论，<persName>如来</persName>说法，離八非时，依八正时故。 <lb ed="X" n="0586b05"/><lb ed="R005" n="0033b08"/>故彼论第十一云：如王怀忧恼，病恚著诸欲，险处无 <lb ed="X" n="0586b06"/><lb ed="R005" n="0033b09"/>侍卫，纔佞无忠臣。于此八难时，智臣不应语，心王亦 <lb ed="X" n="0586b07"/><lb ed="R005" n="0033b10"/>如是，非时不应说。释曰：寻上诸说，虽各有據，然勘梵 <lb ed="X" n="0586b08"/><lb ed="R005" n="0033b11"/>本，幷不相应。谓梵称一瑟咤，此云欲乐；梵言遏瑟咤， <lb ed="X" n="0586b09"/><lb ed="R005" n="0033b12"/>此谓之八。而摄论梵本，则是一瑟咤，非遏瑟咤也。由 <lb ed="X" n="0586b10"/><lb ed="R005" n="0033b13"/>其两音相滥，致使时译者谬传。既翻欲乐为八<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586001" n="0586001"/>大，复 <lb ed="X" n="0586b11"/><lb ed="R005" n="0033b14"/>虚<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586002" n="0586002"/>如时字，故劳诸德扰动智海。玉卮虽宝，无当奈何！ <lb ed="X" n="0586b12"/><lb ed="R005" n="0033b15"/>是故正译应云：随堕欲乐，闻者识上直非直说，聚集 <lb ed="X" n="0586b13"/><lb ed="R005" n="0033b16"/>显现。释曰：此文意显闻而欲乐成聚集故。言直非直 <lb ed="X" n="0586b14"/><lb ed="R005" n="0033b17"/>说者，五释不同。一云：诠法自性名为直，诠法差别名 <lb ed="X" n="0586b15"/><lb ed="R005" n="0033b18"/>非直说。一云：长行名直说，偈颂非直说。一云：十二分 <lb ed="X" n="0586b16"/><lb ed="R005" n="0034a01"/>教中契经名直说，馀十一分名非直说。一云：直尔说 <lb ed="X" n="0586b17"/><lb ed="R005" n="0034a02"/>法名为直说，以譬喩说名非直说。一云：如实说者名 <lb ed="X" n="0586b18"/><lb ed="R005" n="0034a03"/>为直说，方便说者名非直说。言聚集显现者，今且依 <lb ed="X" n="0586b19"/><lb ed="R005" n="0034a04"/>未自在位闻四字句、五心次第以辨聚集。谓如<persName>佛</persName>说 <lb ed="X" n="0586b20"/><lb ed="R005" n="0034a05"/>诸行无常四字之时，此中即有四声、四字、四名、一句 <lb ed="X" n="0586b21"/><lb ed="R005" n="0034a06"/>及所诠義，于闻者识聚集显现。然此義中西方四释。 <lb ed="X" n="0586b22"/><lb ed="R005" n="0034a07"/>一云：如说诸字有率尔、寻求二心，然未定知诸字所 <lb ed="X" n="0586b23"/><lb ed="R005" n="0034a08"/>属无决定故。次说行字，由先熏习连带解生，有三心 <lb ed="X" n="0586b24"/><lb ed="R005" n="0034a09"/>起，谓率尔、寻求、决<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586003" n="0586003"/>定知诸字所属一切行故。闻诸行 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0586c" n="0586c"/> <lb ed="X" n="0586c01"/><lb ed="R005" n="0034a10"/>字虽知自性，然未知義。为令知義，复说无字，但有二 <lb ed="X" n="0586c02"/><lb ed="R005" n="0034a11"/>心，谓率尔、寻求、未有决定，以未定知无字所属。後说 <lb ed="X" n="0586c03"/><lb ed="R005" n="0034a12"/>常字，由前字力辗转熏习连後字生，具起五心，谓率 <lb ed="X" n="0586c04"/><lb ed="R005" n="0034a13"/>尔、寻求、决定染净等流心等，于最後时四字周圆方 <lb ed="X" n="0586c05"/><lb ed="R005" n="0034a14"/>能解義。总十二心，初二、次三、次二、後五也。十四相，谓 <lb ed="X" n="0586c06"/><lb ed="R005" n="0034a15"/>四声、四字、四名、一句、一義，名聚集也。一云：说诸字时， <lb ed="X" n="0586c07"/><lb ed="R005" n="0034a16"/>率尔耳识、同时意识，但缘其声，是现量故。寻求心中 <lb ed="X" n="0586c08"/><lb ed="R005" n="0034a17"/>唯寻耳识所缘境故，亦但缘声，不缘字名。此之三心 <lb ed="X" n="0586c09"/><lb ed="R005" n="0034a18"/>所变声上，虽有字名，如生等相，而不缘之。至决定心 <lb ed="X" n="0586c10"/><lb ed="R005" n="0034b01"/>缘声字名，有三相现。说行字时，率尔耳识、同时意识 <lb ed="X" n="0586c11"/><lb ed="R005" n="0034b02"/>及寻求心亦但缘声，至决定心缘声字名，有三相现。 <lb ed="X" n="0586c12"/><lb ed="R005" n="0034b03"/>说无字时，率尔耳识、同时意识及寻求心亦但缘声， <lb ed="X" n="0586c13"/><lb ed="R005" n="0034b04"/>至决定心缘声字名，有九相现。说常字时，率尔耳识、 <lb ed="X" n="0586c14"/><lb ed="R005" n="0034b05"/>同时意识及寻求心亦但缘声，至决定心缘声字名。 <lb ed="X" n="0586c15"/><lb ed="R005" n="0034b06"/>经：十六心有十四相，谓四声、四字、四名幷句及義，名 <lb ed="X" n="0586c16"/><lb ed="R005" n="0034b07"/>为聚集。若不散乱，起染净心及等流心；若散乱时，生 <lb ed="X" n="0586c17"/><lb ed="R005" n="0034b08"/>心不定。一云：率尔耳识、同时意识但缘于声，是现量 <lb ed="X" n="0586c18"/><lb ed="R005" n="0034b09"/>故。寻求心中缘声字名，非现量故。由此<anchor xml:id="nkr_note_orig_0586004" n="0586004"/>然小。经：十二 <lb ed="X" n="0586c19"/><lb ed="R005" n="0034b10"/>心有三六九十四相现，名为聚集。若不散乱，决定心 <lb ed="X" n="0586c20"/><lb ed="R005" n="0034b11"/>生；若散乱时，生心不定。一云：猝尔耳识但缘于声，同 <lb ed="X" n="0586c21"/><lb ed="R005" n="0034b12"/>时意识缘声字名。若不尔者，寻求意识寻何等名？此 <lb ed="X" n="0586c22"/><lb ed="R005" n="0034b13"/>中曲有两释：一云：四率尔耳识各缘其声，四同时意 <lb ed="X" n="0586c23"/><lb ed="R005" n="0034b14"/>识缘声字名，是其现量，四寻求心方得圆满。经：十二 <lb ed="X" n="0586c24"/><lb ed="R005" n="0034b15"/>心有三六九十四相现，名为聚集。一云：同时意识容 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0587a" n="0587a"/> <lb ed="X" n="0587a01"/><lb ed="R005" n="0034b16"/>非现量，得缘过去，缘于八心。四率尔耳识、四同时意 <lb ed="X" n="0587a02"/><lb ed="R005" n="0034b17"/>识有三六九十四相现，名为聚集。问：同时意识既是 <lb ed="X" n="0587a03"/><lb ed="R005" n="0034b18"/>现量，何得缘字名耶？</p><p xml:id="pX03p0587a0309" cb:place="inline">答：现量亦缘名字自相，不缘 <lb ed="X" n="0587a04"/><lb ed="R005" n="0035a01"/>名義相繫属故。上来且依未自在位五心次第闻教 <lb ed="X" n="0587a05"/><lb ed="R005" n="0035a02"/>聚集，若传教者是自在位，则非此说。所以者何？自在 <lb ed="X" n="0587a06"/><lb ed="R005" n="0035a03"/>位者得净耳根，一刹那顷闻一字时，于馀一切皆就 <lb ed="X" n="0587a07"/><lb ed="R005" n="0035a04"/>领受无障碍故。或有闻说先受持教，由纯熟故不待 <lb ed="X" n="0587a08"/><lb ed="R005" n="0035a05"/>率尔。耳识引发及寻求等，虽有决定或染净或等流 <lb ed="X" n="0587a09"/><lb ed="R005" n="0035a06"/>等，或有字句增减之者，亦即非如前说相心数量多 <lb ed="X" n="0587a10"/><lb ed="R005" n="0035a07"/>小，但随所应字句而说。若具显五心，如瑜伽第一及 <lb ed="X" n="0587a11"/><lb ed="R005" n="0035a08"/>馀处章说。</p> <lb ed="X" n="0587a12"/><lb ed="R005" n="0035a09"/><p xml:id="pX03p0587a1201">问：此既说有本、影二教，何故有圣教说<persName>佛</persName>无色、声、心、 <lb ed="X" n="0587a13"/><lb ed="R005" n="0035a10"/>意、识耶？</p><p xml:id="pX03p0587a1304" cb:place="inline">答：教说有无各别所據，今约五義会其违 <lb ed="X" n="0587a14"/><lb ed="R005" n="0035a11"/>相：一、遮过显德，二、真俗二谛，三、传古非作，四、悲愿所 <lb ed="X" n="0587a15"/><lb ed="R005" n="0035a12"/>成，五、本质影像。初中为遮过患故说非有，为显实德 <lb ed="X" n="0587a16"/><lb ed="R005" n="0035a13"/>故说非无。如十卷楞伽第八云：<persName>如来</persName>不说堕文字法。 <lb ed="X" n="0587a17"/><lb ed="R005" n="0035a14"/>若人言<persName>如来</persName>说堕文字法者，此即妄语。四卷楞伽第 <lb ed="X" n="0587a18"/><lb ed="R005" n="0035a15"/>三云：我从某夜得最正觉，乃至某夜入般涅槃，于其 <lb ed="X" n="0587a19"/><lb ed="R005" n="0035a16"/>中间不说一字，亦不<anchor xml:id="nkr_note_add_0587a1901" n="0587a1901"/><anchor xml:id="beg0587a1901" n="0587a1901"/>已<anchor xml:id="end0587a1901"/>说当说是<persName>佛</persName>。说<persName>佛</persName>性论第二 <lb ed="X" n="0587a20"/><lb ed="R005" n="0035a17"/>云：如实義者，<persName>如来</persName>无有色声粗相功德可得。检兜率 <lb ed="X" n="0587a21"/><lb ed="R005" n="0035a18"/>偈赞云：色身非是<persName>佛</persName>，音声亦复然，亦不離色声，见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0587a22"/><lb ed="R005" n="0035b01"/>神通力。释曰：此上意显有过失之色声则<persName>佛</persName>非有，无 <lb ed="X" n="0587a23"/><lb ed="R005" n="0035b02"/>过失之色声则<persName>佛</persName>非无。然此非无是不有之非无、不 <lb ed="X" n="0587a24"/><lb ed="R005" n="0035b03"/>无之非无也。故密严第一云：或说菩萨入于诸地，乃 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0587b" n="0587b"/> <lb ed="X" n="0587b01"/><lb ed="R005" n="0035b04"/>至净所依止入于<persName>佛</persName>地，无漏蕴界常无变易。涅槃三 <lb ed="X" n="0587b02"/><lb ed="R005" n="0035b05"/>十七云：凡夫之色从烦恼生，是故智者说色无常、苦、 <lb ed="X" n="0587b03"/><lb ed="R005" n="0035b06"/>空、无我。<persName>如来</persName>色者远離烦恼，故说是常、恒、无变易。乃 <lb ed="X" n="0587b04"/><lb ed="R005" n="0035b07"/>至云：以是因缘，<persName>如来</persName>色常乃至识常。此经现相品说 <lb ed="X" n="0587b05"/><lb ed="R005" n="0035b08"/><persName>如来</persName>六根皆无有量，出现品说<persName>如来</persName>三业亦无有量。</p> <lb ed="X" n="0587b06"/><lb ed="R005" n="0035b09"/><p xml:id="pX03p0587b0601">二、真俗二谛者，真谛離相，故说非有；俗谛随機，故 <lb ed="X" n="0587b07"/><lb ed="R005" n="0035b10"/>说非无。金光明云：<persName>佛</persName>果唯有如如及如如智独存。大 <lb ed="X" n="0587b08"/><lb ed="R005" n="0035b11"/>般若四百二十五云：我从成<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0587b0801" n="0587b0801"/><anchor xml:id="beg0587b0801" n="0587b0801"/>已<anchor xml:id="end0587b0801"/>来，不说一字，汝亦 <lb ed="X" n="0587b09"/><lb ed="R005" n="0035b12"/>不闻。维摩云：其说法者，无说无示；其听法者，无闻无 <lb ed="X" n="0587b10"/><lb ed="R005" n="0035b13"/>得。仁王观空品云：若有修习听说，无听无说，如虚空 <lb ed="X" n="0587b11"/><lb ed="R005" n="0035b14"/>法同法性，一切法皆如也。释曰：此上唯就真勝義说。 <lb ed="X" n="0587b12"/><lb ed="R005" n="0035b15"/>兜率偈赞云：众生妄分别，是<persName>佛</persName>是世界；了达法性者， <lb ed="X" n="0587b13"/><lb ed="R005" n="0035b16"/>无<persName>佛</persName>无世界。大般若五百六十七云：众生各各谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0587b14"/><lb ed="R005" n="0035b17"/>独为说法，而<persName>佛</persName>本来无说无示。涅槃二十六明菩萨 <lb ed="X" n="0587b15"/><lb ed="R005" n="0035b18"/>具足多闻中亦同此说。释曰：此上双约真俗以显。</p> <lb ed="X" n="0587b16"/><lb ed="R005" n="0036a01"/><p xml:id="pX03p0587b1601">三、传古非作者，谓<persName>佛</persName>所说，但是传述古<persName>佛</persName>之教，非自 <lb ed="X" n="0587b17"/><lb ed="R005" n="0036a02"/>製造。楞伽云：<persName>如来</persName>不说法者，缘本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0587001" n="0587001"/>位法故。般若论云： <lb ed="X" n="0587b18"/><lb ed="R005" n="0036a03"/>须菩提言：<persName>如来</persName>无所说。此義云何？无有一法，唯独如 <lb ed="X" n="0587b19"/><lb ed="R005" n="0036a04"/>来说，馀<persName>佛</persName>不说故。</p><p xml:id="pX03p0587b1908" cb:place="inline">四、悲愿所成，谓<persName>佛</persName>所无有尽三 <lb ed="X" n="0587b20"/><lb ed="R005" n="0036a05"/>业应众生者，皆是廣劫悲愿为众生感，非自所有，故 <lb ed="X" n="0587b21"/><lb ed="R005" n="0036a06"/>说<persName>佛</persName>果无有色声。然即以此为他为自，故亦说有。下 <lb ed="X" n="0587b22"/><lb ed="R005" n="0036a07"/>文云：<persName>如来</persName>不出世，亦无有涅槃，以本大愿力，显现自 <lb ed="X" n="0587b23"/><lb ed="R005" n="0036a08"/>在法。出现品云：<persName>如来</persName>身遍一切处，乃至非至非不至。 <lb ed="X" n="0587b24"/><lb ed="R005" n="0036a09"/>何以故？<persName>如来</persName>无身故，为众生故示现其身。</p><p xml:id="pX03p0587b2417" cb:place="inline">五本质 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0587c" n="0587c"/> <lb ed="X" n="0587c01"/><lb ed="R005" n="0036a10"/>影像者，谓<persName>佛</persName>三业平等普应，无彼差别影像色声，故 <lb ed="X" n="0587c02"/><lb ed="R005" n="0036a11"/>说非有。然即与彼差别闻见为增上缘，因质有影，故 <lb ed="X" n="0587c03"/><lb ed="R005" n="0036a12"/>说非无上。五義会诸圣教不相违也。</p> <lb ed="X" n="0587c04"/><lb ed="R005" n="0036a13"/><p xml:id="pX03p0587c0401">三、会性辨体者，谓此教虽不说真如随缘之義，然说 <lb ed="X" n="0587c05"/><lb ed="R005" n="0036a14"/><persName>佛</persName>正体智证最净法界，而于後得安立教法，故亦说 <lb ed="X" n="0587c06"/><lb ed="R005" n="0036a15"/>如为体性。故成唯识第十释真如云：三、勝流真如者， <lb ed="X" n="0587c07"/><lb ed="R005" n="0036a16"/>谓此真如所流教法，于馀教法极为勝故。七、法无别 <lb ed="X" n="0587c08"/><lb ed="R005" n="0036a17"/>真如者，谓此真如虽多教法种种安立，而无异故。释 <lb ed="X" n="0587c09"/><lb ed="R005" n="0036a18"/>曰：教法既从法界流，是故教法依真建立。上来第一 <lb ed="X" n="0587c10"/><lb ed="R005" n="0036b01"/>门竟。</p> <lb ed="X" n="0587c11"/><lb ed="R005" n="0036b02"/><p xml:id="pX03p0587c1101">第二、约真俗双泯宗出体者，谓真谛離相，故说非有； <lb ed="X" n="0587c12"/><lb ed="R005" n="0036b03"/>俗谛无性，故说为空。次第如前三门出体，皆悉是空， <lb ed="X" n="0587c13"/><lb ed="R005" n="0036b04"/>毕竟非有，即以此空为教体性。如淸辨论师掌珍颂 <lb ed="X" n="0587c14"/><lb ed="R005" n="0036b05"/>云：真性有为空，如幻缘生故，无为无有实，不起似空 <lb ed="X" n="0587c15"/><lb ed="R005" n="0036b06"/>华。此二比量，依真勝義，不依世俗，故说皆空。廣说<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0587c16"/><lb ed="R005" n="0036b07"/><p xml:id="pX03p0587c1601">第三、理事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗出体中三：一、随相；二、唯心；三、法性。 <lb ed="X" n="0587c17"/><lb ed="R005" n="0036b08"/>初随相中三：一、约能诠；二、通所诠；三、通诸法。就能诠 <lb ed="X" n="0587c18"/><lb ed="R005" n="0036b09"/>中亦三：一、唯音声为体，故维摩第一云：<persName>佛</persName>以一音演 <lb ed="X" n="0587c19"/><lb ed="R005" n="0036b10"/>说法故。二、唯名句文为体，故仁王观空品云：是经名 <lb ed="X" n="0587c20"/><lb ed="R005" n="0036b11"/>味句，百<persName>佛</persName>、千<persName>佛</persName>、百千万<persName>佛</persName>说名味句故。三、合前二说 <lb ed="X" n="0587c21"/><lb ed="R005" n="0036b12"/>四法为体，故十地品云：如空中彩画，如空中风相，牟 <lb ed="X" n="0587c22"/><lb ed="R005" n="0036b13"/>尼智如是，分别甚难见。<persName>佛</persName>藏经第一卷初亦同此说。 <lb ed="X" n="0587c23"/><lb ed="R005" n="0036b14"/>十地论云：说者以此二事说，听者以此二事闻，谓音 <lb ed="X" n="0587c24"/><lb ed="R005" n="0036b15"/>声及善字。释曰：此文擧下摄上，故但云字，或擧所依 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0588a" n="0588a"/> <lb ed="X" n="0588a01"/><lb ed="R005" n="0036b16"/>摄能依故。问：前来诸宗皆说声等四法为体，今此亦 <lb ed="X" n="0588a02"/><lb ed="R005" n="0036b17"/>尔，何以甄别？</p><p xml:id="pX03p0588a0206" cb:place="inline">答：名言虽同，理趣胡越。所以者何？初、 <lb ed="X" n="0588a03"/><lb ed="R005" n="0036b18"/>有实体故；二、唯是声，有体假故；三、就大中，一、称实故， <lb ed="X" n="0588a04"/><lb ed="R005" n="0037a01"/>二、俱不立故，三、即理事故；後第四宗中，四法融故。二、 <lb ed="X" n="0588a05"/><lb ed="R005" n="0037a02"/>通所诠者，十住品云：文随于義，義随文故。三、通诸法 <lb ed="X" n="0588a06"/><lb ed="R005" n="0037a03"/>者，谓非但如前依能所诠，取耳意识境以为体，亦复 <lb ed="X" n="0588a07"/><lb ed="R005" n="0037a04"/>通于六识之境以为教体，由悉能为开悟利益所知 <lb ed="X" n="0588a08"/><lb ed="R005" n="0037a05"/>境故。维摩？香积品云：众<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588001" n="0588001"/>生香菩萨，谓维摩诘：我土如 <lb ed="X" n="0588a09"/><lb ed="R005" n="0037a06"/>来无文字说，但以众香令诸天人得入律行。菩萨各 <lb ed="X" n="0588a10"/><lb ed="R005" n="0037a07"/>各坐香树下，闻斯妙香，即获一切得藏三昧。释曰：但 <lb ed="X" n="0588a11"/><lb ed="R005" n="0037a08"/>示此香，即为说法。故彼文次前云：彼土无有声闻、辟 <lb ed="X" n="0588a12"/><lb ed="R005" n="0037a09"/>支<persName>佛</persName>名，唯有淸净大菩萨众，<persName>佛</persName>为说法故。又菩萨行 <lb ed="X" n="0588a13"/><lb ed="R005" n="0037a10"/>品云：有以光明而作<persName>佛</persName>事，有以菩萨或<persName>佛</persName>化人，或菩 <lb ed="X" n="0588a14"/><lb ed="R005" n="0037a11"/>提树，或以衣服、卧具，或以饮食、园林、台观、三十二相、 <lb ed="X" n="0588a15"/><lb ed="R005" n="0037a12"/>八十种好，或以<persName>佛</persName>身，或以虚空、梦、幻、影、响、镜中像、水中 <lb ed="X" n="0588a16"/><lb ed="R005" n="0037a13"/>月、热时焰，或以音声、语言、文字而作<persName>佛</persName>事。或有<persName>佛</persName>土， <lb ed="X" n="0588a17"/><lb ed="R005" n="0037a14"/>寂寞无言、无说、无示、无识、无作而作<persName>佛</persName>事。阿难！诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0588a18"/><lb ed="R005" n="0037a15"/>进止威仪，无非<persName>佛</persName>事。乃至廣说八万四千诸尘劳门 <lb ed="X" n="0588a19"/><lb ed="R005" n="0037a16"/>而作<persName>佛</persName>事。十卷楞伽第四云：<persName>佛</persName>告大慧：非一切<persName>佛</persName>土言 <lb ed="X" n="0588a20"/><lb ed="R005" n="0037a17"/>语说法故。有<persName>佛</persName>国土，直视不瞬，口无言说，名为说法。 <lb ed="X" n="0588a21"/><lb ed="R005" n="0037a18"/>有<persName>佛</persName>国土，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588002" n="0588002"/>宜尔示相，名为说法。有<persName>佛</persName>国土，但动眉相， <lb ed="X" n="0588a22"/><lb ed="R005" n="0037b01"/>名为说法。有<persName>佛</persName>国土，唯动眼相，名为说法。有<persName>佛</persName>国土， <lb ed="X" n="0588a23"/><lb ed="R005" n="0037b02"/>笑名说法。有<persName>佛</persName>国土，欠呿名说法。有<persName>佛</persName>国土，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588003" n="0588003"/>咳名说 <lb ed="X" n="0588a24"/><lb ed="R005" n="0037b03"/>法。有<persName>佛</persName>国土，念名说法。有<persName>佛</persName>国土，动身<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588004" n="0588004"/>名说法。释曰： <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0588b" n="0588b"/> <lb ed="X" n="0588b01"/><lb ed="R005" n="0037b04"/>准上二经，种种境界开悟众生，皆名说法。是故教体 <lb ed="X" n="0588b02"/><lb ed="R005" n="0037b05"/>随其所应，非但四法，乃所诠也。</p><p xml:id="pX03p0588b0213" cb:place="inline">二、唯心辨体者，谓 <lb ed="X" n="0588b03"/><lb ed="R005" n="0037b06"/>前所说能诠等三，莫不皆是真心所现，離此真心更 <lb ed="X" n="0588b04"/><lb ed="R005" n="0037b07"/>无有法。故起信云：依一心法有二种门：一者、心真如 <lb ed="X" n="0588b05"/><lb ed="R005" n="0037b08"/>门；二者、心生灭门。如是二门皆各总摄一切法。此義 <lb ed="X" n="0588b06"/><lb ed="R005" n="0037b09"/>云何？以此二门不相離故。心真如者，即是一法界大 <lb ed="X" n="0588b07"/><lb ed="R005" n="0037b10"/>总相法门体，所谓心性不生不灭，一切诸法但依妄 <lb ed="X" n="0588b08"/><lb ed="R005" n="0037b11"/>念而有差别。释曰：各摄世、出世间，故无漏散，不離真 <lb ed="X" n="0588b09"/><lb ed="R005" n="0037b12"/>心也。梵行品云：知一切法即心自性，成就慧身，不由 <lb ed="X" n="0588b10"/><lb ed="R005" n="0037b13"/>他悟故。问：此中即依真心辨体，有本影不？</p><p xml:id="pX03p0588b1017" cb:place="inline">答：有、无、 <lb ed="X" n="0588b11"/><lb ed="R005" n="0037b14"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>。本疏释此四句分别：一、唯本无影，谓<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588005" n="0588005"/>令唯能说， <lb ed="X" n="0588b12"/><lb ed="R005" n="0037b15"/>以听者不離说者真心故。二、唯影无本，谓<anchor xml:id="note_star_8" n="0588005" type="star"/>令唯能听， <lb ed="X" n="0588b13"/><lb ed="R005" n="0037b16"/>以说者不離听者真心故。三、亦本亦影，谓<anchor xml:id="note_star_9" n="0588005" type="star"/>令说、<anchor xml:id="note_star_a" n="0588005" type="star"/>令听 <lb ed="X" n="0588b14"/><lb ed="R005" n="0037b17"/>俱时现前，以真心不壞说、听故。四、非本非影，谓<anchor xml:id="note_star_b" n="0588005" type="star"/>令说、 <lb ed="X" n="0588b15"/><lb ed="R005" n="0037b18"/><anchor xml:id="note_star_c" n="0588005" type="star"/>令听俱非现前，以真心无二，非说、听故。</p><p xml:id="pX03p0588b1516" cb:place="inline">三、法性辨 <lb ed="X" n="0588b16"/><lb ed="R005" n="0038a01"/>体者，谓前相、心二教，即<anchor xml:id="note_star_d" n="0588005" type="star"/>令法性所成，真心即法性之 <lb ed="X" n="0588b17"/><lb ed="R005" n="0038a02"/>别号，是故離真如外，更无有法。仁王二谛品云：大王！ <lb ed="X" n="0588b18"/><lb ed="R005" n="0038a03"/>法轮者，法本如，应诵如，乃至云论议如，此名味、句、音 <lb ed="X" n="0588b19"/><lb ed="R005" n="0038a04"/>声、果、文字、记句一切如。上来随相等三，总会为一，理 <lb ed="X" n="0588b20"/><lb ed="R005" n="0038a05"/>事无<g ref="#CB01002">碍</g>教体也。</p> <lb ed="X" n="0588b21"/><lb ed="R005" n="0038a06"/><p xml:id="pX03p0588b2101">第四、事事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗出体者，此中声、名、句、文、能诠、所诠 <lb ed="X" n="0588b22"/><lb ed="R005" n="0038a07"/>等，莫不一一皆具无尽无<g ref="#CB01002">碍</g>法界，谓具正智所生法 <lb ed="X" n="0588b23"/><lb ed="R005" n="0038a08"/>性，所起色、心、时、处、身、方、行、位等体、事、相等德相，相入 <lb ed="X" n="0588b24"/><lb ed="R005" n="0038a09"/>业用。所以然者，此中无有一法而不具足一切法故。 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0588c" n="0588c"/> <lb ed="X" n="0588c01"/><lb ed="R005" n="0038a10"/>廣释体、事等三義，如下第七、显義门说。问：此宗亦有 <lb ed="X" n="0588c02"/><lb ed="R005" n="0038a11"/>本影義不？</p><p xml:id="pX03p0588c0205" cb:place="inline">答：有、无、无等<g ref="#CB01002">碍</g>成一四句。所以者何？<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0588c03"/><lb ed="R005" n="0038a12"/>中有众生，众生中有<persName>佛</persName>故。故出现品云：<persName>如来</persName>成正觉 <lb ed="X" n="0588c04"/><lb ed="R005" n="0038a13"/>时，于其身中普见一切众生成<persName>等正觉</persName>，乃至普见入 <lb ed="X" n="0588c05"/><lb ed="R005" n="0038a14"/>般涅槃，皆同一性，所谓无性。廣说云云。又<persName>佛</persName>性论第 <lb ed="X" n="0588c06"/><lb ed="R005" n="0038a15"/>二云：一切众生悉在<persName>如来</persName>智内，以如如智称如如境。 <lb ed="X" n="0588c07"/><lb ed="R005" n="0038a16"/>故一切众生决定无出如如境者，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588006" n="0588006"/>普为<persName>如来</persName>之所摄 <lb ed="X" n="0588c08"/><lb ed="R005" n="0038a17"/>持，故名所藏众生为<persName>如来</persName>藏。<note place="inline">此明众生在<persName>佛</persName>中也。</note>又出现品云： <lb ed="X" n="0588c09"/><lb ed="R005" n="0038a18"/>菩萨摩诃萨应知自心念念常有<persName>佛</persName>成正觉。何以故？ <lb ed="X" n="0588c10"/><lb ed="R005" n="0038b01"/>诸<persName>佛</persName><persName>如来</persName>不離此心成正觉故。如自心中，一切众生 <lb ed="X" n="0588c11"/><lb ed="R005" n="0038b02"/>心中亦复如是，悉有<persName>如来</persName>成<persName>等正觉</persName>。<note place="inline">此明<persName>佛</persName>在众生中也。</note>言四 <lb ed="X" n="0588c12"/><lb ed="R005" n="0038b03"/>句者：一、果门摄法界尽故，则因无异果之因，而唯本 <lb ed="X" n="0588c13"/><lb ed="R005" n="0038b04"/>无影；二、因门摄法界尽故，则果无异因之果，而唯影 <lb ed="X" n="0588c14"/><lb ed="R005" n="0038b05"/>无本；三、法界缘起，因果无碍，互相在故，则亦本亦影； <lb ed="X" n="0588c15"/><lb ed="R005" n="0038b06"/>四、法界缘起，因果相摄，双相辨尽，俱非二心，则非本 <lb ed="X" n="0588c16"/><lb ed="R005" n="0038b07"/>非影。是故由前第三句故，<persName>佛</persName>心中众生听，众生心中 <lb ed="X" n="0588c17"/><lb ed="R005" n="0038b08"/><persName>佛</persName>说法；众生心中<persName>佛</persName>，为<persName>佛</persName>心中众生说法。由前第四 <lb ed="X" n="0588c18"/><lb ed="R005" n="0038b09"/>句故，<persName>佛</persName>心众生无听，众生心中<persName>佛</persName>无说。问：何故前立 <lb ed="X" n="0588c19"/><lb ed="R005" n="0038b10"/>教中明体、事、业、用通于染、净，今此教体唯局净耶？</p> <lb ed="X" n="0588c20"/><lb ed="R005" n="0038b11"/><p xml:id="pX03p0588c2001">答：前辨业用所依体事，故通染净。今显诸相及净业 <lb ed="X" n="0588c21"/><lb ed="R005" n="0038b12"/>用所依体事，故不通染也。问：此中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0588007" n="0588007"/>地身非情等说法， <lb ed="X" n="0588c22"/><lb ed="R005" n="0038b13"/>与前一分满教通诸法说有差别。</p><p xml:id="pX03p0588c2214" cb:place="inline">答：彼據三种化 <lb ed="X" n="0588c23"/><lb ed="R005" n="0038b14"/>说，<anchor xml:id="nkr_note_add_0588c2301" n="0588c2301"/><anchor xml:id="beg0588c2301" n="0588c2301"/>已<anchor xml:id="end0588c2301"/>如前辨。今此所有菩萨说刹、说众生、说业，即是 <lb ed="X" n="0588c24"/><lb ed="R005" n="0038b15"/><persName>佛</persName>说。所以者何？三种世间无非<persName>佛</persName>故。是故教体赅摄 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0589a" n="0589a"/> <lb ed="X" n="0589a01"/><lb ed="R005" n="0038b16"/>法界所有诸法也<note place="inline">上来教体门竟</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0589a02"/><lb ed="R005" n="0038b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六所诠宗趣</cb:mulu><p xml:id="pX03p0589a0201">第六、宗趣者，宗谓尊崇，趣即意指。谓此一部经内，所 <lb ed="X" n="0589a03"/><lb ed="R005" n="0038b18"/>诠義中，最所珍贵高尙之義，谓之宗也。宗意所向，谓 <lb ed="X" n="0589a04"/><lb ed="R005" n="0039a01"/>之趣也。此宗即趣，或宗之趣，通其二释。因此部宗，二 <lb ed="X" n="0589a05"/><lb ed="R005" n="0039a02"/>门分别：初通论三教，後别明当部。前中三教，各有四 <lb ed="X" n="0589a06"/><lb ed="R005" n="0039a03"/>宗：谓一、通宗，二、别宗，三、随部宗，四、随義宗。又有会宗、 <lb ed="X" n="0589a07"/><lb ed="R005" n="0039a04"/>品宗，恐繁不述。</p> <lb ed="X" n="0589a08"/><lb ed="R005" n="0039a05"/><p xml:id="pX03p0589a0801">初真一分半教中通宗者，谓二十部对法及四阿含 <lb ed="X" n="0589a09"/><lb ed="R005" n="0039a06"/>虽多所立，莫不同<anchor xml:id="nkr_note_orig_0589001" n="0589001"/>诠生空之理，是故通名生空法有 <lb ed="X" n="0589a10"/><lb ed="R005" n="0039a07"/>宗也。二别宗者，谓即前之二十对法各立宗别，如宗 <lb ed="X" n="0589a11"/><lb ed="R005" n="0039a08"/>轮论中说，不可具引，略显三宗。</p><p xml:id="pX03p0589a1113" cb:place="inline">一、三世俱有宗，此 <lb ed="X" n="0589a12"/><lb ed="R005" n="0039a09"/>一切有部计，谓过未名色体是实有，同现在故。</p><p xml:id="pX03p0589a1219" cb:place="inline">二、 <lb ed="X" n="0589a13"/><lb ed="R005" n="0039a10"/>法无去来宗。此大众部计，谓去来色体用俱无，唯有 <lb ed="X" n="0589a14"/><lb ed="R005" n="0039a11"/>现法及无为故。</p><p xml:id="pX03p0589a1407" cb:place="inline">三、现通假实宗。此说假部计，谓去 <lb ed="X" n="0589a15"/><lb ed="R005" n="0039a12"/>来二世法定非有，唯有现法，于中在界处是假，在蕴 <lb ed="X" n="0589a16"/><lb ed="R005" n="0039a13"/>是实。经部同此。</p><p xml:id="pX03p0589a1607" cb:place="inline">三、随部宗者，谓即于前二十对法， <lb ed="X" n="0589a17"/><lb ed="R005" n="0039a14"/>一一宗内有多部论，宗有不同。如萨婆多中，婆沙、正 <lb ed="X" n="0589a18"/><lb ed="R005" n="0039a15"/>理、俱舍等，当当部部宗各别故。又如四阿含中，各有 <lb ed="X" n="0589a19"/><lb ed="R005" n="0039a16"/>多部经，诠宗各别。又如正法念、杂宝藏等，幷准应知。 <lb ed="X" n="0589a20"/><lb ed="R005" n="0039a17"/>四、随義宗者，谓即前诸经论中，凡所立義，一一皆有 <lb ed="X" n="0589a21"/><lb ed="R005" n="0039a18"/>宗旨，廣说应知。</p> <lb ed="X" n="0589a22"/><lb ed="R005" n="0039b01"/><p xml:id="pX03p0589a2201">第二、真一分满教中，初、通宗者，谓或有大乘经说真 <lb ed="X" n="0589a23"/><lb ed="R005" n="0039b02"/>俗俱有，或有说言真俗俱空，虽此有异，莫不皆辨生 <lb ed="X" n="0589a24"/><lb ed="R005" n="0039b03"/>法二空，是故通名生法俱空宗也。二、别宗者，谓即于 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0589b" n="0589b"/> <lb ed="X" n="0589b01"/><lb ed="R005" n="0039b04"/>前通宗之内开成两宗。然有两说：一云：一、三性皆空 <lb ed="X" n="0589b02"/><lb ed="R005" n="0039b05"/>宗，如三无性论等。</p><p xml:id="pX03p0589b0208" cb:place="inline">二、三性空有宗，如深密等。此二 <lb ed="X" n="0589b03"/><lb ed="R005" n="0039b06"/>学<anchor xml:id="nkr_note_orig_0589002" n="0589002"/>从互言显密。一云：即真俗俱空有等，是前宗也。谓 <lb ed="X" n="0589b04"/><lb ed="R005" n="0039b07"/>勝義真实故不无，世俗因果不失故是有，此则真俗 <lb ed="X" n="0589b05"/><lb ed="R005" n="0039b08"/>俱有，如深密、瑜伽等。二、若二勝義相尽为空，世俗缘 <lb ed="X" n="0589b06"/><lb ed="R005" n="0039b09"/>生如幻非有，如前所述淸辨比量，此则真俗俱空，如 <lb ed="X" n="0589b07"/><lb ed="R005" n="0039b10"/>大般若等。</p><p xml:id="pX03p0589b0705" cb:place="inline">三、随部宗者，深密以境行果无等为宗， <lb ed="X" n="0589b08"/><lb ed="R005" n="0039b11"/>十轮以<persName>佛</persName>轮等十轮为宗，阿弥陀经以称净土为宗， <lb ed="X" n="0589b09"/><lb ed="R005" n="0039b12"/>大般若十八空为宗。</p><p xml:id="pX03p0589b0909" cb:place="inline">四、随義宗者，谓前深密十轮 <lb ed="X" n="0589b10"/><lb ed="R005" n="0039b13"/>大般若中，随所说義，有所成立，即以为宗。问：大般若 <lb ed="X" n="0589b11"/><lb ed="R005" n="0039b14"/>等亦说色空相即之義，此则正当理事无<g ref="#CB01002">碍</g>，何故列 <lb ed="X" n="0589b12"/><lb ed="R005" n="0039b15"/>在一分满教？</p><p xml:id="pX03p0589b1206" cb:place="inline">答：此色義两宗释异。一分满云：依所 <lb ed="X" n="0589b13"/><lb ed="R005" n="0039b16"/>执性故说为空。具分满云：依他无性故说为空。设依 <lb ed="X" n="0589b14"/><lb ed="R005" n="0039b17"/>後释，而般若中复有说处，是不了義。故大般若五百 <lb ed="X" n="0589b15"/><lb ed="R005" n="0039b18"/>九十二中说三乘五姓毕竟差别，唯说色空依所执 <lb ed="X" n="0589b16"/><lb ed="R005" n="0040a01"/>说，是故且配属前教摄。若所说色空依缘生死性，则 <lb ed="X" n="0589b17"/><lb ed="R005" n="0040a02"/>具分满摄。</p> <lb ed="X" n="0589b18"/><lb ed="R005" n="0040a03"/><p xml:id="pX03p0589b1801">第三真具分满教中，初通宗者，谓此宗中虽说理事 <lb ed="X" n="0589b19"/><lb ed="R005" n="0040a04"/>无<g ref="#CB01002">碍</g><anchor xml:id="nkr_note_orig_0589003" n="0589003"/>真，莫不皆显有为无为非一非异，是故通名为 <lb ed="X" n="0589b20"/><lb ed="R005" n="0040a05"/>无为非一异宗也。二别宗者，谓于前通宗之内分成 <lb ed="X" n="0589b21"/><lb ed="R005" n="0040a06"/>两宗：一理事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗，此即楞伽、密严、维摩、法花、涅槃、 <lb ed="X" n="0589b22"/><lb ed="R005" n="0040a07"/>勝鬘、仁王等经。</p><p xml:id="pX03p0589b2207" cb:place="inline">二、事事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗，谓即此经及<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0589b23"/><lb ed="R005" n="0040a08"/>不思议境界经等。问：花严等亦说理事无<g ref="#CB01002">碍</g>，何独事 <lb ed="X" n="0589b24"/><lb ed="R005" n="0040a09"/>事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗摄？仁王、维摩、涅槃经等亦说事事无<g ref="#CB01002">碍</g>之 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0589c" n="0589c"/> <lb ed="X" n="0589c01"/><lb ed="R005" n="0040a10"/>相，何不事事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗收？</p><p xml:id="pX03p0589c0110" cb:place="inline">答：兼正异故。又仁王等唯 <lb ed="X" n="0589c02"/><lb ed="R005" n="0040a11"/>依业用说故，此经具德相等故。</p><p xml:id="pX03p0589c0213" cb:place="inline">三、随部宗者，初理 <lb ed="X" n="0589c03"/><lb ed="R005" n="0040a12"/>事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗中，如楞伽以五法、三自性、八识、二无我为 <lb ed="X" n="0589c04"/><lb ed="R005" n="0040a13"/>宗，内证圣智所行境界为趣，或以一百八句为宗，一 <lb ed="X" n="0589c05"/><lb ed="R005" n="0040a14"/>心为趣。密严以现法乐住，内证智境为宗。维摩以抑 <lb ed="X" n="0589c06"/><lb ed="R005" n="0040a15"/>挫二乘，显菩提解脱为宗。法花以会三皈一为宗。勝 <lb ed="X" n="0589c07"/><lb ed="R005" n="0040a16"/>鬘以空智如藏及摄受正法为宗。涅槃以<persName>佛</persName>性常住 <lb ed="X" n="0589c08"/><lb ed="R005" n="0040a17"/>为宗。仁王以三种般若为宗。後事事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗中，不思 <lb ed="X" n="0589c09"/><lb ed="R005" n="0040a18"/>议境界经以<persName>如来</persName>不思议境界三昧为宗。</p> <lb ed="X" n="0589c10"/><lb ed="R005" n="0040b01"/><p xml:id="pX03p0589c1001">後别明当部宗者，古来异释，总有七家，前六古说，後 <lb ed="X" n="0589c11"/><lb ed="R005" n="0040b02"/>一现传。前中，一、笈多三藏云：此经以三十二圣观行 <lb ed="X" n="0589c12"/><lb ed="R005" n="0040b03"/>为宗。二、敏法师云：以因果为宗。印法师亦同此说。三、 <lb ed="X" n="0589c13"/><lb ed="R005" n="0040b04"/>远法师云：以花严三昧为宗。由此经意，令观因果成 <lb ed="X" n="0589c14"/><lb ed="R005" n="0040b05"/>三昧故。四、衍法师云：以无障<g ref="#CB01002">碍</g>法界为宗。五、裕法师 <lb ed="X" n="0589c15"/><lb ed="R005" n="0040b06"/>云：以甚深法界心境为宗。法界门中，義分心境，诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0589c16"/><lb ed="R005" n="0040b07"/>证之，以成净土。法界即是一心，诸<persName>佛</persName>证之，以成法身。 <lb ed="X" n="0589c17"/><lb ed="R005" n="0040b08"/>故此经初品内颂云：无尽平等妙法界，悉皆充满如 <lb ed="X" n="0589c18"/><lb ed="R005" n="0040b09"/>来身。又经最後品内，明入法界，故知唯以法界为宗。 <lb ed="X" n="0589c19"/><lb ed="R005" n="0040b10"/>六、光统律师云：以因果理实为宗。</p><p xml:id="pX03p0589c1914" cb:place="inline">二现传者，即是 <lb ed="X" n="0589c20"/><lb ed="R005" n="0040b11"/>本疏所立也。于中二：初简持，後释義。前中谓前六家 <lb ed="X" n="0589c21"/><lb ed="R005" n="0040b12"/>宗内，初三但显所成因果，次二唯明所依理实，後一 <lb ed="X" n="0589c22"/><lb ed="R005" n="0040b13"/>虽该前二，然以名意不具令義不明，故现所传具言 <lb ed="X" n="0589c23"/><lb ed="R005" n="0040b14"/>因果缘起理实法界以为宗趣。</p> <lb ed="X" n="0589c24"/><lb ed="R005" n="0040b15"/><p xml:id="pX03p0589c2401">後释義中二：先释别名，後解通称。谓因果缘起、理实 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0590a" n="0590a"/> <lb ed="X" n="0590a01"/><lb ed="R005" n="0040b16"/>法界唯嘱此经，故名为别，宗趣之目通馀一切。前中 <lb ed="X" n="0590a02"/><lb ed="R005" n="0040b17"/>四：一、因果缘起与理实法界分相别显，二、融理实法 <lb ed="X" n="0590a03"/><lb ed="R005" n="0040b18"/>界以成因果缘起，三、会因果缘起以归理实法界，四、 <lb ed="X" n="0590a04"/><lb ed="R005" n="0041a01"/>双融。次前二门无<g ref="#CB01002">碍</g>存泯。初中有十法、五对：一、无等 <lb ed="X" n="0590a05"/><lb ed="R005" n="0041a02"/>境，此有二种：一、在缠为所信境，二、出障为所证境。二、 <lb ed="X" n="0590a06"/><lb ed="R005" n="0041a03"/>无等心，此亦二种：一、大菩提心为主故，二、喜、捨等心 <lb ed="X" n="0590a07"/><lb ed="R005" n="0041a04"/>为伴故。三、无等行，此亦二种：一、差别行，历位显故；二、 <lb ed="X" n="0590a08"/><lb ed="R005" n="0041a05"/>融摄行，一即一切故。四、无等位，如前行说。五、无等果， <lb ed="X" n="0590a09"/><lb ed="R005" n="0041a06"/>此亦二种：一、依果，谓<name role="" type="person">华藏世界海</name>故；二、正果，谓十身 <lb ed="X" n="0590a10"/><lb ed="R005" n="0041a07"/>故。此上五对，初一是理实法界，次三缘起因，後一缘 <lb ed="X" n="0590a11"/><lb ed="R005" n="0041a08"/>起果也。</p><p xml:id="pX03p0590a1104" cb:place="inline">第二中亦十法五对：一、所信因果；二、差别 <lb ed="X" n="0590a12"/><lb ed="R005" n="0041a09"/>因果；三、平等因果，亦是出现因果；四、成行因果；五、证 <lb ed="X" n="0590a13"/><lb ed="R005" n="0041a10"/>入因果。此门配经，如第二卷疏科文中说。</p><p xml:id="pX03p0590a1317" cb:place="inline">第三中 <lb ed="X" n="0590a14"/><lb ed="R005" n="0041a11"/>亦十法五对，谓即会前理实之因果，而还归于理实。 <lb ed="X" n="0590a15"/><lb ed="R005" n="0041a12"/>所以者何？五对因果，莫不皆以无<g ref="#CB01002">碍</g>法性而为自性， <lb ed="X" n="0590a16"/><lb ed="R005" n="0041a13"/>是故不<g ref="#CB01002">碍</g>即相即性也。</p><p xml:id="pX03p0590a1610" cb:place="inline">第四、双融。次前二门无<g ref="#CB01002">碍</g> <lb ed="X" n="0590a17"/><lb ed="R005" n="0041a14"/>存泯者，谓即于一无<g ref="#CB01002">碍</g>法界，而性相混融，自在成就， <lb ed="X" n="0590a18"/><lb ed="R005" n="0041a15"/>亦有十義：一、由離相故，因果不异理实，即因果非因 <lb ed="X" n="0590a19"/><lb ed="R005" n="0041a16"/>果也；二、由離性故，理实不异因果，即理实非理实也； <lb ed="X" n="0590a20"/><lb ed="R005" n="0041a17"/>三、由離相不壞相故，理实即因果，以非因果为因果 <lb ed="X" n="0590a21"/><lb ed="R005" n="0041a18"/>也；四、由離性不泯性故，因果即理实，以非理实为理 <lb ed="X" n="0590a22"/><lb ed="R005" n="0041b01"/>实也；五、由離相不异離性故，因果理实二俱泯绝，迥 <lb ed="X" n="0590a23"/><lb ed="R005" n="0041b02"/>超言念；六、由不壞不异不泯故，果因理实二俱现前， <lb ed="X" n="0590a24"/><lb ed="R005" n="0041b03"/>炽燃言念；七、由上存泯不相异故，常以绝见闻而见 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0590b" n="0590b"/> <lb ed="X" n="0590b01"/><lb ed="R005" n="0041b04"/>闻故，此即无见闻之见闻也，常以離言念而言念故， <lb ed="X" n="0590b02"/><lb ed="R005" n="0041b05"/>此无言念之言念也；八、由理实性融不可分故，即理 <lb ed="X" n="0590b03"/><lb ed="R005" n="0041b06"/>实之果统摄理实，无不尽即，因随所依而在果中，是 <lb ed="X" n="0590b04"/><lb ed="R005" n="0041b07"/>故<persName>佛</persName>中有菩萨也；九、即理实之因摄義亦尔，是故菩 <lb ed="X" n="0590b05"/><lb ed="R005" n="0041b08"/>萨中有<persName>佛</persName>也；十、因果二位各随所应，收摄无边差别 <lb ed="X" n="0590b06"/><lb ed="R005" n="0041b09"/>诸法，相即相在微细帝网等。此十義中，初七是理事 <lb ed="X" n="0590b07"/><lb ed="R005" n="0041b10"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>宗，後三是事事无<g ref="#CB01002">碍</g>宗。</p> <lb ed="X" n="0590b08"/><lb ed="R005" n="0041b11"/><p xml:id="pX03p0590b0801">後尺通称中，義类繁廣，略显十法五对：一、人法相对， <lb ed="X" n="0590b09"/><lb ed="R005" n="0041b12"/>谓擧人为宗，显法为趣，如<persName>佛</persName>花严之大方廣故。或反 <lb ed="X" n="0590b10"/><lb ed="R005" n="0041b13"/>上，谓大方廣之<persName>佛</persName>花严故。二、理事相对，谓擧事为宗， <lb ed="X" n="0590b11"/><lb ed="R005" n="0041b14"/>会理为趣，或擧理为宗，融事为趣，如擧具分真性故。 <lb ed="X" n="0590b12"/><lb ed="R005" n="0041b15"/>三、境智相对，谓擧境为宗，成观为趣，或擧智为宗，摄 <lb ed="X" n="0590b13"/><lb ed="R005" n="0041b16"/>境为趣，如心性是一等。四、行位相对，谓擧位为宗，成 <lb ed="X" n="0590b14"/><lb ed="R005" n="0041b17"/>行为趣，或擧行为宗，显位为趣，如圆行成圆位。五、因 <lb ed="X" n="0590b15"/><lb ed="R005" n="0041b18"/>果相对，谓擧因为宗，成果为趣，或擧<anchor xml:id="nkr_note_add_0590b1501" n="0590b1501"/><anchor xml:id="beg0590b1501" n="0590b1501"/>果<anchor xml:id="end0590b1501"/>为宗，修因为 <lb ed="X" n="0590b16"/><lb ed="R005" n="0042a01"/>趣。然此宗之与趣，及因果、缘起、理实、法界等，互望融 <lb ed="X" n="0590b17"/><lb ed="R005" n="0042a02"/>镕，相即相在，皆无障<g ref="#CB01002">碍</g>。谓因之果、果之因，或因即果、 <lb ed="X" n="0590b18"/><lb ed="R005" n="0042a03"/>果即因，或因果即缘起，或理实即法界，或因果缘起 <lb ed="X" n="0590b19"/><lb ed="R005" n="0042a04"/>之理实法界，或因果缘起即理实法界，或宗即趣、宗 <lb ed="X" n="0590b20"/><lb ed="R005" n="0042a05"/>之趣，或因果、缘起、理实、法界之宗趣，或即宗趣，皆准 <lb ed="X" n="0590b21"/><lb ed="R005" n="0042a06"/>思之。上来四宗相望，宽狭有三，谓初一唯宽，後一唯 <lb ed="X" n="0590b22"/><lb ed="R005" n="0042a07"/>狭，中间别及随部二部，互宽狭望前後故。此经于三 <lb ed="X" n="0590b23"/><lb ed="R005" n="0042a08"/>通宗，是为、无为、非一异宗摄；于三别宗，是事事无<g ref="#CB01002">碍</g> <lb ed="X" n="0590b24"/><lb ed="R005" n="0042a09"/>宗收；于三随部宗中，是因果、缘起、理实、法界宗；于三 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0590c" n="0590c"/> <lb ed="X" n="0590c01"/><lb ed="R005" n="0042a10"/>一随義宗内，即诸法相即、相在、相摄、相入等宗。于色 <lb ed="X" n="0590c02"/><lb ed="R005" n="0042a11"/>大小无增减，于时长短无延促，馀一切義准应知。第 <lb ed="X" n="0590c03"/><lb ed="R005" n="0042a12"/>六、宗趣门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0590c04"/><lb ed="R005" n="0042a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七显義分齐</cb:mulu><p xml:id="pX03p0590c0401">第七、显義分齐者，于中有别有通。别谓随会、随品、随 <lb ed="X" n="0590c05"/><lb ed="R005" n="0042a14"/>文句字等，一一皆有義分齐故。通谓一部大宗義之 <lb ed="X" n="0590c06"/><lb ed="R005" n="0042a15"/>分齐。今此所辨，唯通非别，谓即事事无<g ref="#CB01002">碍</g>法界宗中 <lb ed="X" n="0590c07"/><lb ed="R005" n="0042a16"/>義之分齐尔。于中二：初辨相，後问答。前中三：一、体事， <lb ed="X" n="0590c08"/><lb ed="R005" n="0042a17"/>二、德相，三、业用。初体事者，即是德用所依。此通二种： <lb ed="X" n="0590c09"/><lb ed="R005" n="0042a18"/>一、纯净无漏，是德相所依体事；二、通漏无漏，是业用 <lb ed="X" n="0590c10"/><lb ed="R005" n="0042b01"/>所依体事。今通前二体事，略擧十法，馀可思准，谓色、 <lb ed="X" n="0590c11"/><lb ed="R005" n="0042b02"/>心、时、处、身、方、教、義、行、位。初色者，谓外器世间能造、所 <lb ed="X" n="0590c12"/><lb ed="R005" n="0042b03"/>造，下至微尘，上至廣刹，及中一切所有事物。二、心者， <lb ed="X" n="0590c13"/><lb ed="R005" n="0042b04"/>谓<persName>佛</persName>、菩萨及诸众生，所有染净心及心法。三、时者，谓 <lb ed="X" n="0590c14"/><lb ed="R005" n="0042b05"/>迦罗时、三摩耶时，大劫、小劫、九世、十世，下至一刹那 <lb ed="X" n="0590c15"/><lb ed="R005" n="0042b06"/>等。四、处者，谓尽十方世界，依色所显大小<anchor xml:id="nkr_note_orig_0590001" n="0590001"/>方量，上至 <lb ed="X" n="0590c16"/><lb ed="R005" n="0042b07"/>廣刹，下至一尘毛端等处。五、身者，谓<persName>佛</persName>身、菩萨身、二 <lb ed="X" n="0590c17"/><lb ed="R005" n="0042b08"/>乘人身，乃至一切众生身，下至一毛孔，上至全身。六、 <lb ed="X" n="0590c18"/><lb ed="R005" n="0042b09"/>方者，谓东方、南方，乃至上方、下方，上至尽十方虚空 <lb ed="X" n="0590c19"/><lb ed="R005" n="0042b10"/>界分，下至一毛端量处。七、教，谓能诠名、句、字、声，及通 <lb ed="X" n="0590c20"/><lb ed="R005" n="0042b11"/>一切，下至一名、一句、一字、一声、一光香等，上至种种 <lb ed="X" n="0590c21"/><lb ed="R005" n="0042b12"/>无量差别名、句、字等。八、義者，谓教之所诠一切法门， <lb ed="X" n="0590c22"/><lb ed="R005" n="0042b13"/>下至一義，上至一切。九、行者，谓诸菩萨所有修行无 <lb ed="X" n="0590c23"/><lb ed="R005" n="0042b14"/>边行海，下至一行，上至无尽。十、位者，谓三贤、十地等， <lb ed="X" n="0590c24"/><lb ed="R005" n="0042b15"/>上至<persName>佛</persName>位，下至十住初心等。</p> <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0591a" n="0591a"/> <lb ed="X" n="0591a01"/><lb ed="R005" n="0042b16"/><p xml:id="pX03p0591a0101">第二、德相者，第八迴向说真如一百门德，皆名真如 <lb ed="X" n="0591a02"/><lb ed="R005" n="0042b17"/>相。又起信论云：真如相大者，具足无量性功德故。此 <lb ed="X" n="0591a03"/><lb ed="R005" n="0042b18"/>德即是相，名德相也。今此将显如所起果，故以如德 <lb ed="X" n="0591a04"/><lb ed="R005" n="0043a01"/>而名其果。就此门中二：先通辨德相因，後别显德相 <lb ed="X" n="0591a05"/><lb ed="R005" n="0043a02"/>果。前中谓<persName>佛</persName>菩萨从初发意修诸行时，一一皆与法 <lb ed="X" n="0591a06"/><lb ed="R005" n="0043a03"/>性相应，常观诸法若同类、若异类，若同体、若异体，若 <lb ed="X" n="0591a07"/><lb ed="R005" n="0043a04"/>杂染、若淸净，相虽差别，其性是一，所谓无性。以无性 <lb ed="X" n="0591a08"/><lb ed="R005" n="0043a05"/>故，性相无<g ref="#CB01002">碍</g>。此相彼相既同一性，相随性而融通，是 <lb ed="X" n="0591a09"/><lb ed="R005" n="0043a06"/>故此事彼事成即在等，无障<g ref="#CB01002">碍</g>也。又由大愿迴向善 <lb ed="X" n="0591a10"/><lb ed="R005" n="0043a07"/>根同如相故，证净法界，所感依正还同真性，具足一 <lb ed="X" n="0591a11"/><lb ed="R005" n="0043a08"/>切无边无<g ref="#CB01002">碍</g>德相。<note place="inline">普贤行品云：何况最勝智，三世诸<persName>佛</persName>法，从于法界生，充满<persName>如来</persName>地。</note> <lb ed="X" n="0591a12"/><lb ed="R005" n="0043a09"/>真如性既具过恒沙德，真所起事德量亦然。是故此 <lb ed="X" n="0591a13"/><lb ed="R005" n="0043a10"/>事及德同无为性，非相所迁，非分限取，唯普眼见，非 <lb ed="X" n="0591a14"/><lb ed="R005" n="0043a11"/>馀境界。今略擧真如十种德相，以显此中体事德相。 <lb ed="X" n="0591a15"/><lb ed="R005" n="0043a12"/>第八迴向云：譬如真如与一切法而共相应，不相捨 <lb ed="X" n="0591a16"/><lb ed="R005" n="0043a13"/>離，不離诸法，恒守本性，无有改变，无所不在。一切法 <lb ed="X" n="0591a17"/><lb ed="R005" n="0043a14"/>中性常平等，性常随顺，与一切法同其体性，常住无 <lb ed="X" n="0591a18"/><lb ed="R005" n="0043a15"/>尽，普摄诸法，一切法中毕竟无尽。释曰：此十德相，凡 <lb ed="X" n="0591a19"/><lb ed="R005" n="0043a16"/>有其一必具馀九，具馀九具百具<anchor xml:id="nkr_note_orig_0591001" n="0591001"/>十具过恒沙，如八 <lb ed="X" n="0591a20"/><lb ed="R005" n="0043a17"/>德水。何以故？同体性故、无分限故。法界体事既全如 <lb ed="X" n="0591a21"/><lb ed="R005" n="0043a18"/>起，是故一一具馀一切。今且依总别分相略辨十门， <lb ed="X" n="0591a22"/><lb ed="R005" n="0043b01"/>馀应思准。谓一由法界体事一一皆有同法性中与 <lb ed="X" n="0591a23"/><lb ed="R005" n="0043b02"/>一切法而共相应不相捨離德故，一一随应同时具 <lb ed="X" n="0591a24"/><lb ed="R005" n="0043b03"/>足一切体德。二由此彼事各有同法性中不離诸法 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0591b" n="0591b"/> <lb ed="X" n="0591b01"/><lb ed="R005" n="0043b04"/>德故，相望有相即德。三由此彼事各有同法性中无 <lb ed="X" n="0591b02"/><lb ed="R005" n="0043b05"/>所不在德，相望有相在德。四由诸体事各有同法性 <lb ed="X" n="0591b03"/><lb ed="R005" n="0043b06"/>中性常随顺德及恒守本性无改变德故，一一随应 <lb ed="X" n="0591b04"/><lb ed="R005" n="0043b07"/>有隐显德。五由此彼事各有同法性中与一切法共 <lb ed="X" n="0591b05"/><lb ed="R005" n="0043b08"/>相应德故，相望有主伴德。六由诸体事各有同法性 <lb ed="X" n="0591b06"/><lb ed="R005" n="0043b09"/>中与一切法同体性德故，一一即是一切诸法德。七 <lb ed="X" n="0591b07"/><lb ed="R005" n="0043b10"/>由诸体事各有同法性中常住无尽德故，一一自具 <lb ed="X" n="0591b08"/><lb ed="R005" n="0043b11"/>无尽法德。八由诸体事各有同法性中普摄诸法德 <lb ed="X" n="0591b09"/><lb ed="R005" n="0043b12"/>及一切法中性常平等德故，一一随应有纯杂德。九 <lb ed="X" n="0591b10"/><lb ed="R005" n="0043b13"/>由诸事一一皆有同法性中普摄于法德故，一一随 <lb ed="X" n="0591b11"/><lb ed="R005" n="0043b14"/>应具微细德。十由诸体事一一各有同法性中无所 <lb ed="X" n="0591b12"/><lb ed="R005" n="0043b15"/>不在德及一切法中毕竟无尽德故，互望褈褈有如 <lb ed="X" n="0591b13"/><lb ed="R005" n="0043b16"/>因陀罗网德也。</p> <lb ed="X" n="0591b14"/><lb ed="R005" n="0043b17"/><p xml:id="pX03p0591b1401">二、别显德相果者，準前略显十种德相，馀类应知。</p> <lb ed="X" n="0591b15"/><lb ed="R005" n="0043b18"/><p xml:id="pX03p0591b1501">初同时具足相应德者，谓後九门所有体事同类异 <lb ed="X" n="0591b16"/><lb ed="R005" n="0044a01"/>类，及中一多大小长短位上下等，同时具足在于一 <lb ed="X" n="0591b17"/><lb ed="R005" n="0044a02"/>法。是故此门为後九门之总，後九是此一门之别。然 <lb ed="X" n="0591b18"/><lb ed="R005" n="0044a03"/>以总别不相離故，凡擧一法必具所馀一切门者，是 <lb ed="X" n="0591b19"/><lb ed="R005" n="0044a04"/>此门摄。若擧一法但具当自一门法者，是馀门摄。<note place="inline">华藏 <lb ed="X" n="0591b20"/><lb ed="R005" n="0044a05"/>颂云：<name role="" type="person">华藏世界</name>所有尘，一一尘中见法界。妙严品初显<persName>佛</persName>法界身德云：譬如虚空具含众像。旧经？性起品云：三 <lb ed="X" n="0591b21"/><lb ed="R005" n="0044a06"/>世一切劫，<persName>佛</persName>刹及诸法，诸根心心法，一切虚妄法，于一<persName>佛</persName>身上，此法皆悉现，是故说菩提，无量无有边。</note></p> <lb ed="X" n="0591b22"/><lb ed="R005" n="0044a07"/><p xml:id="pX03p0591b2201">二、相即德者，谓诸体事同类、异类，及中一多、大小、长 <lb ed="X" n="0591b23"/><lb ed="R005" n="0044a08"/>短、位上下等相望。此中同异体事相望，但各两句，谓 <lb ed="X" n="0591b24"/><lb ed="R005" n="0044a09"/>此即彼、彼即此等。其中同类体上一多等相望，或有 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0591c" n="0591c"/> <lb ed="X" n="0591c01"/><lb ed="R005" n="0044a10"/>六句，谓此一即彼一、多即多、一即多、多即一、一即多、 <lb ed="X" n="0591c02"/><lb ed="R005" n="0044a11"/>一多即一多，乃至馀大小、长短、位上下等互望皆尔。 <lb ed="X" n="0591c03"/><lb ed="R005" n="0044a12"/>异类体上互望相即，当知亦尔。思准可知。<note place="inline">十住品云：一即是多 <lb ed="X" n="0591c04"/><lb ed="R005" n="0044a13"/>多即一，文随于義義随文，如是一切辗转成。释曰：既云辗转，即是异体也。四十七云：诸<persName>佛</persName>知一切<persName>佛</persName>语即一<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0591c05"/><lb ed="R005" n="0044a14"/>语，知三世一切劫即一刹那。初发心品云：以发心故，即与三世一切诸<persName>佛</persName>体性平等。乃至云：真实智慧等者，此 <lb ed="X" n="0591c06"/><lb ed="R005" n="0044a15"/>显位上下相即也。七十八云：弥勒告众云：言馀诸菩萨经无量百千亿那由他劫，乃能满足菩萨行愿，乃能亲 <lb ed="X" n="0591c07"/><lb ed="R005" n="0044a16"/>近诸<persName>佛</persName>菩萨。此长者子于一生内则能净<persName>佛</persName>刹。乃至云：则能具足普贤诸行。释曰：此显行位及时相即也。</note></p> <lb ed="X" n="0591c08"/><lb ed="R005" n="0044a17"/><p xml:id="pX03p0591c0801">三、相在德者，谓诸体事同类、异类，及中一多、大小、长 <lb ed="X" n="0591c09"/><lb ed="R005" n="0044a18"/>短、位上下等相望，是故非但一多相容。此中体事同 <lb ed="X" n="0591c10"/><lb ed="R005" n="0044b01"/>类自相望，但各两句，谓彼在此，此在彼。若异类及中 <lb ed="X" n="0591c11"/><lb ed="R005" n="0044b02"/>一多等相望，各有六句。初六句者，且如身土相望，依 <lb ed="X" n="0591c12"/><lb ed="R005" n="0044b03"/>中有依，正中有正，依中有正，正中有依，依中有依正， <lb ed="X" n="0591c13"/><lb ed="R005" n="0044b04"/>正中有正依，馀体事准思。後六句者，谓一中有一，多 <lb ed="X" n="0591c14"/><lb ed="R005" n="0044b05"/>中有多，一中有多，多中有一，一中有多一，多中有一 <lb ed="X" n="0591c15"/><lb ed="R005" n="0044b06"/>多，馀大小等准之。<note place="inline">普贤三昧品初说<persName>佛</persName>身中有国土及诸<persName>佛</persName>菩萨等者，是正中有依正也。初 <lb ed="X" n="0591c16"/><lb ed="R005" n="0044b07"/>发心品云一微尘中无量刹，无量诸<persName>佛</persName>及<persName>佛</persName>子，诸刹各别无杂乱等者，是依中有依正也。现相品云<persName>如来</persName>一一 <lb ed="X" n="0591c17"/><lb ed="R005" n="0044b08"/>毛孔中，一切刹尘诸<persName>佛</persName>坐，菩萨众会共围绕等，七十九云善财入楼阁，见种种境界，乃至云又见其中有无量 <lb ed="X" n="0591c18"/><lb ed="R005" n="0044b09"/>百千诸妙楼阁，一一严饰，皆悉如前，廣博严丽，同于虚空，不相障<g ref="#CB01002">碍</g>，亦不杂乱，于一处中见一切处，一切处中 <lb ed="X" n="0591c19"/><lb ed="R005" n="0044b10"/>悉如是见。释曰：此百千阁，分量皆等，不碍内外，互相容在，而不相杂。</note></p> <lb ed="X" n="0591c20"/><lb ed="R005" n="0044b11"/><p xml:id="pX03p0591c2001">四隐显德者，谓诸体事同类异类，及中一多大小长 <lb ed="X" n="0591c21"/><lb ed="R005" n="0044b12"/>短位上下等，一一随应有隐有显。如见此者不见彼， <lb ed="X" n="0591c22"/><lb ed="R005" n="0044b13"/>见彼者不见此，虽不互见而各收尽，虽各收尽而不 <lb ed="X" n="0591c23"/><lb ed="R005" n="0044b14"/>相杂。如见既尔，闻等随应知亦然。如一人身，六亲所 <lb ed="X" n="0591c24"/><lb ed="R005" n="0044b15"/>望虽各不同，然各全得亦不杂乱。<note place="inline">夜摩偈赞云：十方一切处，皆谓<persName>佛</persName>在 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0592a" n="0592a"/> <lb ed="X" n="0592a01"/><lb ed="R005" n="0044b16"/>此，或见在人间，或见在天宫。十定品第七定云：或见<persName>佛</persName>身其量七肘，或见八肘九肘十肘，乃至或见<persName>佛</persName>身量等 <lb ed="X" n="0592a02"/><lb ed="R005" n="0044b17"/>不可说不可说世界，<persName>如来</persName>本身无增无减。譬如月轮，<name role="" type="person">阎浮提</name>人见其形小而亦不减，月中住者见其形大而亦 <lb ed="X" n="0592a03"/><lb ed="R005" n="0044b18"/>不增。释曰：如<persName>佛</persName>身隐显既尔，当知言音依果所有，及一切法门教義行位等亦然。诸大菩萨成就如是法界体 <lb ed="X" n="0592a04"/><lb ed="R005" n="0045a01"/>事德相者，幷准可知。</note></p> <lb ed="X" n="0592a05"/><lb ed="R005" n="0045a02"/><p xml:id="pX03p0592a0501">五、主伴德者，谓诸体事同类异类，及中一多大小位 <lb ed="X" n="0592a06"/><lb ed="R005" n="0045a03"/>上下等相望。此中據两法<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a0601" n="0592a0601"/><anchor xml:id="beg0592a0601" n="0592a0601"/>已<anchor xml:id="end0592a0601"/>去互隐显相望，不同前 <lb ed="X" n="0592a07"/><lb ed="R005" n="0045a04"/>门但一法上即有隐显<note place="inline">诸会中说普贤等类辅翼之众皆是果海，菩萨更相主助 <lb ed="X" n="0592a08"/><lb ed="R005" n="0045a05"/>同遍法界，主主不幷、伴伴不俱，主伴伴主同时成就。又修多罗光明总持三昧，乃至菩萨无边行海，皆有主伴， <lb ed="X" n="0592a09"/><lb ed="R005" n="0045a06"/>如第二中说</note>。</p> <lb ed="X" n="0592a10"/><lb ed="R005" n="0045a07"/><p xml:id="pX03p0592a1001">六、同体成即德，谓诸体事同类、异类，及中一多、大小、 <lb ed="X" n="0592a11"/><lb ed="R005" n="0045a08"/>长短、位上下等，一一即是一切诸法。此中不同前相 <lb ed="X" n="0592a12"/><lb ed="R005" n="0045a09"/>即门，前據此彼相望相即，此约即体，是一即是一切 <lb ed="X" n="0592a13"/><lb ed="R005" n="0045a10"/>诸法。此中不同造色地即是一切法，如体事能造色 <lb ed="X" n="0592a14"/><lb ed="R005" n="0045a11"/>地即是水等，亦即所造香、味、触等，亦即异类心、心法， <lb ed="X" n="0592a15"/><lb ed="R005" n="0045a12"/>乃至一切悉亦如是，馀一切法一一亦然，幷应类准。 <lb ed="X" n="0592a16"/><lb ed="R005" n="0045a13"/><note place="inline">妙严第一云：其身充满一切世间，其音普顺十方国土，<persName>如来</persName>所处宫殿楼阁充遍十方。第二云：十方虚空可知 <lb ed="X" n="0592a17"/><lb ed="R005" n="0045a14"/>量，<persName>佛</persName>毛孔量不可得。又说依即正，谓摩尼幢放光说法，菩提树亦尔，幷出菩萨众，狮子座亦然。又见毛孔中说 <lb ed="X" n="0592a18"/><lb ed="R005" n="0045a15"/>法，乃至眼即耳等，不同权宗诸根互用。夜摩偈赞云：<persName>佛</persName>坐夜摩宫，普遍十方界，此事甚奇特，世间所稀有。七十 <lb ed="X" n="0592a19"/><lb ed="R005" n="0045a16"/>六说：<name role="" type="person">摩耶夫人</name>如常之身，能容十<persName>佛</persName>刹微尘数菩萨，幷各乘宫殿及八万龙王，皆在胎中而不迫窄。七十八云： <lb ed="X" n="0592a20"/><lb ed="R005" n="0045a17"/>弥勒菩萨谓善财言：汝但遍观楼阁，则能了知学菩萨修、行菩萨道。释曰：此色法即是教義也。八十云：善财从 <lb ed="X" n="0592a21"/><lb ed="R005" n="0045a18"/>初发心乃至得见普贤<anchor xml:id="nkr_note_add_0592a2101" n="0592a2101"/><anchor xml:id="beg0592a2101" n="0592a2101"/>已<anchor xml:id="end0592a2101"/>前，中间所入一切诸<persName>佛</persName>刹海，今于普贤一毛孔内一念所入诸<persName>佛</persName>刹土，过不可说不 <lb ed="X" n="0592a22"/><lb ed="R005" n="0045b01"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0592001" n="0592001"/>可说<persName>佛</persName>刹微尘数世界，如是而行缘尽〔来〕来劫，犹不能知一毛孔中刹海次第乃至边际。释曰：此显一毛孔量 <lb ed="X" n="0592a23"/><lb ed="R005" n="0045b02"/>不增，即如是廣大也。</note></p> <lb ed="X" n="0592a24"/><lb ed="R005" n="0045b03"/><p xml:id="pX03p0592a2401">七、具足无尽德者，谓诸体事同类异类，及中一多、大 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0592b" n="0592b"/> <lb ed="X" n="0592b01"/><lb ed="R005" n="0045b04"/>小长短、位上下等，一一自体皆无穷尽。如水中文，此 <lb ed="X" n="0592b02"/><lb ed="R005" n="0045b05"/>不同後。如帝网德，此但当体即具无尽，彼依互在重 <lb ed="X" n="0592b03"/><lb ed="R005" n="0045b06"/>重无尽。又亦不同微细德相，彼據一中多法齐现，此 <lb ed="X" n="0592b04"/><lb ed="R005" n="0045b07"/>约一一即无尽穷。<note place="inline">妙严品云：<persName>佛</persName>身普遍诸大会，充满法界无穷尽。又云：其菩提树恒出 <lb ed="X" n="0592b05"/><lb ed="R005" n="0045b08"/>妙音，说种种法无有尽极。十住品颂云：欲具演说一句法，阿僧祇劫无穷尽，而今文義各不同，菩萨以此初发 <lb ed="X" n="0592b06"/><lb ed="R005" n="0045b09"/>心。六十五说：具足优婆夷于一小器中出一切资具饮食等，毕竟无尽，然不减少。释曰：此皆体德自在，非约解 <lb ed="X" n="0592b07"/><lb ed="R005" n="0045b10"/>脱等业用。</note></p> <lb ed="X" n="0592b08"/><lb ed="R005" n="0045b11"/><p xml:id="pX03p0592b0801">八、纯杂德者，谓诸体事，同类异类，及中一多，大小长 <lb ed="X" n="0592b09"/><lb ed="R005" n="0045b12"/>短，位上下等相望，各具普别。然普与别，非即非離，融 <lb ed="X" n="0592b10"/><lb ed="R005" n="0045b13"/>无障碍。非即故，诸体诸德，繁兴万品。非離故，一体一 <lb ed="X" n="0592b11"/><lb ed="R005" n="0045b14"/>德，即为究竟。<note place="inline">妙严品说：诸异生众，及馀同生，各各唯得一解脱门，是纯门也。普贤菩萨，得不 <lb ed="X" n="0592b12"/><lb ed="R005" n="0045b15"/>思议诸解脱门，是杂门也。六十五云：慈行童女，见三十六恒河沙<persName>佛</persName>，彼诸<persName>如来</persName>，各以异门，令慈行入般若波罗 <lb ed="X" n="0592b13"/><lb ed="R005" n="0045b16"/>蜜普莊严门者，此纯杂无碍也。又善财童子所求诸善知识，各言：我唯知此法门。又皆云：多劫唯修。此纯门也。 <lb ed="X" n="0592b14"/><lb ed="R005" n="0045b17"/>彼诸善知识，皆推进云：诸大菩萨，种种知见，种种修行，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0592002" n="0592002"/>〔种〕证得者，此杂门也。自言唯一，他推有多，自他虽异，然 <lb ed="X" n="0592b15"/><lb ed="R005" n="0045b18"/>属一身，此亦纯杂无碍也。又善财普获诸善知识解行德证，亦杂门尔。上下文中，更有此类，准知。</note></p> <lb ed="X" n="0592b16"/><lb ed="R005" n="0046a01"/><p xml:id="pX03p0592b1601">九微细德者，谓诸体事同类异类，及中一多大小长 <lb ed="X" n="0592b17"/><lb ed="R005" n="0046a02"/>短位上下等，一一之中即具诸法。此不同前相在之 <lb ed="X" n="0592b18"/><lb ed="R005" n="0046a03"/>義，彼约解别体别德相望相在，此但当法即具一切 <lb ed="X" n="0592b19"/><lb ed="R005" n="0046a04"/>炳然齐著。<note place="inline">此门亦可名普门德，故七十一云：寂静音海谓善财言：此菩萨念念出生廣大喜莊 <lb ed="X" n="0592b20"/><lb ed="R005" n="0046a05"/>严解脱门者，即是普门，于一事普见一切诸神变故。第九迴向中说微细智微细境各七十二门，不可繁引。六 <lb ed="X" n="0592b21"/><lb ed="R005" n="0046a06"/>十二中善财于德雲比丘所闻勝进行法，廣说念<persName>佛</persName>门中云：住微细念<persName>佛</persName>门，于一毛端处有不可说<persName>如来</persName>出现， <lb ed="X" n="0592b22"/><lb ed="R005" n="0046a07"/>悉至其所而承事故。又離世间品说菩萨有十种甚微细至相，依之总名微细，相容安立。今分德用，彼文属用， <lb ed="X" n="0592b23"/><lb ed="R005" n="0046a08"/>如後业用门具引应知。</note></p> <lb ed="X" n="0592b24"/><lb ed="R005" n="0046a09"/><p xml:id="pX03p0592b2401">十、如因陀罗德者，谓诸体事同类异类，及中一多大 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0592c" n="0592c"/> <lb ed="X" n="0592c01"/><lb ed="R005" n="0046a10"/>小长短位上下等，相望此门據互相容在，辗转褈褈 <lb ed="X" n="0592c02"/><lb ed="R005" n="0046a11"/>无有穷尽。<note place="inline">阿僧祇品颂中从不可言说诸<persName>佛</persName>刹至此刹为尘说更难等有四重也。又四十七云： <lb ed="X" n="0592c03"/><lb ed="R005" n="0046a12"/>诸<persName>佛</persName>有十种知一切法尽无有馀。乃至第十云：知一切法界中如因陀罗网差别尽无有馀。</note></p> <lb ed="X" n="0592c04"/><lb ed="R005" n="0046a13"/><p xml:id="pX03p0592c0401">上来十种德相，于前纯净无漏体事，一一具有，是故 <lb ed="X" n="0592c05"/><lb ed="R005" n="0046a14"/>成百成千等门也。</p><p xml:id="pX03p0592c0508" cb:place="inline">第三、业用中二：先通显所因，後 <lb ed="X" n="0592c06"/><lb ed="R005" n="0046a15"/>别辨其相。前中谓<persName>佛</persName>菩萨成就无<g ref="#CB01002">碍</g>法界相应三昧， <lb ed="X" n="0592c07"/><lb ed="R005" n="0046a16"/>通明解脱陀罗尼等。用前体事，对应度者，转变自在。 <lb ed="X" n="0592c08"/><lb ed="R005" n="0046a17"/>此所转境，通于染净，如後所引。</p> <lb ed="X" n="0592c09"/><lb ed="R005" n="0046a18"/><p xml:id="pX03p0592c0901">二、别辨相中，略显十类，馀可准知。谓同时具足相应、 <lb ed="X" n="0592c10"/><lb ed="R005" n="0046b01"/>相即、相在、相入、相作、纯杂、隐显、主伴、微细，如因陀罗 <lb ed="X" n="0592c11"/><lb ed="R005" n="0046b02"/>网。</p><p xml:id="pX03p0592c1102" cb:place="inline">初同时具足相应用者，谓以诸体事同类异类， <lb ed="X" n="0592c12"/><lb ed="R005" n="0046b03"/>及中一多、大小延促、去住染净、定散位上下等对应 <lb ed="X" n="0592c13"/><lb ed="R005" n="0046b04"/>度者，随于一法即普示现後之九门同时具足，乃至 <lb ed="X" n="0592c14"/><lb ed="R005" n="0046b05"/>尽法界所有染净法无不同时具足相应。所以者何？ <lb ed="X" n="0592c15"/><lb ed="R005" n="0046b06"/>一切染法一真性故，一切净法真所起故，故于堪应 <lb ed="X" n="0592c16"/><lb ed="R005" n="0046b07"/>者现此境界。<note place="inline">普贤三昧品云：能令一切国土微尘悉能容受无边法界。第十行文云：此菩萨 <lb ed="X" n="0592c17"/><lb ed="R005" n="0046b08"/>于其身中现一切刹、一切众生、一切法、一切诸<persName>佛</persName>。八十云：善财见普贤一一身分、一一毛孔有十方一切世界、 <lb ed="X" n="0592c18"/><lb ed="R005" n="0046b09"/>三千界中地水等轮、诸山河海、人天宫殿，时劫<persName>佛</persName>菩萨如见现在世界，如是前际後际一切世界中悉尔明见， <lb ed="X" n="0592c19"/><lb ed="R005" n="0046b10"/>乃至十方刹尘中现三世一切境界、一切<persName>佛</persName>刹、一切众生、一切<persName>佛</persName>出兴、一切菩萨及闻<persName>佛</persName>菩萨众生言音。释曰： <lb ed="X" n="0592c20"/><lb ed="R005" n="0046b11"/>此一普贤身遍十方一切世界尘内无边<persName>佛</persName>会中，一一毛孔现法界中所有诸法，莫不皆令同时具足也。</note></p> <lb ed="X" n="0592c21"/><lb ed="R005" n="0046b12"/><p xml:id="pX03p0592c2101">二、相即用者，谓以诸体事同类、异类，及中一多、大小、 <lb ed="X" n="0592c22"/><lb ed="R005" n="0046b13"/>长短、去住、染净、定散位、上下等，相望成用。<note place="inline">忉利、夜摩、兜率等三 <lb ed="X" n="0592c23"/><lb ed="R005" n="0046b14"/>处，陞天品中皆云：尔时<persName>佛</persName>神力故，不離于此菩提树下，而上陞天宫者，此显坐即陞，陞即坐也。五十三云：菩萨 <lb ed="X" n="0592c24"/><lb ed="R005" n="0046b15"/>有十种入劫智，所谓入可数劫，即是不可数劫，乃至入劫即一念，入一念即劫。释曰：此上约异体相望，显相即 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0593a" n="0593a"/> <lb ed="X" n="0593a01"/><lb ed="R005" n="0046b16"/>用。若得同体，亦有即義，而不名相。準前德相第六，此应名同体成即用。五十六云：菩萨有十种遊戏，乃至第十 <lb ed="X" n="0593a02"/><lb ed="R005" n="0046b17"/>云：菩萨不分身，遍一切<persName>佛</persName>会者，此一身即是一切身故也。<name role="" type="person">摩耶夫人</name>如常之身，量同虚空者，若依大愿智、幻解 <lb ed="X" n="0593a03"/><lb ed="R005" n="0046b18"/>脱力而成就说，亦即是此业用门也。勝热婆罗门刀山火聚，即无分别慧，能断惑网，破痴暗故。七十七说善财 <lb ed="X" n="0593a04"/><lb ed="R005" n="0047a01"/>歎楼阁云：不动本处，能普诣一切<persName>佛</persName>刹者住处；不離一毛端处，而普现身一切世界者住处。释曰：此皆一即一 <lb ed="X" n="0593a05"/><lb ed="R005" n="0047a02"/>切也。</note></p> <lb ed="X" n="0593a06"/><lb ed="R005" n="0047a03"/><p xml:id="pX03p0593a0601">三相在用者，谓以诸体事同类异类，及中一多、大小、 <lb ed="X" n="0593a07"/><lb ed="R005" n="0047a04"/>长短、去住、染净、定、散位、上下等，相望成用。此中有二 <lb ed="X" n="0593a08"/><lb ed="R005" n="0047a05"/>六句，準前德相相在中说。<note place="inline">现相品：一一尘中无量身，复现种种莊严刹，三世所 <lb ed="X" n="0593a09"/><lb ed="R005" n="0047a06"/>有一切劫，一刹那中悉能现。贤首品云：一微尘中入三昧，成就一切微尘定，而彼微尘亦不增，于一普现难思 <lb ed="X" n="0593a10"/><lb ed="R005" n="0047a07"/>刹。彼一尘内众多刹，或有有<persName>佛</persName>或无<persName>佛</persName>，或有杂染或淸净，或有廣大或狭小。乃至云：如一尘中所示现，一切微 <lb ed="X" n="0593a11"/><lb ed="R005" n="0047a08"/>尘悉亦然。此大名称诸圣人，三昧解脱神通力。第九迴向云：此菩萨以无著无缚解脱心，于一毛端量处，悉能 <lb ed="X" n="0593a12"/><lb ed="R005" n="0047a09"/>包容尽虚空遍法界不可说不可说一切国土，皆使明见。如一毛端量遍法界，虚空界一一毛端量处，悉亦如 <lb ed="X" n="0593a13"/><lb ed="R005" n="0047a10"/>是。又云：于一念中现一众生不可说不可说劫念心，乃至现一切众生尔所劫念心。六十八云：一一毛孔内，各 <lb ed="X" n="0593a14"/><lb ed="R005" n="0047a11"/>现无数身，一一毛孔内，各现无数刹。释曰：上下文中同此门者准之。</note></p> <lb ed="X" n="0593a15"/><lb ed="R005" n="0047a12"/><p xml:id="pX03p0593a1501">四、相入用者，谓以诸体事同类、异类，及中一多、大小、 <lb ed="X" n="0593a16"/><lb ed="R005" n="0047a13"/>长短、去住、染净定、散位、上下等，相望成用。此亦同前， <lb ed="X" n="0593a17"/><lb ed="R005" n="0047a14"/>有二、六句<note place="inline">十行品云：能于一一三昧中普入无数诸三昧，无量无边诸国土悉令共入一微尘。 <lb ed="X" n="0593a18"/><lb ed="R005" n="0047a15"/>第八迴向云：此菩萨于一毛孔中普能容纳一切国土。第九迴向云：于一身中悉能包纳尽法界不可说不可 <lb ed="X" n="0593a19"/><lb ed="R005" n="0047a16"/>说身，而众生界无增无减。如一身，乃至周遍法界一切身悉亦如是。十地品云：第十地菩萨知<persName>佛</persName>十种入劫智， <lb ed="X" n="0593a20"/><lb ed="R005" n="0047a17"/>所谓一劫入多劫、多劫入一劫，乃至长劫入短劫、短劫入长劫。十定品第二定云：三千世界微尘数三千大千 <lb ed="X" n="0593a21"/><lb ed="R005" n="0047a18"/>世界悉入是菩萨身，是菩萨身亦入是诸世界。第十定云：菩萨自见其身往彼众会，亦自见身普入诸地。释曰： <lb ed="X" n="0593a22"/><lb ed="R005" n="0047b01"/>此文即是诸位相入也。普贤行品云：菩萨有十种普入，谓一切世界入一毛道、一毛道入一切世界，乃至云一 <lb ed="X" n="0593a23"/><lb ed="R005" n="0047b02"/>世入一切世、一切世入一世。離世间品十种无碍用中亦说众生一多相入。六十云：上方菩萨以自在力令一 <lb ed="X" n="0593a24"/><lb ed="R005" n="0047b03"/>切世界辗转相入。六十一云：此诸菩萨入一切无诤境界，乃至能令小大自在相入，此一切方普入一方。释曰： <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0593b" n="0593b"/> <lb ed="X" n="0593b01"/><lb ed="R005" n="0047b04"/>此约方体事显相入也</note>。</p> <lb ed="X" n="0593b02"/><lb ed="R005" n="0047b05"/><p xml:id="pX03p0593b0201">五、相作用者，谓以诸体事，同类、异类，及中、一、多、大、小、 <lb ed="X" n="0593b03"/><lb ed="R005" n="0047b06"/>长、短、去、住、染、净、定、散位、上、下等，相望成用。此亦同前， <lb ed="X" n="0593b04"/><lb ed="R005" n="0047b07"/>有二六句。<note place="inline">第八地前颂云：大刹随念变为小，小刹随念变为大，如是神通无有量，世间共说不 <lb ed="X" n="0593b05"/><lb ed="R005" n="0047b08"/>能尽。又後长行云：此菩萨随众生所乐，能以众生身等十种身互相作。第十文云：此菩萨神通，随能以廣、狭、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0593001" n="0593001"/>〔活〕、 <lb ed="X" n="0593b06"/><lb ed="R005" n="0047b09"/>净、乱住、<anchor xml:id="nkr_note_orig_0593002" n="0593002"/>〔住〕、次第住、倒住、正住等世界，皆互相作。五十六云：以一国土作多国土，以多国土作一国土，以不可说 <lb ed="X" n="0593b07"/><lb ed="R005" n="0047b10"/>劫作一劫，以一劫作不可说劫。光明觉品云：一身为无量，无量复为一。</note></p> <lb ed="X" n="0593b08"/><lb ed="R005" n="0047b11"/><p xml:id="pX03p0593b0801">六、纯杂用者，谓以诸体事同类及异类中，一多、大小、 <lb ed="X" n="0593b09"/><lb ed="R005" n="0047b12"/>延促、前後、染净、定散位、上下等，相望成用。<note place="inline">第九迴向云：以无缚 <lb ed="X" n="0593b10"/><lb ed="R005" n="0047b13"/>无著解脱心，成就普贤<persName>佛</persName>自在力，于一门中示现种种不可说不可说劫，无有穷尽，令一切众生皆得悟入。以 <lb ed="X" n="0593b11"/><lb ed="R005" n="0047b14"/>无著无缚解脱心，成就普贤<persName>佛</persName>自在刀，于种种门示现种种不可说不可说劫，无有穷尽，令一切众生皆得悟 <lb ed="X" n="0593b12"/><lb ed="R005" n="0047b15"/>入，其身普现一切<persName>佛</persName>前。</note></p> <lb ed="X" n="0593b13"/><lb ed="R005" n="0047b16"/><p xml:id="pX03p0593b1301">七、隐显用者，谓以诸体事同类、异类，及中一多、大小、 <lb ed="X" n="0593b14"/><lb ed="R005" n="0047b17"/>长短、染净、定散位、上下等，相望成用。<note place="inline">贤首品云：有勝三昧名方网，菩 <lb ed="X" n="0593b15"/><lb ed="R005" n="0047b18"/>萨住此廣开示，一切方中普现身，或现入定，或从定出，乃至廣说。释曰：菩萨一身，随应见异。七十六云：摩耶夫 <lb ed="X" n="0593b16"/><lb ed="R005" n="0048a01"/>人告善财言：菩萨将下生，放一切<persName>如来</persName>受生功德光轮，入于我身。尔时我身虽不逾本，然其实<anchor xml:id="nkr_note_add_0593b1601" n="0593b1601"/><anchor xml:id="beg0593b1601" n="0593b1601"/>已<anchor xml:id="end0593b1601"/>超过世间。乃 <lb ed="X" n="0593b17"/><lb ed="R005" n="0048a02"/>至云：如于此处为菩萨母，三千世界<name role="" type="person">阎浮提</name>中悉亦如是，由得菩萨大愿幻解脱门故。释曰：本身无二，非一处 <lb ed="X" n="0593b18"/><lb ed="R005" n="0048a03"/>住，故一隐多显也；非多处住，故多隐一显也。</note></p> <lb ed="X" n="0593b19"/><lb ed="R005" n="0048a04"/><p xml:id="pX03p0593b1901">八主伴用者，谓以诸体事同类异类，及中一多大小 <lb ed="X" n="0593b20"/><lb ed="R005" n="0048a05"/>位上下等相望成用<note place="inline">现相品说<persName>佛</persName>眉间出勝音菩萨，与诸眷属坐花鬘台，显示主伴 <lb ed="X" n="0593b21"/><lb ed="R005" n="0048a06"/>教差别相。出现品说<persName>佛</persName>放眉间出现光明，无量百千亿那由他阿僧祇光以为眷属。释曰：人光教等主伴既尔， <lb ed="X" n="0593b22"/><lb ed="R005" n="0048a07"/>馀法准知</note>。</p> <lb ed="X" n="0593b23"/><lb ed="R005" n="0048a08"/><p xml:id="pX03p0593b2301">九微细用者，谓以体事同类异类，及中一多大小长 <lb ed="X" n="0593b24"/><lb ed="R005" n="0048a09"/>短去位<anchor xml:id="nkr_note_orig_0593003" n="0593003"/>位上下等，随其所应，当体即全，具一切法，同 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0593c" n="0593c"/> <lb ed="X" n="0593c01"/><lb ed="R005" n="0048a10"/>时炳然，齐现成用。<note place="inline">第九迴向云：此菩萨于一念中，现一切众生各不可说不可说念心。 <lb ed="X" n="0593c02"/><lb ed="R005" n="0048a11"/>離世间品云：菩萨十种甚微细极，所谓在母胎中，示现初发菩提心，乃至灌顶地。住母胎中，示现住<name role="" type="person">兜率天</name>，初 <lb ed="X" n="0593c03"/><lb ed="R005" n="0048a12"/>生童子地，处王宫，出家，苦行，诣道场，成正觉，转法轮，般涅槃。乃至云：示现大微细，谓一切菩萨行，一切<persName>如来</persName>自 <lb ed="X" n="0593c04"/><lb ed="R005" n="0048a13"/>在神力。无量差别门六十七云：一一毛孔内，各现无数身，一毛孔内，各现无数刹。</note></p> <lb ed="X" n="0593c05"/><lb ed="R005" n="0048a14"/><p xml:id="pX03p0593c0501">十如因陀罗网用者，谓以诸体事同类异类，及中一 <lb ed="X" n="0593c06"/><lb ed="R005" n="0048a15"/>多大小长短位上下等，相望互在褈褈无尽成用。<note place="inline">普贤 <lb ed="X" n="0593c07"/><lb ed="R005" n="0048a16"/>三昧品云：<persName>佛</persName>身所现一切国土所有微尘，一一尘中有世界海尘数<persName>佛</persName>刹，一一刹中有世界海尘数诸<persName>佛</persName>，一一 <lb ed="X" n="0593c08"/><lb ed="R005" n="0048a17"/><persName>佛</persName>前有世界海尘数普贤。入此三昧阿僧祇品颂中，从一毛端处所有刹<anchor xml:id="nkr_note_add_0593c0801" n="0593c0801"/><anchor xml:id="beg0593c0801" n="0593c0801"/>已<anchor xml:id="end0593c0801"/>下，有多褈褈同类异类，皆神力现。 <lb ed="X" n="0593c09"/><lb ed="R005" n="0048a18"/>六十四说体捨优婆夷答发心久近，谓善财言：菩萨神通无有量，普现一切刹网故。</note></p> <lb ed="X" n="0593c10"/><lb ed="R005" n="0048b01"/><p xml:id="pX03p0593c1001">第二问答者，具如别行漩澓章说第七门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0593c11"/><lb ed="R005" n="0048b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八部类传译</cb:mulu><p xml:id="pX03p0593c1101">第八、部类传译者，依教流次第，应云翻译部类传通。 <lb ed="X" n="0593c12"/><lb ed="R005" n="0048b03"/>今準此分三：一、翻译时代，二、部类本末，三、传通感应。 <lb ed="X" n="0593c13"/><lb ed="R005" n="0048b04"/>初中，此经前後翻译補缺，四本不同。初本者，晋義熙 <lb ed="X" n="0593c14"/><lb ed="R005" n="0048b05"/>十四年，此天竺三藏<persName>佛</persName>度<g ref="#CB02494">跋</g>陀罗，此云觉贤，于扬州 <lb ed="X" n="0593c15"/><lb ed="R005" n="0048b06"/>谢司空寺翻梵本三万六千颂，成汉经五十卷或六 <lb ed="X" n="0593c16"/><lb ed="R005" n="0048b07"/>十卷，沙门法业笔受，慧严、慧观润色。</p><p xml:id="pX03p0593c1615" cb:place="inline">第二本者，大 <lb ed="X" n="0593c17"/><lb ed="R005" n="0048b08"/>唐永隆元年，中天竺三藏地婆诃罗，此云日照，于西 <lb ed="X" n="0593c18"/><lb ed="R005" n="0048b09"/>京大原寺译。出入法界品内两处脱文：一、从摩耶夫 <lb ed="X" n="0593c19"/><lb ed="R005" n="0048b10"/>人後至弥勒菩萨前，中间脱天主光等十善知识；二、 <lb ed="X" n="0593c20"/><lb ed="R005" n="0048b11"/>从弥勒菩萨後至普贤菩萨前，中间脱<name role="" type="person">文殊师利</name>申 <lb ed="X" n="0593c21"/><lb ed="R005" n="0048b12"/>手过百一十由旬。按善财顶等半纸馀文，大德道成 <lb ed="X" n="0593c22"/><lb ed="R005" n="0048b13"/>律师、薄尘法师、大乘基法师润色，依六十卷本为定。</p> <lb ed="X" n="0593c23"/><lb ed="R005" n="0048b14"/><p xml:id="pX03p0593c2301">第三本者，证圣元年，于阗国三藏<name role="" type="person">实叉难陀</name>，此云 <lb ed="X" n="0593c24"/><lb ed="R005" n="0048b15"/>喜学，于东都<persName>佛</persName>授记寺再译旧文，兼補诸阙，计益九 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0594a" n="0594a"/> <lb ed="X" n="0594a01"/><lb ed="R005" n="0048b16"/>千颂。通旧总翻四万五千颂，合成汉本八十卷。大德 <lb ed="X" n="0594a02"/><lb ed="R005" n="0048b17"/>義净三藏弘景禅师、圆测法师、神英法师、宝法法师、 <lb ed="X" n="0594a03"/><lb ed="R005" n="0048b18"/>花严和尙等同译，复礼法师缀文。</p><p xml:id="pX03p0594a0314" cb:place="inline">第四本者，谓前 <lb ed="X" n="0594a04"/><lb ed="R005" n="0049a01"/>第三本中虽缮数处，然复漏脱日照三藏所補入法 <lb ed="X" n="0594a05"/><lb ed="R005" n="0049a02"/>界品内文殊手按善财顶处一段要文，由此遂令前 <lb ed="X" n="0594a06"/><lb ed="R005" n="0049a03"/>文虚指于後，後经来无所因。谓前七十七及七十九 <lb ed="X" n="0594a07"/><lb ed="R005" n="0049a04"/>中皆云弥勒善财诣文殊所，後文既<g ref="#CB00830">缺</g>，便将善财违 <lb ed="X" n="0594a08"/><lb ed="R005" n="0049a05"/>弥勒命。又前七十九中弥勒告善财言：<name role="" type="person">文殊师利</name>为 <lb ed="X" n="0594a09"/><lb ed="R005" n="0049a06"/>汝说一切功德。既漏此文，及使弥勒记言无验。又八 <lb ed="X" n="0594a10"/><lb ed="R005" n="0049a07"/>十初云善财一心愿见<name role="" type="person">文殊师利</name>，见三千大千世界 <lb ed="X" n="0594a11"/><lb ed="R005" n="0049a08"/>尘数知识者，此文失次，居然可见。谓上句既云愿见 <lb ed="X" n="0594a12"/><lb ed="R005" n="0049a09"/><name role="" type="person">文殊师利</name>，次句忽云见三千等，此语断緖，无来由故。 <lb ed="X" n="0594a13"/><lb ed="R005" n="0049a10"/>是故<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594001" n="0594001"/>知上以新旧两经与梵本雠校，还将日照補文 <lb ed="X" n="0594a14"/><lb ed="R005" n="0049a11"/>安喜学脱处，遂得断文再续，缺義复全。今之所传，即 <lb ed="X" n="0594a15"/><lb ed="R005" n="0049a12"/>此第四本也。</p> <lb ed="X" n="0594a16"/><lb ed="R005" n="0049a13"/><p xml:id="pX03p0594a1601">二、部类本末中三：一、本部；二、别行；三、论释。初中。西域 <lb ed="X" n="0594a17"/><lb ed="R005" n="0049a14"/>相传，<persName>佛</persName>涅槃後六百年时，龙树菩萨入龙宫，见此经 <lb ed="X" n="0594a18"/><lb ed="R005" n="0049a15"/>有上、中、下三本。其上本有十三千大千世界微尘数， <lb ed="X" n="0594a19"/><lb ed="R005" n="0049a16"/>颂四天下微尘数品；中本有四十九万八十八百，颂 <lb ed="X" n="0594a20"/><lb ed="R005" n="0049a17"/>一千二百品；下本有十万，颂三十九品。龙树乃诵得 <lb ed="X" n="0594a21"/><lb ed="R005" n="0049a18"/>下本，流佈人间。今此所传，即其本也。</p><p xml:id="pX03p0594a2115" cb:place="inline">二、别行者，一 <lb ed="X" n="0594a22"/><lb ed="R005" n="0049b01"/>切经中，兜沙经一卷是名号品，菩萨本业经一卷是 <lb ed="X" n="0594a23"/><lb ed="R005" n="0049b02"/>净行品，小十住经一卷是十住品，大十住经四卷是 <lb ed="X" n="0594a24"/><lb ed="R005" n="0049b03"/>十地品，<persName>如来</persName>性起微密藏经两卷是出现品，显无边 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0594b" n="0594b"/> <lb ed="X" n="0594b01"/><lb ed="R005" n="0049b04"/><persName>佛</persName>土功德经一卷是寿量品，度世经六卷是離世间 <lb ed="X" n="0594b02"/><lb ed="R005" n="0049b05"/>品，罗麻伽经三卷是入法界品，等目菩萨所问三昧 <lb ed="X" n="0594b03"/><lb ed="R005" n="0049b06"/>经二卷是十定品。又于阗国三藏提雲陀般若所翻 <lb ed="X" n="0594b04"/><lb ed="R005" n="0049b07"/>修慈经一卷，金刚鬘经十卷，幷<name role="" type="person">实叉难陀</name>三藏译如 <lb ed="X" n="0594b05"/><lb ed="R005" n="0049b08"/>来不思议境界经等，幷是花严眷属，非本部内别行 <lb ed="X" n="0594b06"/><lb ed="R005" n="0049b09"/>之经，以其三种世间严事劣故。</p><p xml:id="pX03p0594b0613" cb:place="inline">三、论释者，龙树菩 <lb ed="X" n="0594b07"/><lb ed="R005" n="0049b10"/>萨造大不思议论，有十万颂，备传西域。此方汉本十 <lb ed="X" n="0594b08"/><lb ed="R005" n="0049b11"/>住毘婆沙论十六卷，是彼中释十地内初两地也。又 <lb ed="X" n="0594b09"/><lb ed="R005" n="0049b12"/><name role="" type="person">世亲</name>菩萨造十地论，释十地品。魏朝勒那三藏及菩 <lb ed="X" n="0594b10"/><lb ed="R005" n="0049b13"/>提流支各翻一本。于时光统律师自善梵文，又奏二 <lb ed="X" n="0594b11"/><lb ed="R005" n="0049b14"/>三藏对御参详，糅成一部，一十<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594002" n="0594002"/>一卷，见传于代。又魏 <lb ed="X" n="0594b12"/><lb ed="R005" n="0049b15"/>朝僧灵辨爱重此经，于<name role="" type="person">五台山</name>顶戴祈请，经于三载， <lb ed="X" n="0594b13"/><lb ed="R005" n="0049b16"/>遂感冥加，悟斯玄旨，爰诣悬瓮山造此经释，凡一百 <lb ed="X" n="0594b14"/><lb ed="R005" n="0049b17"/>卷，颇传于代。</p><p xml:id="pX03p0594b1406" cb:place="inline">三、传通感应者，旧本灵征，具如五卷华 <lb ed="X" n="0594b15"/><lb ed="R005" n="0049b18"/>严传说。今此八十卷本，初<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594003" n="0594003"/>释之後，<persName>佛</persName>授记寺诸大德 <lb ed="X" n="0594b16"/><lb ed="R005" n="0050a01"/>等，共请花严和尙讲此经。其年十月十五日开讲，便 <lb ed="X" n="0594b17"/><lb ed="R005" n="0050a02"/>即入文。至十二月十二日晚上讲，讲至<name role="" type="person">华藏世界</name>，海 <lb ed="X" n="0594b18"/><lb ed="R005" n="0050a03"/>震动<anchor xml:id="nkr_note_orig_0594004" n="0594004"/>之。其讲堂中及寺院内，忽然震动。于时听众道 <lb ed="X" n="0594b19"/><lb ed="R005" n="0050a04"/>俗，有数千人，共睹斯征，歎未曾有。时三藏法师实叉 <lb ed="X" n="0594b20"/><lb ed="R005" n="0050a05"/>难陀，及寺大德明诠律师、德感法师等，述兹灵应，具 <lb ed="X" n="0594b21"/><lb ed="R005" n="0050a06"/>状以闻。都维那慧表，署状为首。即以圣历三年腊月 <lb ed="X" n="0594b22"/><lb ed="R005" n="0050a07"/>十九日进。</p><p xml:id="pX03p0594b2205" cb:place="inline">则天圣皇后亲运神笔，批状报云：省状 <lb ed="X" n="0594b23"/><lb ed="R005" n="0050a08"/>具之。昨因敷演微言，弘扬秘<anchor xml:id="nkr_note_add_0594b2301" n="0594b2301"/><anchor xml:id="beg0594b2301" n="0594b2301"/>赜<anchor xml:id="end0594b2301"/>。初译之日，梦甘露以 <lb ed="X" n="0594b24"/><lb ed="R005" n="0050a09"/>呈祥；开讲之辰，感地动而标异。斯乃<persName>如来</persName>降迹，用符 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0594c" n="0594c"/> <lb ed="X" n="0594c01"/><lb ed="R005" n="0050a10"/>九会之文；岂朕庸虚，敢当六种之应。披览来状，欣畅 <lb ed="X" n="0594c02"/><lb ed="R005" n="0050a11"/>兼怀。此批幷状，具如别录。第八门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0594c03"/><lb ed="R005" n="0050a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">九具释题目</cb:mulu><p xml:id="pX03p0594c0301">第九、具释题目中二：初通辨诸经，後别显当部。前中 <lb ed="X" n="0594c04"/><lb ed="R005" n="0050a13"/>诸经得名，大例有二种：一单名，二复称。单中六：一依 <lb ed="X" n="0594c05"/><lb ed="R005" n="0050a14"/>说法者名，如无尽意菩萨经等。二依请法者名，如贤 <lb ed="X" n="0594c06"/><lb ed="R005" n="0050a15"/>护经、思益经等。三依所为者名，如大集经、须达经、优 <lb ed="X" n="0594c07"/><lb ed="R005" n="0050a16"/>塡王经等。四依说法处名，如密严经、楞伽、恒水经等。 <lb ed="X" n="0594c08"/><lb ed="R005" n="0050a17"/>五依喩名，如大雲经、大宝积经等。六依所说立名，此 <lb ed="X" n="0594c09"/><lb ed="R005" n="0050a18"/>类稍多，略显八种，馀准应知。一依所说人名，如僧染 <lb ed="X" n="0594c10"/><lb ed="R005" n="0050b01"/>经、孛经等。二依所说处名，如阿弥陀经、阿閦<persName>佛</persName>国经 <lb ed="X" n="0594c11"/><lb ed="R005" n="0050b02"/>等。三依所说时名，如时经、贤劫经、新岁经等。四依所 <lb ed="X" n="0594c12"/><lb ed="R005" n="0050b03"/>说喩名，如群牛譬经、杂譬喩经等。五依所说行名，如 <lb ed="X" n="0594c13"/><lb ed="R005" n="0050b04"/>正恭敬经、施灯功德经、善戒经、大悲经、修慈经、诸三 <lb ed="X" n="0594c14"/><lb ed="R005" n="0050b05"/>昧为经、忍辱经等。六依所说依名，如十住经、<persName>佛</persName>地经 <lb ed="X" n="0594c15"/><lb ed="R005" n="0050b06"/>等。七依所说事名，如华手经、胎脏经等。八依所说法 <lb ed="X" n="0594c16"/><lb ed="R005" n="0050b07"/>门名，如僧伽咤经、缘起经等。</p><p xml:id="pX03p0594c1612" cb:place="inline">二复称者，谓即如前 <lb ed="X" n="0594c17"/><lb ed="R005" n="0050b08"/>单名之类，或有二三四等，和合一处，共目一经。此类 <lb ed="X" n="0594c18"/><lb ed="R005" n="0050b09"/>亦多，略显三五，馀准应知。谓或以法喩合名，如法花 <lb ed="X" n="0594c19"/><lb ed="R005" n="0050b10"/>经等。或以智果为名，如大般若等。或智喩为名，如金 <lb ed="X" n="0594c20"/><lb ed="R005" n="0050b11"/>刚般若等。或以教義为名，如解深密等。或是约人为 <lb ed="X" n="0594c21"/><lb ed="R005" n="0050b12"/>名，上首菩萨同此名故。或有以数喩为名，如百喩经、 <lb ed="X" n="0594c22"/><lb ed="R005" n="0050b13"/>十轮经等。或人法数喩为名，勝鬘经等。乃至廣说。其 <lb ed="X" n="0594c23"/><lb ed="R005" n="0050b14"/>单名复称，皆有释名得名，不可具叙。</p> <lb ed="X" n="0594c24"/><lb ed="R005" n="0050b15"/><p xml:id="pX03p0594c2401">二别显当部中二：初辨异名、後显本号。前中二：初明 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0595a" n="0595a"/> <lb ed="X" n="0595a01"/><lb ed="R005" n="0050b16"/>馀部中所说、後明当部中所说。前中三：一以所说法 <lb ed="X" n="0595a02"/><lb ed="R005" n="0050b17"/>为名，如智度论属累品<anchor xml:id="nkr_note_orig_0595001" n="0595001"/>中，此经为不思议解脱经故。 <lb ed="X" n="0595a03"/><lb ed="R005" n="0050b18"/>二喩名，如涅槃经及观<persName>佛</persName>三昧海经，名此经为杂花 <lb ed="X" n="0595a04"/><lb ed="R005" n="0051a01"/>经故。三数名，如梁摄论第十勝相中，名此经为百千 <lb ed="X" n="0595a05"/><lb ed="R005" n="0051a02"/>经故。後明当部中异名者，如下文出现品及離世间 <lb ed="X" n="0595a06"/><lb ed="R005" n="0051a03"/>品，依别德用各立十名，至後当辨。</p> <lb ed="X" n="0595a07"/><lb ed="R005" n="0051a04"/><p xml:id="pX03p0595a0701">後显本号者，谓此一部经首总相，称为大方廣<persName>佛</persName>华 <lb ed="X" n="0595a08"/><lb ed="R005" n="0051a05"/>严故。于中三：一、总相科简；二、别显義类；三、释名得名。 <lb ed="X" n="0595a09"/><lb ed="R005" n="0051a06"/>初中有四对八事：一、教義相对，谓大等字是所诠義， <lb ed="X" n="0595a10"/><lb ed="R005" n="0051a07"/>经之一字是能诠教。二、就義中，人、法相对，谓大等三 <lb ed="X" n="0595a11"/><lb ed="R005" n="0051a08"/>字是所得法，<persName>佛</persName>等三字是能得人。三、就人中，行、果相 <lb ed="X" n="0595a12"/><lb ed="R005" n="0051a09"/>对，谓<persName>佛</persName>字是所严果，华字是能严行，严之一字通前 <lb ed="X" n="0595a13"/><lb ed="R005" n="0051a10"/>能、所，无别自体。四、就法中，体、用相对，谓大之一字是 <lb ed="X" n="0595a14"/><lb ed="R005" n="0051a11"/>无<g ref="#CB01002">碍</g>法界体，方廣两字是无<g ref="#CB01002">碍</g>法界用。</p> <lb ed="X" n="0595a15"/><lb ed="R005" n="0051a12"/><p xml:id="pX03p0595a1501">二别显義类者，谓大等六事各有多義，且初大義具 <lb ed="X" n="0595a16"/><lb ed="R005" n="0051a13"/>显则无量，略辨十种，馀准思之。一处大，谓此经充遍 <lb ed="X" n="0595a17"/><lb ed="R005" n="0051a14"/>十方法界一切世界，乃至尘内空毛端处微细褈褈 <lb ed="X" n="0595a18"/><lb ed="R005" n="0051a15"/>一切刹故。二时大，谓此经遍前後际九世十世，乃至 <lb ed="X" n="0595a19"/><lb ed="R005" n="0051a16"/>念劫褈褈故。三皈大，谓馀所得终归此故，如被機中 <lb ed="X" n="0595a20"/><lb ed="R005" n="0051a17"/>说。四信大，谓此教中说信能具一切<persName>佛</persName>法故，如贤首 <lb ed="X" n="0595a21"/><lb ed="R005" n="0051a18"/>品说。五心大，谓初发菩提心所期无限皆与<persName>佛</persName>等故， <lb ed="X" n="0595a22"/><lb ed="R005" n="0051b01"/>如发心品说。六愿大，谓凡所修行迴向三处无自为 <lb ed="X" n="0595a23"/><lb ed="R005" n="0051b02"/>故，如迴向品说。七行大，谓菩萨行海一一悉包无尽 <lb ed="X" n="0595a24"/><lb ed="R005" n="0051b03"/>法界故，如普贤行品及離世间品说。八果大，谓依正 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0595b" n="0595b"/> <lb ed="X" n="0595b01"/><lb ed="R005" n="0051b04"/>二种具足十身通三世间故，如华藏品及十身相海 <lb ed="X" n="0595b02"/><lb ed="R005" n="0051b05"/>品等说。九能诠教大，谓此经一一名句字即是尽十 <lb ed="X" n="0595b03"/><lb ed="R005" n="0051b06"/>方法界世界前後际劫，乃至微细褈褈时刹中诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0595b04"/><lb ed="R005" n="0051b07"/>所说教海无有馀故，如上下文中具显。十義大，谓称 <lb ed="X" n="0595b05"/><lb ed="R005" n="0051b08"/>前教故。二方廣有十義，谓杂集有五義，入大乘论有 <lb ed="X" n="0595b06"/><lb ed="R005" n="0051b09"/>六義，中间除共同者合有十義。初杂集中五者，彼论 <lb ed="X" n="0595b07"/><lb ed="R005" n="0051b10"/>第十一云：方廣者，谓菩萨藏相应言说，一切有情利 <lb ed="X" n="0595b08"/><lb ed="R005" n="0051b11"/>益安乐所依处故，宣说廣大甚深義故，廣破一切障 <lb ed="X" n="0595b09"/><lb ed="R005" n="0051b12"/>故，无有诸法能比类故。入大乘论六義者，彼第一云： <lb ed="X" n="0595b10"/><lb ed="R005" n="0051b13"/>毘<persName>佛</persName>略者，为众生说对治法故，亦有众多義故，亦以 <lb ed="X" n="0595b11"/><lb ed="R005" n="0051b14"/>多莊严具故，亦能出生无量大果报故，非是称量所 <lb ed="X" n="0595b12"/><lb ed="R005" n="0051b15"/>能知，除断一切诸邪见故。释曰：前论破重障，後论随 <lb ed="X" n="0595b13"/><lb ed="R005" n="0051b16"/>对治，此二同也。是故合有十義。三、<persName>佛</persName>有十義，然有两 <lb ed="X" n="0595b14"/><lb ed="R005" n="0051b17"/>说：一、如<persName>佛</persName>地论第一说云：具一切智、一切种智，離烦 <lb ed="X" n="0595b15"/><lb ed="R005" n="0051b18"/>恼障及所知障，于一切法、一切种相能自开觉一切 <lb ed="X" n="0595b16"/><lb ed="R005" n="0052a01"/>有情，如睡梦觉、如莲花开，故名为<persName>佛</persName>。二、如真谛三藏 <lb ed="X" n="0595b17"/><lb ed="R005" n="0052a02"/>七事记中引真实论：<persName>佛</persName>具十義，谓觉勝天<anchor xml:id="nkr_note_orig_0595002" n="0595002"/>鼓，不由他 <lb ed="X" n="0595b18"/><lb ed="R005" n="0052a03"/>悟；離二无知，<anchor xml:id="nkr_note_add_0595b1801" n="0595b1801"/><anchor xml:id="beg0595b1801" n="0595b1801"/>已<anchor xml:id="end0595b1801"/>过睡眠。譬如莲花自性无染，具足三 <lb ed="X" n="0595b19"/><lb ed="R005" n="0052a04"/>義<note place="inline">一、假名<persName>佛</persName>，谓六神通；二、寂静<persName>佛</persName>，谓惑不生；三、真实<persName>佛</persName>，谓即真也</note>，具足三德<note place="inline">般若、解脱、法身</note>， <lb ed="X" n="0595b20"/><lb ed="R005" n="0052a05"/>具足三宝性，自知令他知<note place="inline">谓自觉谓他也</note>。四、华是杂花，喩 <lb ed="X" n="0595b21"/><lb ed="R005" n="0052a06"/>于万行。略显十義，馀准应知。一、无染著義，谓虽为能 <lb ed="X" n="0595b22"/><lb ed="R005" n="0052a07"/>造水等所造，不为水著，喩離相行；虽因有漏境界修 <lb ed="X" n="0595b23"/><lb ed="R005" n="0052a08"/>成，而不为漏法所染。二、柔软義，喩柔和行。三、自开義， <lb ed="X" n="0595b24"/><lb ed="R005" n="0052a09"/>喩无功用行。四、可观義，喩慈忍行。五、芬馥義，喩戒定 <pb ed="X" xml:id="X03.0221.0595c" n="0595c"/> <lb ed="X" n="0595c01"/><lb ed="R005" n="0052a10"/>等行。六、鲜净義，喩離障行。七、相状巧成義，喩中道无 <lb ed="X" n="0595c02"/><lb ed="R005" n="0052a11"/>住行。八、味甘美義，喩禅行适悦故。九、堪为严義，喩修 <lb ed="X" n="0595c03"/><lb ed="R005" n="0052a12"/>显行。十、能感果義，喩修生行。五、严有二義，谓能严、所 <lb ed="X" n="0595c04"/><lb ed="R005" n="0052a13"/>严故，即以前无尽行花严前无边<persName>佛</persName>果也。六、经有八 <lb ed="X" n="0595c05"/><lb ed="R005" n="0052a14"/>義或十義，谓杂心五義：一、出生；二、显示；三、涌泉；四、绳 <lb ed="X" n="0595c06"/><lb ed="R005" n="0052a15"/>墨；五、结鬘。<persName>佛</persName>地论中说有二義：一、贯穿所说；二、摄持 <lb ed="X" n="0595c07"/><lb ed="R005" n="0052a16"/>所化。依涅槃、仁王同说一義，谓总相義，如藏部中辨。 <lb ed="X" n="0595c08"/><lb ed="R005" n="0052a17"/>或十義者，于前更加常、法二義，此如俗书训释，可知。 <lb ed="X" n="0595c09"/><lb ed="R005" n="0052a18"/>三、辨得名。释名中二：初、得名；後、释名。前中，大以当体 <lb ed="X" n="0595c10"/><lb ed="R005" n="0052b01"/>为目，包含为義；方廣就用标称，周遍为義；<persName>佛</persName>以觉照 <lb ed="X" n="0595c11"/><lb ed="R005" n="0052b02"/>彰名，果满为義；华是喩名，感果为義；严以资莊得名， <lb ed="X" n="0595c12"/><lb ed="R005" n="0052b03"/>通能、所为義；经以总相得名，契合为義。後释名中四： <lb ed="X" n="0595c13"/><lb ed="R005" n="0052b04"/>一、以体望用，有一释，谓瑜伽二十一云：<persName>佛</persName>为声闻说 <lb ed="X" n="0595c14"/><lb ed="R005" n="0052b05"/>十二分教，今为简彼方廣，故谓之大。準此而言，则大 <lb ed="X" n="0595c15"/><lb ed="R005" n="0052b06"/>之方廣依主释。二、以人望法，通有二释，谓以法简人， <lb ed="X" n="0595c16"/><lb ed="R005" n="0052b07"/>即大方廣之<persName>佛</persName>，非下乘<persName>佛</persName>也；以人简法，即<persName>佛</persName>之大方 <lb ed="X" n="0595c17"/><lb ed="R005" n="0052b08"/>廣，非因<anchor xml:id="nkr_note_orig_0595003" n="0595003"/>依所得法故。皆依主释，亦通有财。三、就人中， <lb ed="X" n="0595c18"/><lb ed="R005" n="0052b09"/>行望于果，即<persName>佛</persName>之花严，而行非馀果之行；果望于行， <lb ed="X" n="0595c19"/><lb ed="R005" n="0052b10"/>即花严之<persName>佛</persName>，而果非馀行之果。皆依主释，亦通有财。 <lb ed="X" n="0595c20"/><lb ed="R005" n="0052b11"/>四、教、義相望，教是義教，即大方廣<persName>佛</persName>花严之经；義是 <lb ed="X" n="0595c21"/><lb ed="R005" n="0052b12"/>教義，即经之大方廣<persName>佛</persName>花严。皆依主释，有有财。同第 <lb ed="X" n="0595c22"/><lb ed="R005" n="0052b13"/>九门竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0595c23"/><lb ed="R005" n="0052b14"/> <lb ed="X" n="0595c24"/><lb ed="R005" n="0052b15"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>续花严略疏刊定记卷第一</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0570a0901" to="#end0570a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0571b0901" to="#end0571b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0572a0401" to="#end0572a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0572a0701" to="#end0572a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0572a2201" to="#end0572a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0574c0301" to="#end0574c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0575a1101" to="#end0575a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0576a1001" to="#end0576a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0576a2301" to="#end0576a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">晡<note type="cf1">T12n0374_p0451c13</note></lem><rdg wit="#wit.orig">脯</rdg></app> <app from="#beg0577b1901" to="#end0577b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0577b2101" to="#end0577b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0577c1401" to="#end0577c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0578a0901" to="#end0578a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0579a1701" to="#end0579a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0579b2301" to="#end0579b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0583a0501" to="#end0583a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0583b1601" to="#end0583b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0584b1001" to="#end0584b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0585a1601" to="#end0585a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0586a0501" to="#end0586a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0587a1901" to="#end0587a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0587b0801" to="#end0587b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0588c2301" to="#end0588c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0590b1501" to="#end0590b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">果<note type="cf1">T36n1736_p0109a06</note></lem><rdg wit="#wit.orig">宗</rdg></app> <app from="#beg0592a0601" to="#end0592a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0592a2101" to="#end0592a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593b1601" to="#end0593b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0593c0801" to="#end0593c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0594b2301" to="#end0594b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp6">赜<note type="cf1">T36n1736_p0114a15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">迹</rdg></app> <app from="#beg0595b1801" to="#end0595b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0570001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570001">祐和间疑不遇</note> <note n="0570002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570002">二十异作六一字</note> <note n="0570003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570003">幷同作前</note> <note n="0570004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570004">持异作时</note> <note n="0570005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570005">以疑于</note> <note n="0570006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0570006">亦疑非</note> <note n="0572001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0572001"><persName>佛</persName>疑衍</note> <note n="0573001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573001">深异作染</note> <note n="0573002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573002 #note_star_1">随疑隋次同</note> <note n="0573003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573003">云杂异作杂云</note> <note n="0573004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573004">诵疑颂</note> <note n="0573005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0573005">出疑剩字</note> <note n="0574001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574001">廣疑剩字</note> <note n="0574002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574002 #note_star_2">随疑隋次同</note> <note n="0574003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574003">别异本无</note> <note n="0574004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0574004">也下异有二释二字</note> <note n="0576001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0576001">所异作取</note> <note n="0577001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577001">在疑剩字</note> <note n="0577002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577002">修异作循</note> <note n="0577003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577003">令疑全</note> <note n="0577004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577004">齐异作晋</note> <note n="0577005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577005">初南间异本有江字</note> <note n="0577006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0577006 #note_star_3">遂疑逐次同</note> <note n="0578001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578001">经异作证</note> <note n="0578002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0578002">哩异作默</note> <note n="0579001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579001">若唯间疑有依</note> <note n="0579002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579002">目疑自</note> <note n="0579003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579003">异无乘字</note> <note n="0579004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579004">莊异作华</note> <note n="0579005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579005 #note_star_4 #note_star_5">遂疑逐下同</note> <note n="0579006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0579006">严于间异本有说字</note> <note n="0581001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581001">互异作亦</note> <note n="0581002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581002">不中疑剩字一又异作如今</note> <note n="0581003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581003">一论间疑有类一数三字</note> <note n="0581004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0581004">万时间疑有物依二字</note> <note n="0582001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582001">有异作不</note> <note n="0582002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582002">性有间异本有空因缘无性五字</note> <note n="0582003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582003">不疑剩字</note> <note n="0582004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582004">谛异作归</note> <note n="0582005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582005">异本无闻字</note> <note n="0582006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582006">观第间异本有第一二字</note> <note n="0582007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582007">有故间异本有<persName>佛</persName>无<persName>佛</persName>诸法如法相法位常有所谓是事有十七字</note> <note n="0582008" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582008">但为间异本有可名二字</note> <note n="0582009" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0582009">住异本作性</note> <note n="0583001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0583001">异本无显字</note> <note n="0583002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0583002">心下异有性字</note> <note n="0584001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0584001 #note_star_6">他疑地次同</note> <note n="0584002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0584002">即异本无</note> <note n="0584003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0584003 #note_star_7">三异作二次同</note> <note n="0585001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585001">生无间异本有非此所为所以者何无有众生十二字</note> <note n="0585002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585002">名下异有教字</note> <note n="0585003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585003">名一本无</note> <note n="0585004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0585004">義二间异本有具修方成故诸说互无违也二通所诠者谓文義十九字</note> <note n="0586001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586001">大疑亦</note> <note n="0586002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586002">如异作加</note> <note n="0586003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586003">定知间异本有以决定三字</note> <note n="0586004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0586004">然异作极</note> <note n="0587001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0587001">位异作住</note> <note n="0588001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588001">生异本无</note> <note n="0588002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588002">宜疑直</note> <note n="0588003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588003">咳异作謦召二字</note> <note n="0588004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588004">名下异有为字</note> <note n="0588005" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588005 #note_star_8 #note_star_9 #note_star_a #note_star_b #note_star_c #note_star_d">令异全下皆同</note> <note n="0588006" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588006">普异作幷</note> <note n="0588007" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0588007">地异作他</note> <note n="0589001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589001">诠异作证</note> <note n="0589002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589002">从疑徒</note> <note n="0589003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0589003">真疑宗</note> <note n="0590001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0590001">方异作分</note> <note n="0591001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0591001">十异作千</note> <note n="0592001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0592001">来疑未</note> <note n="0592002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0592002">种下异有种字</note> <note n="0593001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0593001">活异作治</note> <note n="0593002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0593002">住异本无</note> <note n="0593003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0593003">位疑住</note> <note n="0594001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594001">知异作和</note> <note n="0594002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594002">一异作二</note> <note n="0594003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594003">释疑译</note> <note n="0594004" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0594004">之疑文</note> <note n="0595001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0595001">中异本无</note> <note n="0595002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0595002">鼓异作数</note> <note n="0595003" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0595003">依疑位</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0570a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0570a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0571b0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0571b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0572a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0572a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0572a2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0572a2201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0574c0301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0574c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0575a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0575a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0576a1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0576a2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0576a2301">晡【CB】，脯【卍续】</note> <note n="0577b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0577b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0577b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0577b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0577c1401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0577c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0578a0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0578a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0579a1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0579a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0579b2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0579b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0583a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0583a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0583b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0583b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0584b1001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0584b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0585a1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0585a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0586a0501" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0586a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0587a1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0587b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0587b0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0588c2301" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0588c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0590b1501" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X03.0590b15.15" target="#nkr_note_add_0590b1501">果【CB】，宗【卍续】</note> <note n="0592a0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0592a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0592a2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0592a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593b1601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0593b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0593c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0593c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0594b2301" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X03.0594b23.12" target="#nkr_note_add_0594b2301">赜【CB】，迹【卍续】</note> <note n="0595b1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0595b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>